Nynke Laverman maakt ook podcatst.

De moeilijke vragen van Nynke Laverman, die zachter zingt. 'Meer bereiken door minder te doen'

Nynke Laverman maakt ook podcatst. Eigen foto

De urgentie van haar thematiek is groot, maar Nynke Laverman stelt er liever vragen over. De nummers van haar komende album plus theatershow Plant worden vergezeld door een reeks podcasts. ,,Ik ben een onderzoeker.”

Op Plant stelt Nynke Laverman de urgente thema’s van deze tijd aan de orde. Hoe gaat de mens om met de uitgeputte wereld en de bedreigde natuur, en hoe zou dat anders kunnen? Ze raakt er niet snel over uitgepraat. Zeker niet omdat er ook een reeks podcasts bij hoort, ter verdieping. ,,Muziek is de kern, het is een middel om dingen aan de orde te stellen. Maar soms heb ik het te weinig over de muziek.”

Hoe minder, hoe beter

Goed, dan gaan we het daar eerst over hebben. We zitten in haar werkhok achter huis, en dat staat weer achter de voormalige melkfabriek van Weidum. Hier, in dit hok en in de studio van partner (in leven en muziek) Sytze Pruiksma in die melkfabriek, is Plant tot stand gekomen.

Ze wijst op de piano, die een van de wanden in beslag neemt. Tussen hamers en snaren zit een laag vilt. Want de nieuwe plaat is zacht. Pruiksma streelt de gedempte pianosnaren, Laverman zingt in een zachter register. ,,We kwamen erachter: hoe minder ik doe, hoe sterker het wordt.”

Zo komt datgene wat ze te berde brengt des te sterker over, denkt ze. ,,Het zit hem in de kracht van het kwetsbare, van de stilte. We razen anders maar door elkaar, niemand luistert nog, we hebben allemaal al een mening.” Daarom: zachter, zodat je wel gedwongen wordt om goed te luisteren. ,,Dan heb je meer kans dat je mee wordt gezogen. Meer bereiken door minder te doen.”

‘Engels is een heel directe taal’

D ie plaat is klaar, de tournee had in januari los moeten gaan. Maar omdat de wereld niet altijd doet wat wij willen, is die toer uitgesteld naar oktober. De liedjes komen nu een voor een onder de mensen: een slow album release, in vaktermen.

De titel, Plant , kun je in drie talen lezen. De plaat is gezongen in het Fries en het Engels, bij de voorstelling komt er wat gesproken woord in het Nederlands bij. Waarom die mengeling van talen? Omdat ze zich meer wil uitspreken.

loading

,,En dat gaat het beste in het Engels. Dat is een hele directe taal. Het Fries is het sterkst voor de poëtische abstracte nummers, de emoties. Het Engels blijft in dat directe ook een zekere poëzie houden.” Ze wil wat vertellen, maar met een zekere openheid. ,,De urgentie delen, maar niet met dat vingertje. In dat hele proces is mijn mening ook vloeibaar. Je krijgt nieuwe inzichten. Ik lees heel veel en nu met die podcastserie praat ik ook heel veel met mensen. Vragen stellen, dat is heel waardevol.”

Daar gaat het om, vragen stellen. ,,Ik ben een onderzoeker. Alle voorstellingen, alle albums zijn het resultaat van onderzoek. Naar het leven en hoe het werkt. Daar leer je vanzelf heel veel van en dan deel je je gevoelens en wat je gevonden hebt.” Ze hoopt maar dat ze geen Cassandra is, al komt er een nummer met die titel op haar nieuwe album Cassandra, uit de Trojaanse oorlog, die de toekomst voorspelde, maar niemand geloofde haar. ,,Misschien is de wetenschap een soort Cassandra geworden. Die vertelt ons dingen over het klimaat, de uitputting van de aarde. Maar we willen het niet horen. Wat is dat toch, dat wij niet willen luisteren?”

Podcasts

P lant gaat over dat soort vragen. Het is een plaat, en straks een voorstelling, over ,,wie wij zijn en hoe we dingen doen. We zijn deel van de natuur, maar daar hebben we ons van losgemaakt.” Dat is een typisch westers wereldbeeld, ontdekte Nynke toen ze meer dan tien jaar geleden een tijd bij Mongoolse nomaden verbleef: ,,Een sleutelmoment. Mensen die totaal anders met de wereld omgaan.”

Hoe dat westerse wereldbeeld ontstaan is, en hoe je de band met de natuur weer zou kunnen herstellen, daar zegt filosoof Matthijs Schouten iets over in de eerste van een reeks podcasts die Laverman maakt, samen met Lex Bohlmeijer die meer ervaring heeft met dat medium. Verder komen onder anderen milieuactivist Eva Rovers, psychiater Damian Denys, komiek en kinderboekenschrijver Jochem Myjer, astronaut André Kuipers en Urgenda-directeur Marjan Minnesma aan bod. Ze reageren allemaal op een nummer van het album Eva Rovers kreeg Cassandra voorgeschoteld.

Die podcasts zijn eigenlijk de weerslag van het onderzoek dat ze voor dit project verrichtte zoals bij elke plaat. ,,Ik heb me laten inspireren door deze mensen, de boeken die ik heb gelezen. Dan ga ik met hen in overleg en kan ik ze weer inspireren met het nummer dat ik ervan gebakken heb. Zo blijf je in het geweer, aan het denken, in beweging. Want er zijn geen pasklare antwoorden.”

‘Ver buiten mijn comfortzone’

E r komt een boel op ons af, wil ze maar zeggen. ,,We staan voor heftige problemen, we dachten dat we het goed deden en dat alles alleen maar beter werd. Maar onze manier van leven kent grote keerzijden. We moeten het opeens anders doen, maar hallo, hoe dan?” Dat is de grote vraag. ,,Als we onder ogen zien dat we het ook niet weten, dat idee omarmen en niet dagelijks oplossingen willen aandragen... Want dat zijn vaak de makkelijke oplossingen. Einstein zei: je kunt een probleem niet oplossen met de denkwijze die het veroorzaakt heeft. Dus die denkwijze moet anders.”

Niet weten, even stil gaan staan: het voorrecht van de kunstenaar, die immers gewend is om vanuit zo’n nulpunt de creativiteit aan te spreken. Dat krijgt straks ook gestalte in het laatste deel van de theatervoorstelling: daarin staat niets vast, Laverman en Pruiksma gaan improviseren.

,,Dat is ver buiten mijn comfortzone, ik ben namelijk een controlefreak. Ik heb geen tekst, geen woorden meer, geen melodie of iets dat vaststaat. Ik moet vertrouwen dat het goedkomt. Daar gaat het om, vertrouwen. De tijd nemen om stil te staan. ,,Kunstenaars hebben we geleerd om daarop te vertrouwen. Het komt altijd wel, ook al lijkt het soms heel lang van niet. Dat is het mooie.” En dat is dan de taak van de kunstenaar. ,,Een nieuwe verbeelding creëren. Wat kan dat nieuwe verhaal zijn? Luikjes openen naar een nieuwe denkwijze.”

www.nynkelaverman.nl

Cassandra en de podcast met Eva Rovers komen uit op 18 december

menu