Het festival in kerkjes, een monument van verstilling

In de Jacobuskerk werd o.l.v. Imre Ploeg (midden) een optreden door een amateurkoor gegeven.

Zo’n tweeduizend bezoekers kwamen zaterdag naar culturele festival Terug naar het Begin dat voor de negende keer neerstreek in tal van oude kerkjes in het noordoosten van de provincie Groningen.

Bij de toren van de middeleeuwse Jacobuskerk in Zeerijp staat een kale man met een bruine monnikspij om het lijf. Het niet alledaagse beeld past uitstekend bij de serene sfeer die zaterdagmiddag binnen wordt opgeroepen door dertig zangers. Mannen en vrouwen, veelal van middelbare leeftijd, die een week eerder in twee uurtjes instructies hebben gekregen van Imre Ploeg, lid van het Resonance Lab van de Drent Merlijn Twaalfhoven.

De dirigent leidt de amateurs en een drietal meer ervaren zangers nu door een indrukwekkend stuk dat louter bestaat uit klanken. Die zwellen aan en sterven weer weg, de prachtige akoestiek in de fraaie romanogotische kerk doet de rest.

Bezinning

Het monument van verstilling roept op tot bezinning. Het is een prettig begin van een dag die bol staat van culturele verlokkingen. Het aanbod van het op verzoek van de stichting Oude Groninger Kerken georganiseerde festival is ditmaal groter dan ooit. Op 25 locaties (vooral kerkjes) in de gemeenten Appingedam, Loppersum en Delfzijl vinden zestig optredens plaats van muzikanten, theatermakers, een hoogleraar, een stand-up filosofe en schrijvers.

Voor elk wat wils, van bekender (Wende Snijders, Remy van Kesteren, Tangarine) tot minder bemind. Een festival bezoeken, betekent keuzes maken. Of je de tocht langs eeuwenoude wierdendorpjes nu maakt op de fiets of met de auto, het blijft een puzzel.

Gouden formule

Voor de Donatuskerk in Leermens zitten enkele festivalgangers buiten in het zonnetje. Ze mogen er niet in, de belangstelling voor de Amsterdam Klezmer Band is groot en de kerk zit met 120 mensen vol. Ook dat hoort erbij. Geen nood, er is een herkansing want de meeste acts geven drie optredens van drie kwartier. En anders lonkt nog het terras van dorpshuis Aig’n Heerd waarvoor een standbeeld van Lubbe van Leerms staat.

De kronkelige weggetjes, met welig tierend fluitenkruid omgeven, maken de tocht naar een volgende locatie al een belevenis op zich. Zo had Geert Lameris het vast ook in gedachten toen hij met Terug naar het Begin begon. Het Groningse wierdenlandschap ontdekken, toerend langs kerkjes en af en toe cultuur snuiven. Het is een gouden formule die gewaardeerd kan worden door veel meer mensen dan de tweeduizend die nu een kaart kochten. De kleinschaligheid houdt het wel intiem en dat heeft beslist een charme.

Optredens

In Godlinze vertelt Harmen Ridderbos van Town Of Saints hoe de zanger/gitarist zich ontworstelde aan zijn gereformeerd-vrijgemaakte jeugd. Er volgt een lied met een tekst die hij voor zijn dominee schreef. In de Pancratiuskerk (met orgel van Arp Schnitger) komt de folk van de Groninger en zijn Finse, viool spelende vriendin Heta Salkolahti prima uit de verf.

Voor het eerst is ook Delfzijl opgenomen in het programma. Het ligt hemelsbreed niet ver van het festivalhart in Appingedam, maar het gebouw van Groningen Seaports is wel even overschakelen na al die landelijk gelegen kerkjes. Binnen biedt de zaal waarin Lévi Weemoedt voordraagt een wijds uitzicht op de Eems. De kwiek ogende 68-jarige schrijver/dichter weet het te waarderen. ,,Mooier wordt het niet.” Weemoedt leest vermakelijk voor uit zijn tragikomische oeuvre en gaat eruit met enkele gedichten zoals alleen hij ze schrijft. Uit de bundel Met enige vertraging (2014), Record. ,,Mijn tweede vrouw is zó snel weggelopen, dat zij de eerste nog heeft ingehaald.”

Er is nog tijd voor een afsluitend optreden. Op naar Marsum voor de Zeeuw Broeder Dieleman. In de sobere Mauritiuskerk uit de twaalfde eeuw heeft hij niet meer nodig dan zijn donkere stem, een gitaar en een banjo. De teksten verstaan is lastig omdat hij zijn streektaal hanteert, maar zijn mantra werkt kalmerend.

Het past bij de onthaasting van een festival dat zich afspeelt in een gebied dat het niet gemakkelijk heeft. De geboren Zeeuwse mevrouw die nu in het zwaar door aardbevingen getroffen Huizinge woont zegt het: ,,Er zijn hier zoveel prachtige plekjes!”

menu