Filmmaker Guadagnino houdt niet van nostalgie

In A bigger splash zeilt een oude rock-’n-roller het leven van zijn ex binnen. Regisseur Luca Guadagnino (Palermo, 1971) hekelt het nieuwe conservatisme. ,,Rock-’n-roll probeerde de wereld te veranderen. Nu zijn we tevreden met een like op Facebook.’’

Laat de term ‘Italiaanse cinema’ vallen bij Luca Guadagnino en hij barst los in een tirade over de belabberde stand van zaken in de Italiaanse filmwereld, waarbij hij collega’s niet ontziet. De opmerking dat A bigger splash aan Paolo Sorrentino’s Oscarwinnende La grande bellezza doet denken, omdat beide films over de leegte in steenrijke milieus gaan, leidt tot een bedenkelijk gezicht. ,,Ik vind niet dat we tot dezelfde cinema en categorie filmmakers behoren. Dat we een paspoort van hetzelfde land hebben zorgt niet automatisch voor gemeenschappelijke grond. Paul werkt binnen de grenzen van de Italiaanse filmindustrie, maar ik heb nooit binnen die beperking gewerkt. Toen ik begon kreeg ik de kans niet om erbij te horen, en later wilde ik het niet meer.”

Geen fan

We vermoedden het al: Guadagnino is geen fan van La grande bellezza. ,,Hij is bijna een fascistische nostalgie over een glorieus verleden met minachting voor het heden. A bigger splash is juist een film over de valkuil om het verleden te willen herleven. Ik houd van films waarin de energie en drive van de relatie met het heden komen.” Gespeeld geëxalteerd: ,,Ik ben verliefd op het heden.’’

,,Hij is bijna een fascistische nostalgie over een glorieus verleden met minachting voor het heden.''

Verliefd op het heden was Guadagnino even niet na de vertoning van A bigger splash op het filmfestival van Venetië, toen Italiaanse journalisten de film uitjoelden. ,,Ik houd niet van name dropping, maar de grote Bernardo Bertolucci, met wie ik het privilege heb bevriend te zijn, had me al gewaarschuwd. Ik laat mijn films vóór openbare vertoning altijd aan hem zien en hij zei dat ze me zouden aanvallen op het laatste deel van de film. Het stuk waarin de politie en vluchtelingen een rol spelen. Ik geloofde hem niet, omdat de film over de werkelijkheid gaat, maar hij waarschuwde me en zei dat de waarheid niet altijd revolutionair is. Wat hij ermee bedoelde? Eh, ik denk dat hij wilde zeggen dat Italianen de werkelijkheid niet willen zien. Toen de film in Engeland geweldige recensies kreeg, belde Bernardo me op en zei dat ik van paspoort moet veranderen. Maar dat wil ik niet. Ik wil vrij zijn en in Italië mijn verhalen vertellen op mijn manier.”

Lange geschiedenis

Guadagnino’s afkeer van de Italiaanse filmindustrie heeft een lange geschiedenis. ,,Laat ik je een verhaaltje vertellen. Als 23-jarige student in Rome raakte ik bevriend met Laura Betti [de legendarische actrice in films van Fellini, Pasolini en Bertolucci]. Ik kwam bij haar over de vloer, kookte voor haar en ontmoette in haar huis mensen als Bertolucci en Ettore Scola. Laura was mijn filmuniversiteit en bracht me in contact met intellectuelen en kunstenaars. Toen ik mijn eerste speelfilm The protagonists (1999) met haar en Tilda Swinton maakte, zei ze dat de Italiaanse filmwereld me in de wieg zou vermoorden. Toen begreep ik het niet, maar nu wel. Het was niet uit jaloezie omdat ik als jonge regisseur met Swinton en Betti werkte, maar uit angst voor het onbekende. Ik houd ervan om nieuwe gebieden te exploreren, maar de Italiaanse filmwereld sluit zich op in wat men kent. Films zijn er niet verbonden met de echte wereld.”

In de teloorgang van de Italiaanse cinema speelde Berlusconi vanaf de jaren tachtig met zijn commerciële tv-stations een vernietigende rol, zegt Guardagnino. ,,De grandeur en het visionaire, die meesterwerken, van neorealisme tot surrealisme, hadden opgeleverd, verdwenen volkomen. Er is nu een klasse van industriële filmmakers, die commerciële bourgeois-cinema maakt over de perikelen en neuroses van mid-veertigers, en er zijn auteurs die teruggrijpen op het legendarische verleden.”

Remake

A bigger splash zou aanvankelijk een getrouwe remake worden van de broeierige Franse klassieker La piscine met Romy Schneider en Alain Delon, maar toen de beoogde regisseur, acteur en scenarist Yvan Attal er niet uitkwam, vroeg het Franse StudioCanal Guadagnino.

,,Ik wilde geen letterlijke remake en ben op zoek gegaan naar een Amerikaanse scenarist. Uit bekende en onbekende scenaristen koos ik David Kajganich (de scenarist van The invasion, de remake van The invasion of the body snatchers), omdat hij een geweldige pitch had. Hij begreep dat ik een karakterstudie wilde, waarin niet over de personages wordt geoordeeld.”

,,Ik wilde geen letterlijke remake en ben op zoek gegaan naar een Amerikaanse scenarist.''

Dat in het op Pantelleria, een eilandje tussen Sicilië en Tunesië, spelende A bigger splash de vluchtelingenproblematiek een rol speelt, stond vanaf het begin vast, zegt Guadagnino met nadruk. ,,Laat niemand zeggen dat dat uit opportunisme is. In 1992 maakte ik al een documentaire over de Algerijnse burgeroorlog, waarin intellectuelen en kunstenaars klem zaten tussen islamisten en de regering. Ik dacht toen al na over de gigantische crisis in het Middellandse Zeegebied. Bij A bigger splash vonden David en ik meteen dat deze vier rijke mensen, die de werkelijkheid buiten hen niet willen zien, geconfronteerd moesten worden met gewone mensen en vluchtelingen op het eiland.”

Conservatisme

Naast deze tegenstelling is er in A bigger splash het contrast tussen een oude rock-’n-roller en zijn ex, die niets meer van het vroegere motto seks, drugs en rock-’n-roll wil weten. Guadagnino heeft een zwak voor de rock-’n-roller. ,,We leven in een periode van nieuw conservatisme, waarin het hoogste doel een comfortabel leven is. Rock-’n-roll probeerde de wereld te veranderen. Nu zijn we tevreden met een like op Facebook.”

Het is de schuld van het kapitaal, meent Guadagnino. ,,Dat is de drijvende kracht achter de transformatie van alles in consumptiegoederen. Het verdrijft idealisme en maakt ons leven materialistisch, hedonistisch en conservatief.” De grote propagandist van deze levensfilosofie was Berlusconi, zegt Guadagnino. ,,Wat gebeurt er als de leider van een land zegt: geniet, geniet en geniet? Wat is het boemerang-effect? Als kennis niet meer van generatie op generatie wordt overgedragen, krijg je leegte. Ik zou graag beweren dat we nu herstellen van het Berlusconi-tijdperk, maar helaas gaat het verhaal gewoon door. De veertigers van nu willen macht om de macht. Het ontbreekt hen aan culturele, emotionele en ethische bagage. Kijk naar premier Matteo Renzi: ik zie geen verschil met Berlusconi.”

Leuk nieuws

Gaudagnino heeft ook leuk nieuws: hij gaat een remake maken van de horrorklassieker Suspiria van Dario Argento. Hij neemt het stokje over van regisseur David Gordon Green, die de verfilming niet van de grond kreeg. ,,Ik wil de gevoelens die ik op mijn veertiende had toen ik films van Argento zag herbeleven. Ik was toen geobsedeerd door de vrijheid van de vorm en de wreedheid van de beelden. Nu ik 44 ben en grijze haren krijg, kijk ik er anders tegenaan. Zijn films zijn eigenlijk zacht en lief. Toegewijd als sprookjes. In mijn jeugd waren ze schokkend, maar ook verleidelijk; ze lokten jongens in een sprookjeswereld. Mijn verfilming van Suspiria wordt stoer en alarmistisch.”

,Ik wil de gevoelens die ik op mijn veertiende had toen ik films van Argento zag herbeleven. Ik was toen geobsedeerd door de vrijheid van de vorm en de wreedheid van de beelden.''

Bang voor de reacties van fans is hij niet. ,,Wat kun je doen? De boom van imbecielen hangt altijd vol fruit. The revenant is een remake van het meesterwerk Man in the wilderniss (1971), maar daarover hoor je niemand. Mensen zijn op voorhand woedend dat ik een remake van Suspiria maak. Mijn film gaat die film echt niet schaden. Kijk met onbevangen ogen naar mijn versie, dat is alles wat ik vraag.’’

Toon reacties

Word wakker met het belangrijkste nieuws uit het Noorden met onze ochtend-nieuwsupdate.

Meer dan 22.249 nieuwsbriefabonnees

Je kunt je op elk moment weer uitschrijven

Lees hier ons privacy statement.