Harense Sabine van den Berg voltooit trilogie met 'Zien Horen Zwijgen' (+video)

Schrijfster Sabine van den Berg uit Haren heeft een trilogie voltooid. Zeventien jaar deed ze over Zien Horen Zwijgen.

Op tafel ligt het nieuwe boek van Sabine van den Berg: Zien Horen Zwijgen. Het is een dikke pil. Bijna vijfhonderd bladzijden die zich laten samenvatten als een verzameling intens en beeldend geschreven vertellingen rond een meisje dat zich staande probeert te houden tussen haar familieleden. De ene keer lijkt het meisje slachtoffer. De andere keer manipuleert ze. Om het beeld nog meer diffuus te maken, lopen soms fantasie en werkelijkheid ook nog eens door elkaar.

Magnus opus

Zeventien jaar heeft Van den Berg aan dit boek gewerkt, met tussenposen. Haar uitgeverij, Lebowski, spreekt van een magnum opus. ,,Toen ik dat hoorde, schrok ik. Alsof ik ben uitgeschreven”, vertelt de schrijfster in haar woning in De Biotoop, de kunstenaarskolonie in Haren. ,,Nou, zeiden ze bij de uitgeverij, het is anders iets waar je best trots op mag zijn.”

‘Het verbaasde me soms hoe fris en bozig alles was’

Het begon allemaal met een kort verhaal en een scenario, waar in 2000 een roman uit voortkwam, De naam van de vader. Toen werd voor het eerst geopperd een trilogie te schrijven, vertelt Van den Berg. Maar na de verschijning van het tweede deel, De lachende derde in 2002, veranderde van alles. Ze verhuisde naar Friesland. De uitgeverij stopte. Er verschenen andere boeken: de thriller Hoe de mummies verdwenen uit Wieuwerd, de roman Wissel, de roman Dingen die niet mogen.

Vooral het sterk autobiografische Wissel, over de bijzondere pubertijd van een dochter die meemaakt dat haar vader van geslacht verandert, is een cruciaal boek. ,,Omdat het daarin gaat over hoe gecompliceerd verhoudingen en hoe vaag grenzen kunnen zijn”, vertelt Van den Berg. ,,Als een vader het ene moment zijn mannelijkheid overschreeuwt en het volgende moment alles van zijn dochter wil weten over hoe hij nagellak moet aanbrengen, ga je denken dat alles mogelijk is, dat niets meer vaststaat.”

Macht, verraad en verbeelding

In Zien Horen Zwijgen gaat het over macht, verraad en verbeelding. ,,Blijkbaar is dat mijn thematiek. Het is komen bovendrijven”, zegt ze. ,,Het cliché dat een schrijver steeds hetzelfde boek schrijft, gaat in zoverre op dat ik in mijn boeken vaker dezelfde ingrediënten gebruik, maar zo dat je als lezer steeds op een ander been wordt gezet. Ik hoop dat een spectrum ontstaat waaruit blijkt dat je verschillend naar dingen kunt kijken.”

Het plan voor de trilogie kreeg een nieuw leven toen Van den Berg haar oude uitgever tegen het lijf liep. ,,Hij wilde meteen weten hoe het ermee stond. Ik had al best veel. Teruglezend zag ik hoeveel samenhang er in zat. Dus toen ik de kans kreeg om de verschillende delen alsnog te bundelen, heb ik het laatste deel afgeschreven en ben ik de vorige delen gaan herzien. Het verbaasde me soms hoe fris en bozig alles was.”

Ze schrijft alsof ze door een camera kijkt. Er wordt in Zien Horen Zwijgen weinig uitgesproken. Veel zit in de handelingen van de personages. ,,Dat doe ik bewust omdat ik hoop dat het bij de lezer gedachten oproept.” Het schrijven zelf doet ze eerst met de hand, achter elkaar door. ,,Ik zet een keukenwekker op een uur en mag van mezelf de pen niet meer van papier halen. Dan zit er altijd wel iets bij. Daarna ga ik een eerste versie typen.”

Uitweg

Zien Horen Zwijgen gaat over heel veel, maar vooral over het verzinnen van een list. ,,Omdat je als lezer niet weet wat klopt, wat echt is, moet je een beroep doen op je verbeelding”, zegt ze. ,,Mijn verbeeldingskracht heeft me vaak een uitweg geboden. Ik heb er veel aan te danken. Het is niet eens dat de verbeelding altijd prettig moet zijn. Het is meer dat ik dan ergens de regie over heb. Dat het niet mij overkomt, maar dat ik het anderen laat overkomen. Dat niet anderen, maar ík bepaal. Deze trilogie zou je kunnen lezen als een ode aan de verbeelding.”

Toen Van den Berg serieus begon te schrijven, was ze student op een schrijversvakschool in Amsterdam. Inmiddels geeft ze zelf les, aan de schrijversvakschool in Groningen. ,,Een probaat middel tegen eenzaamheid”, zegt ze. ,,Ik schrijf letterlijk in een kast, een inloopkast hier in het gebouw. Maanden achter elkaar. Lesgeven is dan een goede manier om onder de mensen te komen. En je hebt het over je vak.”

De vraag waarom iemand wil schrijven, is belangrijk zegt Van den Berg. ,,Talent is mooi. Techniek brengt je verder. Kritiek is belangrijk. Blijf open staan. Dat is wat ik zelf als student heb geleerd en nu probeer over te brengen. Maar het allerbelangrijkste is dat er een noodzaak is. Leuk is geen argument. Want schrijven is een hard beroep. Voor mij zit de noodzaak in het scheppen. En toevallig schep ik door te schrijven.”

Titel: Zien Horen Zwijgen. Auteur: Sabine van den Berg. Uitgeverij: Lebowski. Prijs: 24,99 euro (493 blz)

Toon reacties

Word wakker met het belangrijkste nieuws uit het Noorden met onze ochtend-nieuwsupdate.

Meer dan 22.249 nieuwsbriefabonnees

Je kunt je op elk moment weer uitschrijven

Lees hier ons privacy statement.