‘Hollands licht’ in Dwarsgracht, een dorp in de kop van Overijssel. FOTO'S THEO DE WITTE

Hollands licht als van oude meesters

‘Hollands licht’ in Dwarsgracht, een dorp in de kop van Overijssel. FOTO'S THEO DE WITTE

Het zo geprezen Hollandse licht, van de schilderijen van de zeventiende-eeuwse Hollandse meesters, is met de demping van de Zuiderzee niet verdwenen. Dat wil Theo de Witte aantonen met zijn fotografie.

Als geboren Fries, wonend in Leeuwarden, kende Theo de Witte de provincie vooral als vlak en weids. Maar sinds hij een vakantiehuisje heeft in Ossenzijl, zag hij een andere kant van de provincie. De Rottige Meenthe en de naastgelegen Weerribben en Wieden boden hem een heel andere aanblik.

Jarenlang maakte hij de Friesland-kalender en ook - met Johan Witteveen - het boek Friesland - beeld van een provincie (1999) . ,,Omdat ik vanuit Ossenzijl veel in de Kop van Overijssel zat, wilde ik daar ook iets mee doen.’’

Diversiteit

Wat hem opviel was de diversiteit in het gebied. ,,En toen zag ik een documentaire over het beroemde Hollandse licht . Deskundigen probeerden het te verklaren, en kwamen tot de conclusie dat het mede te maken had met de reflectie van de Zuiderzee.’’ Andere factoren die een rol spelen zijn de ligging van Nederland (,,Ons land ligt precies op de juiste breedtegraad.’’), luchtvochtigheid en laag licht dat over het vlakke land valt.

loading
Een streepje licht aan het einde van de dag boven Blokzijl.

Beroemde schilders als Monet en Turner kwamen ervoor naar Nederland. De Nederlandse schilders omarmden het, en maakten het tot een onderdeel van hun stijl. Maar met de afsluiting van de Zuiderzee en de aanleg van de grote polders, zou het licht zijn verdwenen. De Witte: ,,Maar ik zag het in mijn eigen foto’s terug.’’

Licht, locatie en moment

Niet dat hij er speciaal op had gelet. ,,Maar ik maak altijd alleen foto’s als het licht goed is. En als ik mijn beelden aan anderen liet zien, zeiden mensen dat dit het ‘Hollandse licht’ betrof.’’

In zijn werk moeten licht, locatie en moment samenvallen, vertelt De Witte. ,,Er moet iets van magie in zitten.’’ Meestal zit ’m dat in de mensen die in beeld figureren. ,,Mensen brengen emoties met zich mee. Ze geven spanning in het beeld en de kijker kan zich met hen vereenzelvigen.’’

loading
Herfst op het uitgestrekte landgoed ‘De Eese’ in Eesveen.

Om tevreden te zijn over zijn werk, moet De Witte geregeld meer dan een keer naar eenzelfde plek om precies het goede licht én die magie te pakken. Soms loopt hij een hele middag op één locatie rond om te wachten op dat ene moment. Eén bepaalde zonsondergang kan hij maar eens per jaar schieten. Precies wanneer de zon de aarde ‘raakt’ staat hij dan boven de sloot, die zich recht voor de fotograaf uitstrekt. ,,Daarom heb ik zes jaar over dit boek gedaan.’’

Kwestie van geluk

Voor een blik vanuit de kerktoren op een met poedersneeuw bedekt Blokzijl, moest hij de sleutel van de kerk regelen en het juiste weer afwachten. In een winters Dwarsgracht had hij gezien dat er net een boom was gesnoeid. Op het moment dat de zon genoeg gezakt was, vroeg hij de ladder te leen en kwamen nét de laatste schaatsers langsrijden. ,,Dat is ook een kwestie van geluk.’’

Zijn mooiste foto’s verzamelde De Witte in een boek: Hollands licht in de Kop van Overijssel. Hij gaf het in eigen beheer uit, in een oplage van 2500 stuks. Met korte teksten in het Nederlands, Duits en Engels. ,,Dat heb ik met opzet gedaan. Het gebied rond Giethoorn trekt jaarlijks 800.000 bezoekers uit binnen- en buitenland.’’

Het boek is verkrijgbaar in boekhandels in de regio (Heerenveen, Wolvega, Zwolle), in Drachten, Sneek en Leeuwarden, en via www.dewitte.nl .

menu