Willem Vugteveen bij de meterslange tekening van Farhad Gavzan in Podium Zuidhaege.

Gedreven Assenaar scout Iraanse tekenkunst en haalt het van Teheran naar Drenthe

Willem Vugteveen bij de meterslange tekening van Farhad Gavzan in Podium Zuidhaege. Foto: Jaspar Moulijn

Assenaar Willem Vugteveen - op zoek naar het onbekende - reisde naar Teheran, bezocht Iraanse kunstenaars en loodste hun werk naar Assen. Daar is het te zien in Podium Zuidhaege.

Willem Vugteveen kroop in Assen achter zijn laptop. Zoals wel vaker struinde hij het internet af, op zoek naar kunst die hij nog niet kende. ,,Puur uit nieuwsgierigheid. Kunst uit landen waar je niet zomaar komt.” Vugteveen, psychiater, kunstverzamelaar en oud-conservator van de galerie Outsider Art in Veenhuizen, belandde digitaal in Iran. In de hoofdstad Teheran, bij het Drawing House. En uiteindelijk niet alleen digitaal.

Het resultaat van zijn expeditie ligt in Podium Zuidhaege in de Drentse hoofdstad een jaar later letterlijk aan zijn voeten, en hangt er rondom in het complex aan de muren.

Met potlood, want dat is te betalen

Aan die voeten ligt een 10 meter lang, imposant abstract werk van Farhad Gavzan. Hij is de directeur/oprichter van dat Drawing Museum, waarvan de autoriteiten de status van museum niet langer accepteerden en dat nu Drawing House moet heten. Tekenhuis: inderdaad gaat het puur om grafiet, om tekenwerk. ,,Kijk”, zegt Vugteveen wijzend op de talloze pal naast elkaar liggende inkervingen die het grafiet doorsnijden, ,,hij heeft ook met een mesje zitten krassen.” Een bijzonder effect.

Dat grafiet een grote rol speelt is niet zo vreemd. ,,Dat is te betalen hè.” Hij laat tussen een stapel tekeningen een kleintje zien. ,,Hier, gemaakt met een gewone pen. Voor die kunstenaar was zelfs een potlood te duur.” Hij nam bij zijn trip een koffer vol tekeningen mee terug naar Nederland.

Niet onlogisch dat Vugteveen in Iran uitkwam, want rechts van de Middellandse Zee, wereldkaart-technisch gezien, daarmee heeft hij wat. Twintig jaar geleden zette hij bij Gazastad met de stichting HOPE een centrum op dat - veelal getraumatiseerde - kinderen opvangt, begeleidt, onderwijs en ontspanning biedt. Het Rode Kruis neemt alle kosten voor zijn rekening.

Een ver voorproefje van het Middle East Film Festival

Verder was Vugteveen betrokken bij de organisatie van het Arab Filmfestival in Assen, dat na twee edities Middle East Film Festival is gaan heten. ,,We wilden het breder trekken dan alleen Arabisch.” Het festival in Podium Zuidhaege werd dit voorjaar door corona letterlijk van het doek geveegd en zoals zoveel met een jaar uitgesteld. De tentoonstelling Art without Borders die daar deze vrijdag officieel wordt geopend door Patty Wageman, oud-directeur van De Buitenplaats in Eelde, is een voorproefje.

Het uitgerolde werk van Fahrad Gavzan kan onmogelijk de hele expositie blijven liggen. Wel permanent te zien zijn de kolossale handen, getekend door Hossein Tadi. ,,Mijn serie Hands maakte ik na de uitbraak van de coronapandemie, waarbij ik zocht naar een verbindende taal voor de mensen die door de pandemie werden geraakt. Handen staan voor mij voor solidariteit”, zegt de kunstenaar in een uitleg van zijn werk.

Een Iraniër geïnspireerd door het Joods Monument in Groningen

In eerste instantie waren dat handen van normale grootte. Naar aanleiding van een foto die hij kreeg opgestuurd van Willem Vugteveen, zette hij zijn werk om in handen van kolossale omvang. Vugteveen: ,,Dat was een foto van het Joods Monument van beeldhouwer Edu Waskowsky bij het Sterrebos in Groningen. Hij was daar zeer van onder de indruk.”

Waskowsky heeft het monument met zijn levensgrote handen die als het ware uit de grond omhoog reiken indertijd nooit voltooid. De geïnspireerde Iraniër bestudeerde de foto en besloot zeven handen te tekenen en af te maken wat de Pools/Groningse kunstenaar Waskowsky onaf had gelaten. Overigens door conflicten, dat laatste, want daar was Waskowsky niet vies van. De beeldhouwer zei indertijd wee je gebeente tegen ieder die het in zijn hoofd zou halen zijn gestrande monument buiten hem om af te maken.

Vugteveen op zijn beurt was verheugd over Hossein Tadi’s ontroering bij het zien van het Joods Monument. ,,Moet je je voorstellen. Een Iraniër, in een islamitische wereld, die zó reageert op een Joods gedenkteken. Dat op zich is toch al heel mooi. En zo’n reactie bewijst ook wat kunst kan betekenen.”

Waardering voor Vugteveens initiatief

De gedrevenheid van Vugteveen ontving in Teheran bij voorbaat veel waardering. ,,Ik kwam midden in de nacht aan op het vliegveld, waar een delegatie van het Drawing House klaarstond om me te verwelkomen. Ze wilden me graag ergens privé onderbrengen, maar ik heb toch maar een hotel genomen toen.” Hij wilde zijn nieuwsgierigheid zélf een invulling kunnen geven.

Hij zag hoe er in feite twee Irans bestaan: eentje van de streng-religieuze orthodoxie, onderdrukking, de ander van veel vrijheden, van de mooie galerieën, van de mogelijkheid om je kunstzinnig te uiten. Zolang je het niet te bont maakt en jezelf niet te nadrukkelijk afficheert. Vandaar wellicht dat ‘Museum’ de minder officiële kwalificatie ‘House’ diende te hanteren? ,,Zou zomaar kunnen”, zegt Vugteveen. Die er verder, in de lijn van die vrijheden, heus niet alleen prik hoefde te drinken...

Naast Hossein Tadi ontmoette de Assenaar ook Amir Mohamazadeh, een tekenaar die in grote werken een driedimensionaal karakter aan dat tweedimensionale oppervlak wil toevoegen. Hij geeft zijn in de basis figuratieve werk surrealistische en expressionistische trekken mee. Vugteveen: ,,Hij is een student van Farhad en een veelzijdige kunstenaar, hij is ook musicus en componist van prijswinnende filmmuziek.”

Het was de bedoeling dat de Iraniërs zelf bij de expositie-opening aanwezig zouden zijn. Maar ja, corona. ,,Ik had al een huisje voor ze geregeld. Helaas.” Wel stuurde Farhad Gavzan speciaal voor de opening een allerhartelijkste dankbrief naar Vugteveen. ‘Ik hoop op een mooie toekomst, zeker als ik kijk naar jouw open insteek voor vrede en kunst’, schreef hij.

menu