Beheerst stilleven van Henk Helmantel

Als er iets is wat de deugd Temperantia (gematigdheid) in de kunst verbeeldt, is het wel het oeuvre van de Groninger schilder Henk Helmantel uit Westeremden. In dat werk gaat het om tijdloze schilderkunstige principes zoals compositie en kleur. Zijn schilderijen verbergen onder de voorstelling een abstracte compositie. De voorwerpen op de tafel zijn zo gearrangeerd dat ze deel uitmaken van een strakke opzet van onzichtbare vierkanten en rechthoeken. Even sober als doeltreffend.

Zijn onderwerpen gaan, behalve over kleur, vooral over licht, over hoe getemperd licht langs al die eenvoudige stillevenattributen strijkt. Intussen hebben we ongemerkt enkele woorden en begrippen gebruikt zoals soberheid, eenvoud en getemperd, waardoor we midden in de deugd van de gematigdheid zijn beland, want daar gaan die woorden over. Daar gaat dit schilderij over. Het heet geen Temperantia, maar beeldt het wel uit.

Het valt soms niet mee om als kunstenaar iets te verbeelden wat niet zichtbaar of tastbaar is. Matigheid is een vorm van gedrag, van een bepaalde instelling in het leven, zoals alle zeven deugden. Hoe beeld je die uit? Als je in de kunstgeschiedenis kijkt, hebben de meeste kunstenaars in de loop van de eeuwen Matigheid uitgebeeld door verspilling te laten zien. Op die voorstellingen worden complete waterkannen en wijnkruiken leeg gekieperd waarbij de water- of wijndrinker slechts één gevuld glas of volle beker in de hand overhoudt. Matig u, wil zo'n voorstelling ons zeggen. Vul een boodschappenmandje, maar niet een hele winkelwagen, om het eigentijds te zeggen. Henk Helmantel vertelt met zijn voorstelling geen verhaal, maar de gematigdheid straalt van alles af. Geen uitbundigheid, maar beheerstheid. Zelfs een felle kleur als het rood is bij hem altijd getemperd.

Toon reacties

Word wakker met het belangrijkste nieuws uit het Noorden met onze ochtend-nieuwsupdate.

Meer dan 22.249 nieuwsbriefabonnees

Je kunt je op elk moment weer uitschrijven

Lees hier ons privacy statement.