Uren gestrekt op de sofa bij een psycholoog? Daar begint Hans Nijland niet aan. Waarom zou hij? Maar toch. Na 23 jaren van directeurschap bij FC Groningen was hij eraan toe om zijn verhalen prijs te geven en de mensheid een kijkje te verschaffen in de onder- en de bovenwereld van het profvoetbal.

Zo ontstond een boek voor het grote publiek dat iets met het spelletje heeft. Eigenlijk is Boerenbluf op de transfermarkt een avonturenroman. Een waanzinnig relaas als de afspiegeling van de ontwikkelingen van de bedrijfstak voetbal.

Geen heldenepos

Wat Hans als hoofdpersoon waarschijnlijk het lekkerste vindt, is dat je meegaat in zijn opzet om een song van wijlen de heer A. Hazes op te voeren als blauwdruk. Lukt niet. Nijland is geen Kleine Jongen , al doet hij verschrikkelijk veel moeite om te relativeren en zaken ongeflatteerd in het felle licht te plaatsen. Aan de andere kant: hij vertoeft graag in de verslavende werking van de spotlights. Vandaar dat hij zijn biograaf Tom Knipping heeft uitgenodigd om waarheidsgetrouw te observeren, en van het boek vooral geen heldenepos te maken.

Nijland hunkerde naar erkenning

Laat een ding duidelijk zijn: Nijland hunkerde naar erkenning. In de tekst ontziet hij zichzelf niet. Is ook niet te beroerd om fouten sportief toe te geven. Daar hoort de factor kwetsbaarheid bij, maar ook de ambitie om bij de grote jongens in het vak aan te sluiten. Geen probleem, ze gingen hem waarderen. Hij haat vergadertijgers en slopende bijeenkomsten, maar klom bij de KNVB op de barrières om de afgevaardigden van de collega-clubs klemmend op de belangen te wijzen.

Na afloop maakte hij dan de balans op en wist hij op wie hij kon rekenen. Wars van achterkamertjespolitiek en bovendien een controlfreak, die geen dubbele petten duldde en haantjes met lange tenen verafschuwde. Voorbeeld. Het was snel gedaan met de commissie Trekken Aan Een Dood Paard - zoals hij een clubje prominente heren van de KNVB betitelde... „Lullen om het lullen.”

Hij slikte wel eens een kalmeringstabletje

Tja, zijn Marieke, de tweede echtgenote (de eerste wordt uitsluitend naamloos opgevoerd) zei weleens: „We zien je thuis bijna nooit, waarom pak je dit allemaal op?” Het antwoord ligt ergens tussen bevlogenheid, bewijsdrang en onblusbare energie. Hoewel, de wachtkamer van de cardioloog is voor Hans Nijland bekend terrein. Voor aanvang van een heel belangrijke wedstrijd slikte hij wel eens een kalmeringstabletje. Hij is dominant. Een emotionele man, die kiest voor verantwoordelijkheid en de vrije hand wil in zijn beleid.

Is hij ijdel? Ongetwijfeld. „Ik heb enigszins last van narcistische trekjes.” Gek genoeg, daar beweert hij niets nieuws mee. Hij heeft het zelf door en Johan Derksen heeft hem er vaak belachelijk om gemaakt. Ter promotie van de FC stond Hans vaak in deerniswekkende zaaltjes in godvergeten oorden de boel te vermaken met zijn anekdotes.

Anderzijds, toen de club financieel dik in de zorgen zat en technisch failliet was, zag Nijland gedurende twee jaar af van zijn salaris, bruto ongeveer anderhalve tot twee ton. Ze hadden het goed, de Nijlandjes. Hij kwam vermogend binnen na de verkoop van een succesrijke uitgeverij.

Het is een verhaal apart hoe het voorzitterskoppel Everards en Van der Wal (‘stevig rokende boerenkinkels, uitstekende zakenlieden’) hem tot directeur van de FC had benoemd, voordat hij met Marieke kon overleggen. „Als ondernemer hoefde ik trouwens nooit defensief te denken, ik was niet afhankelijk van een baan in het voetbal.” PSV bood hem een topfunctie aan, hij ging op audiëntie en zag ervan af.

Meer dan 100 transfers

Meer dan 100 transfers van voetballers heeft Nijland geregeld, dikwijls samen met Henk Veldmate, ultiem deskundig. Het boek schetst bizarre toestanden aan keukentafels en in chique hotellobby’s. Powerplay in Uruguay, Colombia, Servië, Italië, contacten in Qatar... Onderhandelingen liepen vaak uit op levensechte toneelstukken tijdens het eindeloze proces van bieden en demonstratief weglopen.

Dat lag bij Arjen Robben anders, hij kwam als junior binnen. Net als Virgil van Dijk, die samen met zijn moeder tekende voor een salaris van 1500 euro bruto per maand. Voor 2,7 miljoen werd hij verkocht aan het Schotse Celtic. ‘Gezien de latere record transfer van 85 miljoen leek dat weinig, maar het is een kwestie van marktwerking.’

De grote voetballers krijgen een eigen hoofdstuk: Suarez, Robben, Granqvist, Matavz, Nevland, Berg, Bruno Silva - die opviel door in staking te gaan - Van Dijk, Kostic, Sergio Padt, Doan. Maar het krankzinnigste verhaal speelt zich af ten huize van trainer Wim Rijsbergen. Nijland kwam om hem ontslag aan te zeggen, maar hij moest wel blijven overnachten om eindelijk aan het woord te komen.

Wonderbaarlijke situaties borrelen op uit de pagina’s in een relaas van transacties met lugubere makelaars, de uitleg over doorverkooppercentages, investeringen, goudschepen en miskopen. Hoewel, Hans Nijland kent ook het gevoel van zijn hoofd op het hakblok. Twee keer hoorde hij het angstaanjagende gejoel van fans, supporters, noem ze hooligans, desnoods. Ze wilden hem wegjagen, waren niet meer blij met hem. Maar bij zijn afscheid op 12 mei 2019 droegen ze hem op de schouders juichend langs de tribunes.

Je kunt deze onderwerpen volgen
Cultuur