Tom de Ket. Foto: Jean-Pierre Jans

Dit is Mammoet, de opvolger van Het Pauperparadijs, een theaterspektakel op het Buinerveld

Tom de Ket. Foto: Jean-Pierre Jans

Na het succes van de Drentse Bluesopera gevolgd door het nog veel grotere van Het Pauperparadijs komt schrijver/regisseur Tom de Ket nu met Mammoet . De kolossale productie landt in de zomer op het Buinerveld. „De oertijd heeft me altijd gefascineerd.”

Het oogt gigantisch. Op papier voorlopig zelfs nog ambitieuzer dan Het Pauperparadijs .

„Dat is het ook”, zegt Tom de Ket.

Op het Buinerveld komt een speelvlak van een meter of zestig breed en veertig diep, in een amfitheatervorm, een halfronde tribune voor duizend mensen. „Het publiek kijkt uit over dat prachtige oerveld. Met zonsondergang, net als bij de Bluesopera . We passen daar zelfs telkens de begintijden op aan.”

Mammoet , zijn nieuwe voorstelling in Drenthe, legt een link tussen de oertijd en het nu, met als centrale vraag: hoe is het na die duizenden jaren zo gekomen met de mens?

„Ik wil verhalen vertellen die passen in de Drentse canon”, zegt De Ket. „Waarbij zo’n verhaal verwijst naar actuele problematiek: de Bluesopera naar de kloof tussen Randstad en de regio, Het Pauperparadijs naar de manier waarop we met verschoppelingen omgaan.”

loading

Acteurs als opgravingen

Voor Mammoet werkt De Ket opnieuw samen met vormgever/kunstenaar Michiel Voet, die voor zijn decor van Het Pauperparadijs in Vinkhuizen een Musical Award won.

Voet bedacht dat het enorme toneel twee meter boven de grond moest komen. De Ket: „Met daaronder een hele stad, met gangen en al. Overal in de speelvloer komen luiken, zodat de acteurs en het ensemble uit de grond tevoorschijn komen, met kampementen, vuren, van alles, alsof het archeologische opgravingen betreft.”

Grijnzend: „Je hebt daar nu eenmaal geen coulissen. Je moet wat.”

Geen Efteling maar Harari

Opgegroeid in Assen was het een oerwens van De Ket om iets te doen met de oertijd.

„Als kind dwaalde ik over het Balloërveld”, vertelt hij. „Ik stelde me altijd voor hoe die tijd eruit zag. De opgravingen, de vondsten, ze hebben me altijd gefascineerd.”

Voor de actuele urgentie componeerde hij een verhaal met diverse lagen. „Ik wil niet zomaar oertijdje spelen. Dan wordt het Efteling. Voor beantwoording van de vraag waar de mens vandaan komt, maak ik gebruik van de theorieën en filosofie van Harari. Die heb ik willen theatraliseren.”

‘Landbouw was al een vergissing’

Essentieel is dat de mens, van oorsprong jager/verzamelaar, niet geschikt is voor het leven dat hij nu leidt. „De overgang naar landbouw was al een vergissing. De mens was niet geschikt om op één plek te zitten, werd een slaaf van zijn eigen uitvinding. Er kwamen grote gezinnen, om het bezit te bewaken. Er moest ineens worden gezwoegd. Daar kwamen kwalen van. Dat zwoegen vertaalt zich nu in welvaartsziektes als obesitas, als stress.”

De evolutie heeft, kortom, de mens niet kunnen bijbenen. „Precies. De mens is in feite een mythisch wezen, zegt Harari. De mens gaat zich gedragen naar de verhalen die we elkaar doorgeven. Dat mythische maakt ons ook succesvol. Het geeft ons een organiserende kracht.”

loading

Meisje van Yde

De titel van de voorstelling duidt niet alleen op dat wolharige oerwezen waarvan op plekken in Drenthe resten zijn gevonden. Mammoet is ook de naam van een - hedendaags - spiritueel genootschap dat De Ket laat opdraven.

„Dat wil in contact komen met de oermens in zichzelf”, legt hij uit. „Anwar, de leider, gespeeld door Paul R. Kooij, herinterpreteert daarvoor Drentse mythische verhalen, zoals die over de Hunebedden, het Meisje van Yde. Zo vertelt hij ook het verhaal van de heilige mammoetjacht. Hij wil het laten gaan over het brengen van offers.”

Dat ‘heilige’ aan die mammoetjacht heeft De Ket zelf bedacht. „Ik vroeg historici en archeologen mij iets te vertellen over die tijd. Ze zeiden: ‘Meneer De Ket, dat kan niet. Want we weten helemaal niets’. Het heet niet voor niets prehistorie.”

Offer

Wat dat betreft valt er nog veel te verzinnen over Drenthe. De prehistorie, de tijd dus voor geschreven geschiedenis, duurde in Drenthe tot in de middeleeuwen.

„Dat biedt mij vrijheid voor speculaties. Zoals bij reconstructies. In eentje wordt een mammoet geïsoleerd van de kudde, om hem te kunnen offeren. Een jongeman krijgt de eer, in de wetenschap dat hij voor een levensgevaarlijke operatie staat. In mijn verhaal is hij vlak ervoor verliefd geworden, en verkeerd daardoor in hevige tweestrijd. De moeder van zijn geliefde probeert haar over te halen afstand van hem te doen, en hem zijn offer te laten verrichten.”

Dat klinkt allemaal stevig, en toch, verzekert De Ket, valt er veel te lachen. De voorstelling zit vol humor, verzekert hij.

Nestbevuiling

„Anwar zegt in essentie: wat flikken wij met de wereld, waarom bevuilen we ons eigen nest? We némen alleen van de aarde, we vergeten iets terug te geven, terwijl we weten dat de aarde eraan kapot gaat. Drenthe had een offercultuur. Het Meisje van Yde, daar lijken de geleerden het over eens, is geofferd - ze is gewurgd, gestoken en verdronken, en daarna begraven in een bekisting, zoals vaker voorkwam. Ik ga diep in op het fenomeen offeren, teruggeven. Hoe verklap ik hier niet.”

De natuur is verworden tot een gebruiksvoorwerp, laat De Ket zijn Anwar zeggen.

„We razen er doorheen op onze mountainbikes en met onze stappentellers. Natuur is een beléving, zelfs rust is er een doel op zich geworden. We koesteren een sentimentele houding tegenover de natuur. Kijk naar de Oostvaardersplassen. Eerst dat hek eromheen, dan de hysterie rond het afknallen. Wij vinden dat we moeten ingrijpen.”

De producent, stichting Het Pauperparadijs, werkt voor de productie samen met Staatsbosbeheer. Want niet alleen het personage Anwar denkt na over de natuur.

loading

Drama!

Naast het Hogere Doel waar Anwar en zijn genootschap naar streven, spelen er onderling verwikkelingen. Vanzelfsprekend, voor de theatrale spanning.

„Op het moment dat Anwar zijn lichaam als onderdeel van zijn filofie voor iedereen ter beschikking stelt, is voor zijn eigen vrouw - Freia, gespeeld door Gusta Geleijnse - de grens bereikt. Zij is het zakelijk brein van het genootschap, terwijl hij steeds sterker in zichzelf gelooft als grote goeroe. Hun onderlinge spanningen leiden tot een loyaliteitsconflict binnen de club. Drama!”

Bulgaarse polyfonie

De leden van het genootschap hebben allemaal hun eigen verhaal: een personage met een gestresst leven, een obesitasman die zich heeft volgevreten, iemand die een zombiebestaan heeft geleid. „We werken met totemdieren, met godendieren, en het Hijgend Hert van de Oostvaardersplassen komt spreken, zich afvragend waarom hij is gedood, zonder recht op zelfbeschikking. Alles in uitbundige kostumering. Dat moet ook in die enorme speelruimte. En alles, maar dan ook alles wat we gebruiken, is gemaakt van gerecycled materiaal.”

Het klinkt allemaal even ambitieus.

„Is het ook. Dan hebben we het nog niet eens over de muziek gehad. Ik wilde per se een ander idioom dan in Het Pauperparadijs . Popmuziek past niet in de ontzagwekkende stilte van de natuur van het Buinerveld. We willen de oertijd verklanken. Er is een percussionist die alles kan, ook met sundscapes, een blazer die alles kan blazen, een cello, en zangeres Iris Fikker, gespecialiseerd in Bulgaarse polyfonie. Die is waanzinnig. Ze traint de actrices om mee te zingen.”

De muziek loopt door de hele voorstelling heen. „En zich steeds verplaatsend. Ik wilde geen bandstand.”

Op zoek naar lokaal talent

Net als in de vorige producties doet De Ket ook nu weer een beroep op lokaal talent. „We hebben 45 aanmeldingen. Daar moet nog wat bij. Het ensemble is groot. Daarbij werk ik oor de choreografie samen met Jochem Stavenuiter, van Bambie. Hij doet de bewegingsstukken. Jochem is geweldig.”

Je kunt deze onderwerpen volgen
Cultuur
menu