De mammoeten in het OERmuseum.

Museumtest: OERmuseum Diever verbindt Drentse prehistorie met de geschiedenis van de mensheid

De mammoeten in het OERmuseum. Foto: Corné Sparidaens

Het Noorden telt tientallen bijzondere musea, klein en groot. Cultuurredacteuren leggen een aantal ervan langs de meetlat. Wat valt op? Wat valt tegen? Hoe doen ze het? Vandaag het OERmuseum in Diever.

Vroeger heette het OERmuseum het Archeologisch Centrum West-Drenthe en waren er heel veel objecten uit de prehistorie te zien. In Drenthe is namelijk veel oud materiaal gevonden, zeker hier in de omgeving. Wie nu het oude Schultehuus aan de Brink in Diever binnenloopt, wacht echter een aangename verrassing: een museum met een moderne uitstraling, met een bescheiden maar doeltreffende selectie objecten die zijn ingebed in een helder, smaakvol gepresenteerd verhaal. Waarbij de geschiedenis van dit deel van Drenthe is ingebed in de geschiedenis van de mensheid.

loading

Eenrichtingsverkeer noodzaak

,,Sinds vorig jaar mei hebben we een nieuwe inrichting”, vertelt Geesje Zandbergen uit Dwingeloo. Ze is een van de ongeveer 25 vrijwilligers en zit vanmiddag achter de kassa, afgeschermd door plastic. ,,De bedoeling was om dit jaar een eerste wisselexpositie te presenteren. Maar in de ruimte die we daarvoor op het oog hebben, is helaas geen eenrichtingsverkeer mogelijk.” En eenrichtingsverkeer is in de niet al te grote ruimtes van de oude ambtswoning van de schulte (bouwjaar: 1604) noodzaak om het bezoek coronaproof te houden.

loading

De looproute, die door zes vertrekken voert, is afgezet met plastic linten, zo te zien gesponsord door de plaatselijke bank. ,,Je verlaat het museum via de achterdeur”, zegt Zandbergen, die dit werk al een jaar of acht doet. ,,Gelukkig zijn de regels voor kinderen wat minder streng. Zij mogen zich nog steeds verkleden als rendierjagers.” Ze wijst op een tent van dierenhuiden in een hoek van de zaal. Ernaast hangen van huiden gemaakte kleren, zoals mensen die 15.000 jaar geleden droegen. ,,Veel kinderen vinden dat heel leuk. En vader en moeder zetten ze vervolgens op de foto.”

De Mammoetdag kon niet doorgaan

Volgend jaar bestaat het OERmuseum vijftien jaar. Een van de doelen van de vernieuwde inrichting was om meer publiek te trekken. Dat lukte vorig jaar al aardig met ruim 4000 bezoekers. Maar dit jaar is natuurlijk alles anders. ,,Het zijn vooral toeristen die het museum weten de vinden”, zegt Zandbergen. ,,Dorpsbewoners zie je hier bijna niet.” Het museum organiseert ook wandelingen (‘door corona wel iets minder vaak’) en in normale tijden vinden er regelmatig lezingen en workshops plaats. Maar ja, corona. De jaarlijkse Mammoetdag in Diever kon dit jaar ook al niet doorgaan.

Bij binnenkomst van het Schultehuus is een levensgrote mammoet en haar kalf het eerste dat het oog treft. Replica’s natuurlijk, maar ze staan hier niet zomaar: in Nijensleek zijn restanten gevonden van vijf mammoeten, die zo’n 50.000 jaar geleden in de buurt hebben rondgelopen. Enkele imposante botten en kiezen zijn in het museum uitgestald, net als een scheenbeen van een holenleeuw die ooit ook in dit deel van Drenthe rondliep, en botten van wolharige neushoorns. Ook een zeer fraaie vuurstenen spits (die vermoedelijk als speerpunt diende) van een neanderthaler is te zien. Misschien bejaagde hij of zij daarmee tienduizenden jaren geleden wel een van deze dieren.

Het ‘Drents Pompeï’ van George Hendrik Voerman

De eerste moderne mensen in de regio waren rendierjagers. Amateurarcheoloog George Hendrik Voerman (1873-1966) uit Havelte deed in de eerste helft van de vorige eeuw op het Holtingerzand talrijke vondsten, die behoorden tot de laat-paleolithische Hamburgcultuur. Met enige overdrijving noemde Voerman dit gebied het ‘Drents Pompeï’. Voermans naam duikt steeds weer op in het OERmuseum en aan hem is, terecht, een tussenverdieping besteed.

loading

Op de bovenverdieping staan de hunebedbouwers centraal. Het beroemde hunebedboek van Albert Egges van Giffen ligt er en afbeeldingen eruit sieren de wanden. Van Giffen, een van de grondleggers van de moderne archeologie in Nederland, groeide op in Diever en ondernam hier zijn eerste zoektochten. Aardewerk, werktuigen, mooie maquettes – er is van alles te zien. Maar er is vooral veel te doen: je kunt graan malen, potscherven uitgraven en schoonborstelen, stenen slijpen, zelf een mini-hunebed bouwen. Ook wordt gedemonstreerd hoe de mensen 5000 jaar geleden die zware stenen op hun plek kregen.

Geen ruimte voor koffie

Weer beneden komen de bronstijd en ijzertijd aan bod en in de lage kelder (oppassen voor je hoofd) wordt kort en bondig uitgelegd hoe archeologie in de praktijk werkt en op welke problemen archeologen stuiten bij het interpreteren van hun vondsten. Opnieuw prachtig en helder gepresenteerd.

Een kop koffie ter afsluiting van het museumbezoek is helaas niet mogelijk. ,,We hebben hier te weinig ruimte”, legt Geesje Zandbergen uit. ,,En meestal is er maar één museummedewerker aanwezig. We hebben geen betaalde krachten en dan ben je afhankelijk van de beschikbaarheid van vrijwilligers. Het kost nu al moeite om het rooster rond te krijgen.”

Diever – OERmuseum: Brink 7, di t/m zo 13.30-17.00 uur.

Oermuseum.nl

menu