Archief omarmt streekromankoningin

Johan Waterborg van de Groninger Archieven met een exemplaar uit de collectie Henny Thijssing-Boer. Foto DvhN

De Groninger Archieven heeft zich ontfermd over het oeuvre van Henny Thijssing-Boer, koningin van de streekroman. Een echte krent in de archiefpap, stelt Johan Waterborg.

Er was telefoon voor de Groninger Archieven. Of ze ook belang hadden bij streekromans, luidde de vraag. Niet direct, was de eerste reactie aan het Cascadeplein in Groningen. De Groninger Archieven doet namelijk geen fictie, dat is ooit zo bepaald. De Groninger Archieven doet liever feiten.

,,Toen we hoorden dat het om boeken van Henny Thijssing-Boer ging, werd het anders”, vertelt publieksadviseur Johan Waterborg. ,,Toen hebben we een afspraak gemaakt en zijn we naar Appingedam gegaan, naar het huis van de beller, naar Theo, de zoon van mevrouw Thijssing-Boer. Hij was bezig op te ruimen.”

De gevolgen van die opruiming zijn nu zichtbaar in de hal van de archieven: een vitrinekast met streek-romans van de in 2011 overleden schrijfster en een wandkast met haar streekromans. Boeken met titels als De vrouw in het zwart , In tweestrijd verstrikt , Geruisloos als de wolken , Toen alles verloren leek, Dwalen tussen licht en donker en, misschien wel de mooiste van allemaal, Thuiskomen in jezelf .

Gesigneerde exemplaren

,,Ze heeft er 98 geschreven”, weet Waterborg. ,,We hebben ze niet allemaal. Haar zoon wilde de exemplaren met een handgeschreven persoonlijke opdracht zelf houden. Toch zitten er gesigneerde exemplaren tussen. Kijk, hier.” De publieksadviseur slaat een boek open en laat een lastig leesbare handtekening zien. ‘Mam’ staat er ter verduidelijking tussen haakjes achter.

De Archieven zijn om meerdere redenen blij met de boeken. Op de eerste plaats omdat Thijssing-Boer een fenomeen was. De koningin van de streekroman werd ze door deze krant genoemd. Ze was een van de meest gelezen schrijvers van Nederland. Een van de meest geleende schrijvers van Nederland ook. En daarbij: Gronings.

Waterborg toont het omslag van Hilde, mijn dochter. ,,Inderdaad, dat is de Martinitoren.” Hij laat een exemplaar zien van De vrouw die mij gegeven werd: Het schathuis op het borgterrein van Ewsum in Middelstum. ,,Ze haalde haar inspiratie uit de provincie, uit de omgeving van Sint-Annen waar ze werd geboren, uit de omgeving van Winschoten, waar ze overleed. Ze voegde bestaande plaatsnamen samen tot nieuwe plaatsen.”

Veel gelezen en verkocht

Streekromans spreken literair niet tot de verbeelding. ,,Anders dan het werk van Harry Mulisch bevatten haar verhalen veel herhaling”, ontdekte Waterborg bij het inventariseren van de collectie. ,,Haar verhalen lijken inderdaad eenvoudig. Maar anders dan de boeken van Harry Mulisch worden ze nog steeds veel gelezen en verkocht, vooral tweedehands.”

Het gebeurt zelden dat de Groninger Archieven zich over boekenverzamelingen van Groninger auteurs ontfermt. ,,Een paar jaar geleden kregen we een collectie van Jan Boer: boeken, correspondentie, manuscripten – heel bijzonder. Daar zijn we blij mee. Het archief van Gerrit Krol hadden we ook graag gewild, maar dat is naar het Literatuurmuseum in Den Haag gegaan. Wat begrijpelijk is.”

Hadden de boeken van Thijssing-Boer ook niet naar Den Haag gemoeten? Directeur Aad Meinderts van het Literatuurmuseum laat weten zeker voor streekromans open te staan. ,,We hebben hier namelijk ook Leni Saris in de collectie. En Appie Baantjer, om een ander uiterste te noemen”, zegt hij. ,,Als museum vellen we geen oordelen, oordelen willen in de loop der tijd nog wel eens wijzigen. Maar als het ons niet wordt aangeboden, houdt het op.”

Meinderts zit overigens niet te wachten op álle titels van een auteur. Daar is de Koninklijke Bibliotheek voor. ,,Het gaat ons om unica: handschriften, manuscripten. Idee is dat zo’n collectie gebruikt kan worden voor onderzoek. Wij vinden het van belang dat de nalatenschappen van schrijvers op een plek in Nederland beschikbaar zijn. Dan zijn ze in samenhang te bestuderen. Voor dat doel is ons museum in 1953 opgericht.”

Wie Henny Thijssing-Boer wil onderzoeken kan in ieder geval in Groningen terecht. Waterborg: ,,We hopen dat er een keer iemand komt die wil nagaan wat zij deed, hoe zij zo succesvol kon worden en wat zij zoveel beter deed dan al die andere schrijvers van streekromans. Tegen die tijd hopen we de verzameling compleet te hebben. We missen nog 33 titels. Als iemand die nog ergens heeft staan...”

Je kunt deze onderwerpen volgen
Cultuur