Brian Jones.

De invloed van Brian Jones op The Rolling Stones: technisch de begaafdste (maar liedjes schrijven kon hij niet)

Brian Jones. Foto: KIPPA

Brian Jones was technisch gezien de begaafdste Stone. Hij bespeelde elk willekeurig instrument dat hij in handen kreeg. Daarnaast was hij een tamelijk onmogelijke figuur, zeker toen drank en drugs het roer hadden overgenomen. Zijn op een na grootste pech: liedjesschrijven kon hij niet. Zijn grootste: hij verdronk.

Op YouTube staat een gefilmd interview waarin Brian Jones in twee opmerkingen duidelijk maakt dat zijn rol in de Stones zo’n beetje is uitgespeeld. ‘Het is nooit mijn doel geweest popster te worden’ en ‘Mijn toekomst als Rolling Stone is onduidelijk’. Het is dan pas 1965. Er zouden nog vier ingewikkelde jaren volgen.

Jones was al niet lang na het begin van The Rolling Stones een bijwagen geworden in een karavaan die door Mick Jagger en Keith Richards werd voortgetrokken. Terwijl hij het toch was die de band had geïnitieerd, die muzikanten had gezocht via een advertentie, en een eerste optreden had geregeld in The Marquee in Londen.

Als het aan hem lag, was het repertoire van zijn groep blijven hangen bij interpretaties van songs van zijn oude blueshelden. Alleen lag het niet aan hem. De nieuwe manager Andrew Loog Oldham, jonger dan ieder van de Stones, zag al snel hoe The Beatles steenrijk werden van eigen nummers. Met louter covers hadden alleen symfonieorkesten succes. Oldham promoveerde Jagger en Richards tot uithangbord. Hij sloot het duo op in hun kamer, net zo lang tot ze er met een eerste hit van eigen fabricaat uitkwamen ( As Tears Go By ). Daarna ging het lopen.

Jones had sowieso al aan populariteit ingeboet bij zijn medebandleden. Voor Oldhams komst had hij, de inkomsten verdelend, zichzelf beter beloond dan de anderen. En dat kwam uit.

‘Niemand met minder talent voor songwriting’

Het compositietalent van Jagger/Richards ontbrak bij Jones. ,,Ik heb niemand gekend met minder talent voor songwriting”, zei Jagger in 1995 complimenteus. Tegenover dat manco stonden Jones’ instrumentale vermogens. Om te beginnen adopteerde hij van zijn oude bluesmeesters de slidetechniek, bijvoorbeeld op Little Red Rooster en op No Expectations, fraai akoestisch , van het album Beggars Banquet uit 1968 – volgens Jagger zijn laatste zinnige bijdrage aan de band.

Jones bedacht en speelde drie jaar eerder het klassiek geworden intro van The Last Time , op zijn witte, druppelvormige VOX Phantom-gitaar. Hij hanteerde de sitar op Street Fighting Man, net als eerder op Paint It Black. De lol die hij beleefde aan dit instrument spatten af van een studioclipje van deze hit.

Verder speelde hij orgel ( Let’s Spend The Night Together ), marimba ( Under My Thumb , Out of Time ), kazoo, hakkebord, citer, percussie, mellotron ( She’s Like A Rainbow en ook We Love You , waarop gastpianist Nicky Hopkins evenwel hamerend op de toetsen de show stal) en voorts autoharp, hobo, sopraansax en natuurlijk mondharmonica, waarin hij Jagger al vroeg onderwees. Leve de genetica: Jones’ vader en moeder waren beiden zeer muzikaal.

We Love You was een liefdesverklaring aan het Stones-publiek, na een drugsgerelateerde arrestatie van Jagger en Richards in Sussex en de steun die ze vervolgens van hun fans hadden ondervonden. In een door Peter Whitebread geregisseerde, psychedelische filmopname oogt Jones ontredderd, ergens tussen gedesoriënteerd en ontwricht. Later, met name tijdens de Let It Bleed -sessies, zetten de Stones domweg Jones’ versterker uit, om te voorkomen dat hij zwaar onder invloed de opnamen zou verpesten.

Zijn lichamelijke toestand was toen al zo beroerd dat hij een bloedende mond kreeg van alleen al het spelen van mondharmonica. Áls hij al naar de studio was gekomen. Dat kwam steeds minder vaak voor. Het tijdperk dat werd getekend door roekeloos drugsgebruik, zette Jones dankzij zijn karakter hoog op de risicolijst. Ook jaren eerder, zonder scheepsladingen aan drank en drugs, had hij discipline reeds laten overwoekeren door impulsief gedrag. Al jong kwam hij tot de score van vijf kinderen bij vijf verschillende vrouwen, van wie hij er op zijn zeventiende, in 1959, reeds twee bezwangerde.

Marokkaanse invloeden

Op het dolgeproduceerde We Love You is al wel de Marokkaanse invloed te horen die Jones meenam van een eerste reis naar Joujouka, een dorp in het Rif-gebergte. Hij raakte op die reis tijdens een ‘down and out’-periode zijn geliefde Anita Pallenberg kwijt aan Keith Richards, wat de homogeniteit in de band niet ten goede zou komen. Wel zette de trip hem terug op het spoor van zijn oude liefde: rootsmuziek.

Een jaar later ging hij nog eens naar Marokko, wat resulteerde in de pas na twee jaar zijn dood verschenen plaat Brian Jones presents The Pipes of Pan at Joujouka , vol islamitische invloeden. Hippietijd! Joujouka had toen al naam gemaakt. Eerder kwamen de beatniks William Burroughs en Timothy Leary er al eens het panfluitisme bedreven. En nog zo wat.

De Stones werden gaandeweg steeds groter als rock-’n-roll-band, waarbij up tempo-songs als Jumpin’ Jackflash en Gimme Shelter de toon zetten. Brian Jones was als Stone uitgespeeld, en zelfs letterlijk op 8 juni 1969. Jagger en Richards reisden samen met drummer Charlie Watts naar Cotchford Farm, Jones’ landgoed, waar eerder A.A. Milne zijn Winnie-The Pooh -reeks had geschreven. Jones kreeg te horen dat hij Stone-af was: los van zijn fysieke onvermogen zou hij door zijn drugsimago zeker geen visum krijgen voor de VS, waar de Stones wilden touren.

Volgens vrienden die naar Cotchford Farm kwamen, zoals bluesmuzikant Alexis Korner, leek Jones opgelucht. Hij wilde een nieuwe band formeren met onder anderen Korner, John Lennon en Alan Price (The Animals). Maar drie weken na zijn congé werd Jones, in de nacht van 2 op 3 juli, door zijn vriendin Anna Wohlin aangetroffen op de bodem van zijn zwembad.

Al snel werd gedacht aan een fatale aanval van astma, waaraan Jones sinds zijn jongste jaren leed. Autopsie wees op een door alcohol en drugs zwaar aangetast hart en een opgepompte lever. Later kwamen de onvermijdelijke moordgeruchten: aannemer Frank Thorogood, die in Cotchford Farm kluste, zou Jones in een geldruzie koppie onder hebben gehouden.

Presentatie opvolger werd herdenkingsconcert

Bij de uitvaart, in Cheltenham, ontbrak zowel Jagger als Richards. De eerste was in Australië voor filmopnamen, de tweede deed niet aan uitvaarten. ,,Het zou een circus zijn geworden”, zei Keith nadien. ,,Bovendien ben ik niet eens bij de uitvaart van mijn eigen ouders geweest. Ik heb er niks mee. Brians échte afscheid was op 5 juli.” Hij doelde op het Hyde Park-concert, oorspronkelijk bedacht als presentatiemoment van Mick Taylor, Jones’ opvolger in de band, maar dat verder als herdenkingsconcert is gaan gelden.

Op de Cheltenham Cemetery ligt Jones, gestorven op 27-jarige leeftijd, op 27 meter begraven van zijn zusje Pamela, die als peuter overleed aan leukemie. Souvenirjagers zullen met een graafmachine moeten komen: de oprichter van The Rolling Stones ligt voor de zekerheid op drie meter diepte in een zware metalen kist.

menu