In 1979 kwam er een film in de Nederlandse bioscopen die hard zou floppen: Cha Cha , met in de hoofdrollen Herman Brood en Nina Hagen. Binnenkort is er de gerestaureerde versie en een documentaire: Knocking on Herman’s door .

Het is dit jaar twintig jaar geleden dat Herman Brood (1946-2001) met een sprong van het Hiltonhotel in Amsterdam een eind aan zijn leven maakte. En het is in november ook 75 jaar geleden dat hij in Zwolle werd geboren. Met nieuwe boeken, heruitgaven en met muziek wordt daarbij stilgestaan.

Een van de interessantste evenementen hierbij wordt de presentatie van de gerestaureerde speelfilm Cha Cha en de documentaire die er over de film wordt gemaakt – beide bij het Eye Filmmuseum Amsterdam. Daar lagen niet alleen diverse kopieën van de film in het archief, ook doneerde regisseur Herbert Curiël (1927) zijn complete Cha Cha -archief aan Eye, waarin veel ongebruikt materiaal zit.

Daarover ontfermde zich Stefano Bertacchini, die zoals zijn naam reeds doet vermoeden, van Italiaanse komaf is. In de jaren 90 kwam hij als filmmaker en cameraman naar Amsterdam. Daar ging hij als vrijwilliger bij Eye aan het werk om het Nederlandse erfgoed op het gebied van film in kaart te brengen. Zodoende kwam hij in aanraking met het materiaal van Curiël. Toen bleek dat er naast diverse versies van de bioscoopfilm een grote hoeveelheid ruw materiaal aanwezig was, kwam hij met het voorstel hierover een documentaire te maken. (Lees verder onder het kader)


‘Herman Brood in topvorm’

Waarom de keuze voor een film die veertig jaar geleden de bioscopen deed leegstromen? „Na veertig jaar ga je met andere ogen kijken”, zegt Bertacchini. „Het beeld krijgt daardoor een andere waarde. Ik vind het een fantastische film, eigenlijk de beste Nederlandse film die ik tot nu toe heb gezien. De tijdgeest spreekt me enorm aan en je kijkt naar een heel ander Amsterdam. Die spat echt uit de film, zonder dat dat de bedoeling was. Het komt als een puur gevoel naar buiten. Het is een anarchistische punkfilm.”

„Toen ik al die ongebruikte opnames had bekeken leek het me goed als mensen een kans zouden kunnen krijgen om dit te zien. Herman Brood was toen in topvorm als performer en hij had een fantastische band. Veel van de montagekopieën die ik bekeek waren in zwart-wit, met een monogeluid. En toch knalt het van het scherm. Er zijn geen lichtkunstjes uitgehaald of wat dan ook. Vier, vijf uur echt uniek materiaal.”

De documentaire, die in augustus wordt gepresenteerd, gaat Knocking on Herman’s door heten. Het is ook de titel van een bijzondere versie van Knockin’ on Heaven’s door van Bob Dylan, die in de film is te zien. De Wild Romance, de band van Herman Brood, begeleidt hier Nina Hagen, die pratend en zingend het verhaal doet van Sid Vicious van de Sex Pistols en zijn vriendin Nancy Spungen in een vies Londens hotel.

Nina Hagen en Lene Lovich

De opnames voor Cha Cha werden in de lente van 1979 gemaakt. De hysterie rond Herman Brood was op dat moment compleet. Een klein half jaar eerder had hij in Duitsland zangeres Nina Hagen ontmoet en die kwam regelmatig naar Nederland. Toen voor Brood de kans kwam om zijn langgekoesterde wens in vervulling te zien gaan – acteren in een speelfilm – vond hij dat ook Nina Hagen en de Brits-Amerikaanse zangeres Lene Lovich een rol in de film moesten krijgen. Het script kwam improviserenderwijze tot stand, met vooral dagelijks nieuwe inbreng van Herman Brood. Regisseur Curiël werd naar eigen zeggen knettergek van het werken met Brood maar vond hem toch een ’zeer intelligente en welbespraakte jongen’. Het budget ging er in een razend tempo doorheen, of zoals Broods manager Koos van Dijk het uitdrukte: ’Ik heb nog nooit een miljoen zo snel zien opbranden’.

Het verhaal? Dat speelt zich hoofdzakelijk af rond het thema ’misdaad loont’. We zien Brood, Hagen en Lovich een bank overvallen, Herman Brood een pistool kopen in de legendarische club Chez Nelly, en de zanger-pianist een inbraak plegen, waarbij hij in de betreffende woning nog even een stukje piano speelt. Voor het overige wordt er voortdurend gewisseld tussen het vermoeden van een plot, optredens op diverse Amsterdamse podia en – een van de beroemdste momenten uit de film – de trouwerij van Brood en Hagen in de kerk van Ruigoord. Die mondt uit in een barbecue met een niet gaar te krijgen varken aan het spit, waar de Hell’s Angels zich niet onbetuigd laten.

Er komen veel bekende en soms inmiddels overleden Nederlanders voorbij in de film zoals Jules Deelder, Ramses Shaffy, Simon Vinkenoog en Dolf Brouwers. De band The Meteors komt prominent langs, maar de vele opnames die werden gemaakt van bands als Phoney & the Hardcore, Streetbeats, Inside Nipples, de Houseband en White Honey verschenen wel op de soundtrack, maar niet in de film.

„Ik sprak cameraman Frans Bromet die bij de film betrokken was en hij vertelde dat hij nog nooit zo’n chaos had gezien als bij die opnames”, zegt Bertacchini. „Terwijl hij heel wat heeft meegemaakt. Maar toch, hoe chaotisch het ook was, iedereen die ik spreek, vond het een positieve ervaring.”

Voor muzikant Jan Rot is het veertig jaar wachten geweest tot zijn bijdrage aan de film Cha Cha openbaar wordt gemaakt. Het nummer No more conversations van zijn band Streetbeats werd er vlak voor de première uitgeknipt. „Hij had Eye al eens een mail gestuurd met de vraag of die opnames teruggevonden waren”, vertelt Bertacchini. „Ik heb ze gevonden en ze komen, met een interview met Jan, in de documentaire. Ik probeer een documentaire te maken die je afzonderlijk van de film kan zien, maar die er wel voor zorgt dat je de film wil zien.”

Volledige takes

Rommy Albers is senior curator en specialist Nederlandse film- en bioscoopcultuur bij Eye. Hij is nauw betrokken bij de restauratie van Cha Cha . „In 2015 kregen we het archief van Herbert Curiël, zowel zijn papieren archief als heel veel rollen film. Van de film hadden we al verschillende versies en een negatief. Werkmateriaal bewaren we normaal niet, maar er zijn uitzonderingen. Er zijn bijvoorbeeld volledige takes van nummers, waarbij de camera het hele nummer lang op Herman Brood of Nina Hagen is gericht.”

Het restaureren van de film is in verband met het 20-jarig overlijden van Brood wat ’naar voren’ gehaald. Eye verwacht dat er belangstelling voor de film en de documentaire zal zijn omdat, zoals curator Albers het verwoordt, de muziek van Herman Brood nog steeds veel mensen – en ook jongeren – aanspreekt. Er is voor gekozen de director’s cut van Herbert Curiël uit 1980 te gebruiken voor de restauratie. Deze film wijkt op enkele punten af van wat er in 1979 in de bioscoop te zien was en wat later op video en dvd werd uitgebracht. De film is beeld voor beeld gedigitaliseerd en opgepoetst. Albers: „De film is op 16 millimeter opgenomen. Daarna is er een negatief gemaakt op 35 millimeter en die wordt voor de restauratie gebruikt. Dat 16 millimeter materiaal restaureren lukt niet meer. Alle versies verschillen iets, maar niet heel elementair. De film wordt Nederlands en Engels ondertiteld.”

„We wilden de film eigenlijk eind 2019 al presenteren, omdat het toen veertig jaar geleden was dat hij in première ging, maar dat is niet gelukt. En door corona heeft het nog wat langer geduurd. Het wordt nu augustus. We willen kijken of we hem ook online beschikbaar kunnen maken.”

Je kunt deze onderwerpen volgen
Cultuur