Kortere liedjes, kortere intro's; de popmuziek verandert door streamingdiensten als Spotify. Foto: ANP

Hoe Spotify de muziekwereld compleet verandert (en de popliedjes steeds korter maakt)

Kortere liedjes, kortere intro's; de popmuziek verandert door streamingdiensten als Spotify. Foto: ANP

Het succes van streamingdiensten als Spotify en Apple Music heeft grote gevolgen. Liedjes worden korter, losse songs verdringen het traditionele album en de hitlijsten ondergaan een transformatie.

De popmuziek krimpt, blijkt uit grootschalig onderzoek in de VS naar de lengte van hits. De gemiddelde duur van een liedje in de Billboard Hot 100 zakte tussen 2013 en 2018 van 3 minuten en 50 seconden naar 3 minuten en 30 seconden. Na jaren waarin de songs juist langer werden ( de eerste rock-’n-rollsongs duurden amper 2 minuten en 30 seconden ) lijkt het einde van de krimp nog niet bereikt.

In Nederland was de gemiddelde lengte van de liedjes in de top 10 eind januari nog maar 3 minuten en 15 seconden. Een korte vergelijking door de jaren heen toont een duidelijke dalende trend.

Spotify betaalt artiest 0,0013 euro per liedje

De aandachtsspanne van de muziekconsument is door het overweldigende aanbod op streamingdiensten als Spotify en Apple Music aanzienlijk korter geworden. Ook spelen financiën mee. Nu artiesten nauwelijks meer verdienen aan de fysieke verkoop van muziek via cd’s of vinyl en ook de downloadmarkt is ingestort, blijft streaming over als bron van inkomsten. De betaling verloopt per stream: het minstens 30 seconden beluisteren van een liedje.

Spotify maakt niet bekend hoeveel het bedrijf betaalt, maar bronnen melden een bedrag van ongeveer 0,0013 euro per liedje. Een miljoen streams levert zo 1300 euro op. Het is dus heel belangrijk om het aantal streams zo hoog mogelijk te krijgen. De recordhit van Davina Michelle, Duurt te lang, is zo’n 45 miljoen keer gestreamd op Spotify.

Omdat de Nederlander volgens cijfers van de muziekindustrie gemiddeld 17,8 uur per week naar muziek luistert en daarvoor 86 procent van de tijd streamingdiensten en YouTube gebruikt, is het lucratief zoveel mogelijk liedjes af te laten spelen. Voor het eerst in de popgeschiedenis leveren korte liedjes zo meer geld op dan lange.

'Een song van twee minuten levert net zoveel op als één van twee uur'

Jack $hirak (Julien Willemsen, 25 jaar), de man achter onder meer de megahits Drank & drugs (Ronnie Flex & Lil’ Kleine) en Blijf bij mij (Ronnie Flex & Maan) en vermoedelijk Nederlands invloedrijkste hitproducer, bevestigt dat het betaalsysteem samenhangt met de creatieve keuzes. ,,Zolang er niet per beluisterde seconde wordt betaald, is het aantrekkelijker om korte liedjes te produceren. Nu levert een song van een uur net zoveel op als eentje van twee minuten.”

,,Ik moet eerlijk zeggen dat ik daar bij de productie weleens rekening mee heb gehouden. Dan knipte ik een wat langdradig outro van de song af. Zo blijft de luisteraar net onbevredigd achter en wil hij het liedje nóg een keer horen. Soms wil een artiest een statement maken met een lang nummer met bijvoorbeeld een extra herhaling van het refrein. Dan vraag ik: wat wil je liever? Dat ze één keer luisteren en het liedje helemaal hebben begrepen, of dat ze het nog een keer opzetten?"

Intro’s zijn nog maar 5 seconden, vroeger wel 20

Ook de intro’s slinken. Volgens vorig jaar gepubliceerd onderzoek van Ohio State University werden intro’s in de Amerikaanse hitlijsten tussen 1986 en 2015 liefst 78 procent korter. Het duurt gemiddeld nog maar iets meer dan 5 seconden voordat de zangpartij hoorbaar is. In de jaren 80 ging daar nog rustig 20 seconden overheen.

Als de luisteraar zich verveelt, is hij weg, zegt ook Oscar Ombach van muziekuitgever Music AllStars. ,,Je moet het moment voor zijn dat iemand op Spotify het volgende liedje aanklikt. Eigenlijk moet je daarom binnen enkele seconden bij de eerste hook zijn: een herkenbaar of catchy stukje melodie."

'Luisteraar binnen de minuut overtuigen'

Ook producer $hirak heeft een duidelijke visie op de eisen waaraan een hit moet voldoen. ,,Iets onder de drie minuten is ideaal. En je moet zeker binnen een minuut zijn aangekomen bij het stuk dat de luisteraar moet onthouden. Drank & Drugs is zo’n nummer dat aan die formule voldoet."

Veelgehoorde klacht onder artiesten die meer dan twintig jaar bezig zijn: de jeugd van nu begrijpt het concept album niet meer. Jonge muziekliefhebbers snappen niet waarom ze hun tijd zouden besteden aan liedjes die geen hits zijn. Muziektijdschrift Rolling Stone becijferde recent dat een hedendaagse hitartiest gemiddeld ruim drie losse liedjes uitbrengt voordat er een album verschijnt. Vóór streaming was één hit vaak voldoende om een album te rechtvaardigen.

Thijs Mantel, marketingdirecteur van Nederlands grootste platenmaatschappij Universal Music: ,,Zo laat je steeds iets meer horen van wat er gaat komen. Artiesten bedenken steeds meer ‘momenten’: promotiemomenten, maar ook livemomenten of releasemomenten. Zo ben je als artiest voortdurend aanwezig en dus relevant."

Producer $hirak: ,,Je moet als artiest meer muziek uitbrengen dan vroeger. Om de maand een liedje. Of misschien wel drie albums per jaar."

Jonge artiesten verdringen oude garde van Borsato, Joling en Smit

Sinds juli 2013, toen streaming voor het eerst meetelde, zijn de hitlijsten in sprinttempo getransformeerd. De smaak van de jeugd, oververtegenwoordigd op de streamingplatforms, domineert. In vijf jaar tijd hebben hiphop en dance een meerderheid in de charts verworven. De verliezers zijn ook duidelijk: niet langer zijn singles van Marco Borsato, Nick & Simon, Jan Smit of Gerard Joling bijna als vanzelf goed voor een top 5-klassering.

Sinds streaming meetelt, scoorde Ronnie Flex 17 top 3-hits in de Single Top 100. Jan Smit heeft in totaal 22 nummer 1-hits op zijn naam, de laatste scoorde hij in februari 2015. Daarna haalde hij alleen aan de zijde van rapcollectief Broederliefde nog de lijst. Alle andere singles van zijn laatste twee albums bleven buiten de hoogste 100.

Streams tellen (te) zwaar in de hitlijsten

Top 40, Mega Top 50 of Singles Top 100, de formule voor de totstandkoming ervan is voor elke hitlijst anders. De eerste twee tellen airplay mee, het aantal keren dat liedjes worden gedraaid op bepaalde radiozenders. De laatste kijkt alleen naar verkoop en streaming.

Streams tellen nu te zwaar, vinden vertegenwoordigers van gedupeerde artiesten, vooral uit de hoek van de volksmuziek. Hun bezwaren willen ze niet onder naam in de krant vermeld zien. Marco Borsato formuleert geen oordeel, maar constateert wel: ,,Als iemand een cd van mij koopt en die vervolgens drie jaar lang elke dag draait, zie je daarvan niets terug in de charts. Doe je hetzelfde op Spotify, dan is dat wel zo."

Je kunt deze onderwerpen volgen
Cultuur
menu