Hebben ze hem aan zijn hoofd geopereerd? Was het hypnotherapie, waardoor Reimund Holzey als veroordeelde postkoetsovervaller bij zinnen kwam? Hij veranderde van de nietsontziende ‘Black Bart’ (zijn bijnaam) in een gerespecteerd man.

In de gevangenis van Marquette, Michigan, schreef hij intelligente traktaten over de kwalijke kanten van celstraf als daaraan niet een voorbereiding op de terugkeer in de maatschappij werd gekoppeld. Zonder zoiets kon de bajes zijn boeven snel na hun vrijlating weer verwelkomen, betoogde hij. Holzey werd gevangenisfotograaf, beheerde de bibliotheek en overtuigde de directie en uiteindelijk de gouverneur van zijn misdaadvrije toekomst.

Zoektocht naar een illuster familielid

Het meest hardnekkige verhaal achter zijn mutatie is dat van de hersenoperatie, waarbij wellicht een ingedeukt stuk schedel werd uitgedeukt of artsen misschien een tumor nekten. Een Amerikacorrespondent sloot op 1 augustus 1906 in de Leeuwarder Courant en de Provinciale Drentsche en Asser Courant na dat operatieverhaal een artikel af met een briljant stukje ironie: ‘Peuter alle stervelingen die niet aardig zijn voor hun medemenschen een beetje in hun hersens, en we krijgen een samenleving zóó braaf, dat rechters, cipiers, advocaten en politieagenten aan vervetting zullen sterven’.

De Nederlandse Neerlandica Tanja Holzey, samen met Gabri van Tussenbroek auteur van het opmerkelijke boek De laatste overval , kwam erachter dat haar (telt u even mee) bet-bet-bet-betovergrootvader dezelfde man was als Reimunds bet-betovergrootvader. Op de achterflap wordt ook Van Tussenbroek een familieband toegedicht. Welke is niet helder, maar dat doet niets af aan het succes van hun onderzoek, dat tot fijne inzichten leidt.

Als struikrover beroemd tot in Californië

Reimund Holzey (1866-1952) emigreerde als jongeman vanuit het bescheiden plaatsje Remschütz in Thüringen, Duitsland naar Amerika om daar zijn geluk te zoeken. Zijn ooms, broers van zijn moeder deden dat al eerder, wat tot een imposant houtbedrijf leidde in Michigan. Ergens in die beginjaren moet het zijn misgegaan. Al voor zijn laatste overvallen postkoets, waarbij een advocaat als passagier werd gedood, was hij een mythische struikrover wiens ‘faam’ tot in Californië doordrong.

Waar we nu vaak tegen nepnieuws en zware overdrijving aanlopen, dichtten de media Holzey ook toen daden toe die hij nooit kon hebben gepleegd. Anderzijds zien we aan justitiezijde, althans in Michigan, modernere opvattingen dan die van nu. Tegenover de blinde roep om straf die de Amerikaanse gevangenissen doen uitpuilen en het nieuwe strafstreven door minister van Rechtsbescherming Sander Dekker hier, staat de wil van autoriteiten van rond 1900 dáár om er binnen de muren wat van te maken, een proces dat door Holzey verder is beïnvloed.

Naast het wonderlijke levenspad van Holzey, die als ook nog geslaagd speculant en later vrij man aanschurkte tegen grootheden als Henry Ford en Thomas Edison, is vooral de sociale emancipatie van de justitiële autoriteiten in Michigan indrukwekkend leesvoer. Zo kan het dus ook.


Titel: De laatste overval. Auteurs: Gabri van Tussenbroek, Tanja Holzey. Uitgeverij: Prometheus. Prijs: 22,50 euro (300 blz.)

loading


Je kunt deze onderwerpen volgen
Cultuur
Recensie