Theatercollectief De Warme Winkel sleutelt in het Grand Theatre in Groningen aan een voorstelling die daar woensdag in première gaat. Hoe kun je in een overbevolkte wereld de overtolligheid ontlopen? Door te winnen.

Om een maffe titel zit De Warme Winkel nooit verlegen. Neem De Warme Winkel speelt De Warme Winkel (toen het collectief Café Müller van Pina Bausch speelde maar dat eigenlijk niet mocht). Of anders de 14+-voorstelling De meest zwaarmoedige voorstelling ooit ( waarvan het hele publiek moet huilen ) .

Louis d’Or

Nu is er Vincent Rietveld gaat voor de Louis d’Or . Dat is de jaarlijkse prijs voor de beste mannelijke acteerprestatie. Vincent Rietveld vormt samen met Mara van Vlijmen en Ward Weemhoff de kern van De Warme Winkel. Jawel, hij ambieert de prijs. ,,Winnaars zijn gemiddeld 42 jaar. Dat word ik in april. Het is mijn tijd.”

Nummer 2 van de Tour

Dat van dat gemiddelde verzint hij ter plekke, geeft hij toe. Zoals De Warme Winkel verzinnend en improviserend vaak raak schiet. Hoe dan ook, een prijs winnen is de manier om het gevoel van overtolligheid te ontlopen. ,,Weet jij nog wie in 1995 tweede werd in de Tour? Vast niet. Wel dat Indurain won. De winnaar telt, de rest niet.”

Klimaat

Goed, wie zo’n titel ziet voelt op z’n klompen aan dat er satire in het spel is. Op een vrolijke manier wordt een stevig thema geraakt. ‘t Is even graven, maar ten diepste ligt de zorg om het klimaat aan de productie ten grondslag. Rietveld: ,,Daar maak ik me al tijden druk om. Wat kun je doen?” Ja, wat kun je presteren als eenling, in een klimaatvervuilende overbevolking. Of blijf je overbodig?

Tegenspelers

Rietveld vindt dan ook geen medespelers maar tegenspelers tegenover zich. Vijf jonge acteurs, Lisa Schamlé, Mirthe Labree, David Westera, Rob Smorenberg en Kim Karssen, die - en hier volgt spoiler één - als een collectief spreekkoor, pratend met één mond, voor hem staan. Een stevige klus voor die vijf, om honderd minuten lang samen één tekst de zaal in te sturen: Olympisch synchroon-acteren.

Meteen maar spoiler twee: Rietveld is deze keer begonnen met een tekst te schrijven. Moest wel, met die collectiviteit. Zoiets wijkt af van de gangbare werkwijze van De Warme Winkel. ‘t Begint vaak vanuit performance. ,,Ik hoop dat het publiek alsnog wordt overvallen wordt door een magisch gevoel: dat die vijf hun zinnen ter plekke laten ontstaan.”

De Noorderlingen en Garage TDi

Van die vijf jonge acteurs speelde Mirthe Labrée bij De Noorderlingen in Groningen en David Westera bij Garage TDi in Assen. De eerste (25) is al een tijdje klaar bij de toneelacademie in Maastricht, de tweede (22) gaat er straks zijn laatste jaar in. ,,Ik kreeg op school te horen dat ze me hadden voorgedragen voor een auditie bij De Warme Winkel”, zegt hij. ,,Spannend.”

,,Pas een dag ervoor hoorde ik dat ik een act moest voorbereiden.” (Rietveld hoort het grinnikend aan). ,,Deed ik dan maar in de trein. ‘t Ging over overbodigheid, dus dat kwam goed uit. Maar waarom ik ‘t werd?” Rietveld: ,,Omdat je het beste van allemaal kon samenspreken.” Westera: ,,Is dat zo?”

En Labrée? ,,Mijn verhaal is minder spannend. Er viel een actrice uit. Toen namen ze mij.” Maar goed, ze hadden ook honderd anderen kunnen nemen. ,,Dat is ook weer waar.” Rietveld: ,,En we hadden nog een mailtje van je.” Labrée: ,,Van vijf jaar geleden. Dat ik heel graag bij De Warme Winkel wilde spelen.”

Hilarisch

Gestaag valt die vijfeenheid al repeterend op zijn plaats. Labrée: ,,Het is ‘s ochtends steeds hilarisch hoor, om als groep tegenover Vincent te staan.” Rietveld: ,,Soms zitten er expres haast onuitspreekbare zinnen tussen. Dat maakt het extra mooi.” Labrée: ,,En je kunt niet afwijken van wat je als groep doet. Je bent als actrice gewend om zo nu en dan eens wat anders te proberen. Dat zou hier nergens op slaan. Westera: ,,Is ook weer het mooie. Dat je met je lichaam de tekst op een eigen manier probeert te begeleiden, zonder dat je de eenheid breekt, maar zodat ‘t toch van jezelf wordt.” Rietveld: ,,Da’s lekker voor mij. Ik kan natuurlijk wél spelen met mijn tekst. Als ik op het goeie moment maar de cue geef waarmee zij verder kunnen.”

Band met Grand

Dat deze prijsjagende voorstelling van een niet-Groningse groep in het Grand Theatre haar première viert is minder opmerkelijk dat het lijkt. Rietveld: ,,Het Grand Theatre heeft ons na onze start als collectief al heel vroeg opgepikt. Die band is gebleven.” André Pronk, de enige overgebleven oerkracht van het Grand Theatre, zoals dat in 1980 na een kraakpartij tot leven kwam, verzorgt de scenografie van de voorstelling. Pronk en ‘t Grand waren zeven jaar geleden ook al betrokken bij Jandergrouwnd , dat De Warme Winkel samen met Oostpool speelde in GoudGoed, een kringloopwinkel aan het Damsterdiep.

Om nog eens te bewijzen dat op het pad naar de Louis d’Or satire een ferme rol speelt: deze voorstelling is deel 3. Bij succes volgen deel 2 (over ascese) en deel 1 (over moord). Rietveld: ,,Als dit géén succes wordt, hoef ik daarmee niet bij mijn collega’s aan te komen.”

Waar en wanneer

De Warme Winkel speelt Vincent Rietveld gaat voor de Louis d’Or, Grand Theatre Groningen, 26/2 (try-out), 27/2 (première), 28/2.

Je kunt deze onderwerpen volgen
Cultuur