Bronja Prazdny.

Debuutroman van Bronja Prazdny: Hoe een 'smerige' afwijzing tot een groot trauma leidt

Bronja Prazdny. Foto: Fotobureau Hoge Noorden

Bronja Prazdny, een Groningse met Tsjechische wortels, heeft na twee non-fictieboeken een eerste roman geschreven. Een vrouw loopt door relationeel bedrog een zwaar trauma op, waarin ze het kind dat ze nooit baarde tien jaar lang bij zich heeft.

Waarom zo’n moeilijk uit te spreken titel, kreeg Bronja Prazdny zo nu en dan voor de voeten geworpen. ,,Hoezo is dat raar, die naam? Er lopen in Nederland toch wel meer mensen met bijzondere namen?”

Ze heeft de naam en daarmee de titel van haar eerste roman, Znežanka , niet bewust verzonnen. Deze kwam al associërend in haar op. Haar hoofdpersoon belandde in de Efteling en ‘ontmoette’ daar Sneeuwwitje. Zo moest zijzelf gaan heten, in een andere taal. ,,Ik kwam uit bij het Sloveens. Geen idee waarom. Ik heb niks met dat land. Hooguit een keer doorheen gereden op weg naar Kroatië.”

Schrijven zonder uitgewerkt plan

Het is de manier waarop Prazdny werkt zodra ze fictie schrijft. De ene gedachte roept de andere op, de ene situatie een volgende, zinnen vormen zich spontaan en zonder voorbedachten rade. ,,Een schrijvende vriendin zet hele schema’s voor zichzelf op papier, naar het einde toe werkend. Dat zou ik niet kunnen.”

Bij haar eerdere boeken ging dat anders: Vrouwen met autisme (,,ik was geïntrigeerd door het hoofdpersonage in The Bridge ’’) en Verloren taal (een zoektocht naar haar afkomst, Tsjechisch, de taal niet machtig). Die vergden zuivere documentatie, interviews: journalistiek werk waarmee ze na een afgebroken wetenschappelijke carrière in de Amerikanistiek vertrouwd was geraakt. Niet dat er nu geen idee achter zat. Vanzelfsprekend wel. ,,Het moest gaan over een vrouw met een diep trauma.”

Getrouwde mannen die afhaken

Znežanka raakt verliefd op een getrouwde man, die haar - klassiek - zegt te zullen stoppen met zijn verstandshuwelijk, maar daar - alweer klassiek - bot van terugkomt als zij hem vertelt over haar zwangerschap. ,,Van dat type mannen lopen er genoeg rond. Vrouwen die zo zwaar geraakt worden dat ze in een psychose belanden niet.” Prazdny wilde, zegt ze, ‘zo’n typisch wijvenonderwerp mijden, super sentimenteel uitgewerkt’. Haar stijl is dan ook zo direct als een rechtse hoek.

Ze onderzocht op welke manieren de psychiatrie rouwverwerking tegemoet treedt - want dat is het uiteindelijk, een dubbel rouwen om een verloren liefde en om het kind. ,,De psychiater in mijn boek vindt dat ze - volgens de huidige gangbare opvatting - ermee op pad mag. Met haar ingebeelde kind achter die man aan: zoek de confrontatie maar op. Znežanka is geen ideeënroman, ik wil niet iets overbrengen, geen boodschap, het is geen aanklacht tegen de psychiatrie.”

Afwijkend gedrag

Wel leunt het boek op de vraag: is er ruimte voor afwijkend gedrag. En waar houdt die ruimte op. ,,Waar kijken we weg, zodat er vreselijke dingen kunnen gebeuren. Zoals wat in die Groningse bioscoop.”

De roman verscheen bij Droomvallei, na een afwijzing elders. ,,Het zou, door dat telkens terugkerende ingebeelde kind, niet realistisch genoeg zijn.. Ja hallo! Gekte, als je het even zo mag noemen, ís toch niet realistisch?” Elk jaar belandt Znežanka in een instelling, opgenomen, omdat het te haar veel is. ,,Ze loopt als het ware de kantjes van de werkelijkheid af.” Het graven, op een reis waarin ze steun krijgt van een man die ze in het vliegtuig ontmoet, iemand met weer een eigen verhaal en missie. ,,Ze wil dat trauma kwijt. Niet haar kind.”

Zne ž anka van Bronja Prazdny, www.droomvalleiuitgeverij.nl, 18,95 euro.

Je kunt deze onderwerpen volgen
Cultuur
menu