ESNS 2017.

Eurosonic Noorderslag (ESNS) gaat dit jaar voor miljoenenpubliek, dankzij corona. Alle bands gratis te bekijken (waarvan een deel op DVHN)

ESNS 2017. Foto: Bart Heemskerk

Zoals veel evenementen moet Eurosonic Noorderslag het komende week zien te rooien met een digitale versie. Toch trekt het festival misschien meer bezoekers dan ooit, want de vooraf gefilmde acts zijn in heel Europa zonder betaalmuur te zien.

Eurosonic Noorderslag, ESNS, voerde in 2020 een strijd op twee fronten. In het ene gevecht haakte het Groningse popfestival aan bij het wereldwijde defensief tegen corona. Om de hectiek in de organisatie nog wat te vergroten, moest ze daarnaast op een heel ander vlak een tegenaanval organiseren, noodzakelijk voor de definitieve voortgang van het festival.

De Raad voor Cultuur wees in zijn advies aan de minister van cultuur begin dit jaar een structurele subsidie voor vier jaar af. De ondergang dreigde. En dus werd de politiek ‘belobbyd’. Succesvol. ESNS kreeg, met kamerbrede steun, alsnog een plaats in de zogeheten ‘Basisinfrastructuur’ (BIS). Rijkssubsidie dus, in de vaderlandse topselectie, zeg maar.

‘We moeten blijven vechten voor de toekomst’

Wie het festival kent en de impact ervan overziet, met alle ogen van de Europese popwereld er op gericht, kan al moeilijk bevatten hoe dat ‘nee’ zo hardnekkig is volgehouden. Volgehouden, want dit was de tweede keer. Vier jaar geleden, voor de vorige subsidieronde, dreigde ESNS ook al overboord te worden gesmeten. Zou het, na deze tweede reparatie, nu een keer voorbij zijn? Strijd beslist?

Festivaldirecteur Dago Houben is resoluut: ,,Nee! We moeten blijven vechten voor de toekomst.” Dat ligt volgens hem aan de status van de popmuziek. ,,Er was in de begroting onvoldoende financiële ruimte om een relatief jong genre als de popmuziek een goeie plek te gunnen. Het genre en zijn festivals moeten die plek bevechten.”

Pop is jong, maar toch ook weer niet zó jong dat ze ongezien kan zijn gebleven blijven, zou je zeggen. Houben: ,,Klassieke muziek, theater en dans zijn in de podiumkunsten traditioneel goed vertegenwoordigd in de subsidieverstrekking. Pop heeft altijd een hoog ‘do it yourself’-gehalte gehad. Het zit dus ook in de popmuziek zelf dat ze haar weg nog moet zien te vinden. Terwijl iedereen al wel kan zien hoe groot het belang is van festivals.”

Wensen van de politiek

Geld voor cultuur is in Nederland standaard een moeilijk verhaal – er was corona voor nodig om aan te tonen hóe groot en belangrijk de sector is. Maar veel zal er niet bijkomen, dus meer geld voor pop betekent domweg minder voor andere genres. En ergens geld weghalen, leidt geheid tot scheve gezichten. Moeilijk verhaal. Houben: ,,Dat is waar. You win some, you lose some .”

Hij zegt te hebben geleerd van de afwijzing. ,,Om een definitieve plek te veroveren, moeten we ons beter gaan verhouden tot de wensen van de politiek. Je levert dan een stukje van je autonomie in. Om mee te veren op de cadans rond de subsidieverstrekking.”

Het is simpel, zegt Houben: ,,Wie geen relatie heeft, hoeft zich nooit te verantwoorden. Nu wel. Maar ik zie het positief. We moeten leren reageren op maatschappelijke thema’s. Het werkt inspirerend, merken we in onze festivalorganisatie. Dan heb ik het over thema’s als inclusie, duurzaamheid, diversiteit. In de conferenties van ons festival stonden zulke onderwerpen al wel stevig op de agenda, nu zijn we ertoe gedwongen ze in te bedden in het festival zelf.”

Kortom, minder op de automatische piloot. ,,Ja, precies. Onder de deelnemers aan de conferentie zit veel expertise waarvan we gebruik kunnen maken. Maar we schromen niet kennis van buiten bij onze organisatie te betrekken. Innofest is een goed voorbeeld.” De organisatie timmert met duurzame vernieuwingen al een aantal jaar aan de weg op festivals. (Zie ook innofest.co).

Achter de schermen

Woensdag begint de 35ste editie van Eurosonic Noorderslag. In gewone jaren krioelt het in het ESNS-kantoor naast De Oosterpoort in Groningen van de medewerkers en zijn de bekers koffie en de tosti’s niet aan te slepen. Nu is leegte er tastbaar. Alles geschiedt letterlijk achter de schermen.

,,Op dit moment is er ook weer een grote video-call bezig”, zegt Peter Sikkema. Van alle bureaus is alleen dat van hem, de festivalmanager, bezet. Houben belt op afstand. ,,Dit was het vreemdste jaar ooit, maar dat zal niet alleen voor ons gelden”, zegt Sikkema.

Het kabinet haalde op 12 maart een streep door alle evenementen. Sikkema: ,,In de eerste twee maanden na die datum hadden we nog het gevoel dat wij wellicht het eerste showcasefestival zouden zijn dat weer door kon gaan.” Houben: ,,De regels waren snel duidelijk: tot 1 september géén publieksevenementen. Dat leek ons gunstig, zo’n rigoureuze maatregel.”

Sikkema: ,,Maar al voor de zomer wisten we: dit wordt een andere editie. Deels fysiek, dachten we toen nog, maar toch vooral via digitale platforms.” Houben: ,,Een hybride variant. Wel zo ‘live’ mogelijk.”

Het professionele hart blijft de conferentie

Het professionele hart van ESNS is en blijft de vierdaagse conferentie, met vertegenwoordigers van de Europese muziekindustrie. Sikkema: ,,We hoopten lang nog op anderhalve meter ‘live’ te kunnen gaan, met misschien Belgen, Duitsers en wellicht de Fransen. En dan verder digitaal. Hier en daar ook wat bands, met twintigminuten-optredens op een aantal locaties in de stad, in hotels misschien.”

Tot in september de tweede golf aanspoelde. Al snel nam de organisatie het besluit om volledig digitaal te gaan. Na overleg met alle partners werd dat in november naar buiten gebracht.

Dago Houben had overigens al vóór die twaalfde maart het gevoel dat het fout zou gaan. ,,Ik was onderweg naar het festival South By Southwest in Texas. Bij een tussenstop op IJsland kregen we mee dat de VS na dat weekend geen vluchten meer van buiten wilde. Wij waren nu eenmaal onderweg, we zouden er op tijd zijn, dus gingen wij toch maar door. Eenmaal in Austin zagen we hoe de schappen van de supermarkten leeg raakten. Al snel was a duidelijk: hier moesten we níet zijn. Weg voor het te laat was.”

Het antwoord op de tweede golf luidde: totaal digitaal. Met direct de vraag: hoe? En dat na al maanden van improviseren, plannen, schuiven, schrappen. Houben: ,,Dat heeft enorm veel van het team gevergd. We hebben al met al drie verschillende festivals uitgedacht, uitgewerkt en voor-geproduceerd. En nu ligt er ineens een heel nieuwe variant. Waarmee niemand ervaring heeft.”

The road to recovery

En die bovendien zonder echt contact tot stand kwam, alles via computer en telefoon. ,,Dat leidde tot misverstand op misverstand op misverstand. Je bespreekt iets met vijf betrokkenen, die allen thuis werken en er allemaal iets anders van maken. Dat duurt dan even voordat je dezelfde kant uit kijkt. Toch bevatten al die ideeën weer bruikbare elementen om ons op één spoor te zetten. Maar hoe het uitpakt moet straks blijken. Het is zo nieuw, er kan van alles mis gaan.”

Het thema van de digitale conferentie luidt – toepasselijk - The road to recovery , het pad naar herstel, op het moment dat het dieptepunt nog niet eens is bereikt.

Sikkema: ,,Alles gaat over de toekomst, niks over het verleden. Over streaming van muziek bijvoorbeeld: hoe is het geregeld met de rechten? Je ziet dat sommige artiesten deze vorm goed oppikken: Nick Cave, Billy Eilish. Er is persoonlijkheid voor nodig, en creativiteit. Dua Lipa heeft het, en als Stromae ergens mee komt gaan we er ook met z’n allen voor zitten.”

Discussie-onderwerpen te over. Sikkema: ,,De live-industrie draaide op volle toeren. Juist die krijgt nu klappen. Hoe krijgen we de festivals weer op de rails, wat kunnen podia nog? Zijn er straks nog technici over, of hebben die na het wegvallen van hun inkomsten een andere weg moeten kiezen? Zijn tours nog te verzekeren?”

Sikkema is er van overtuigd dat ESNS, net als bedrijfsleven en overheid, hebben geleerd van dit coronajaar. ,,Er gaan absoluut dingen structureel veranderen. Digitale ‘panel talks’ bevielen uitstekend. Daarvoor gaan we straks echt niet meer uren in de auto of trein naar Utrecht zitten.”

Eigenlijk begint ESNS vrijdag al

In feite begint ESNS al vandaag. Via de European Broadcasting Union (EBU) draaien de publieke popzenders in Europa vanaf nu ruim een week alleen maar muziek van Europese bodem. Van vrijdag tot woensdag de ‘class of 2020’, acts uit afgelopen jaar, en van woensdag tot en met zaterdag de ‘class of 2021’.

Via de site van ESNS zijn platforms van 3FM te bezoeken, waarop bandjes kunnen worden beluisterd en bekeken op vijf kanalen. Houben: ,,De Europese publieke zenders hebben via de EBU en de muziek-exportkantoren toegang tot onze database waarop alle bandjes zijn verzameld. Die omroepen staan in hun land dichter bij hun publiek dan onze site, dus is het logisch om de streaming door hen te laten verzorgen. Alle muziek is gratis. Dus zo wordt ons bereik misschien wel groter dan ooit.”

Dat grotere bereik dankzij de digitale component zal zéker een post-coronaal blijvertje worden, voorspelt Houben. ,,Ook hoeven de sprekers op de conferentie niet meer per se naar Groningen te komen. Hoewel iedereen er wel van overtuigd is dat we nooit helemaal zonder ‘live’ en dus echt contact kunnen. Elkaar leren kennen, ontmoeten, is essentieel. We moeten zien hoe het loopt. Alles is nieuw.”

Houben rekent er op dat er volgend jaar wel weer wat mogelijk is. ,,Maar het wordt lastig om de draad zomaar weer op te pakken. Er heerst veel financiële nood. Niet iedereen kan hier straks heenkomen. Er komt zeker krimp vergeleken met eerdere edities.”

ESNS heeft zelf ook stevige klappen gehad. Houben: ,,Kijk alleen naar de weggevallen publieksinkomsten. Net als veel sponsorinkomsten. Bedrijven in de muziekindustrie balanceren zelf op het randje. Die kunnen echt niet sponsoren.”

‘Nog altijd zo’n 200 acts’

De Europese acts zijn in hun eigen omgeving opgenomen. Nederlandse bands voor Eurosonic zijn al opgenomen in Vera, Grand Theatre en de Kleine Zaal van de Oosterpoort, zonder publiek, coronaproof, Belgische acts stonden onder meer in concertzaal Ancienne Belgique (AB) in Brussel. Maandag, dinsdag en woensdag komen in de Grote, Kleine en Binnenzaal van De Oosterpoort de bands voor de camera die zijn geprogrammeerd voor Noorderslag.

Zaterdag de 16de heeft de NTR een Noorderslag-tv-uitzending. Van woensdag 13 tot en met 15 januari wordt Eurosonic vanaf 20.30 uur via de ESNS-site naar 3FM en de NTR gestreamd. Bezoekers kunnen via aanklikken het door hen gewenste bandje zien. Noorderslag begint om 20.00 uur. Houben: ,,Ik zou iedereen willen uitnodigen vooral te kijken en te luisteren. Het is gratis. En misschien minder groot dan anders, maar er zijn nog altijd zo’n tweehonderd acts.”

menu