De zeetjalk van Geert Corporaal (strohoed) en Cornelske Douwes, gefotografeerd in België.

Inkijkje in het leven van de zeevarende, negentiende-eeuwse Groningse vrouw: 'Soms is het net Facebook'

De zeetjalk van Geert Corporaal (strohoed) en Cornelske Douwes, gefotografeerd in België. foto veenkoloniaal museum

Het zijn vrouwen die van wanten weten, de voortvarende vrouwen in de veenkoloniale zeevaart. Hendrik Hachmer van het Veenkoloniaal Museum schreef er een boek over.

En zo waren de afgelopen stille coronamaanden toch nog ergens goed voor. Directeur Hendrik Hachmer van het Veenkoloniaal Museum vond de tijd om een omvangrijk archief door te pluizen. Het museum in Veendam en het Kapiteinshuis in Nieuwe Pekela beschikken over een schat aan correspondentie.

,,Behalve brieven, hebben we registers, almanakken, scheepsarchieven, fotoalbums, kattebelletjes, dagboeken, persoonlijke notities, dozen portretfoto’s, boeken, stapels columns, krantenverslagen en interviews. Een interessante puzzel zeg maar.’’

Het Facebook van de negentiende eeuw

Zeker, veel dossiers bevatten gortdroge feiten. Het zijn juist de persoonlijke brieven die een inkijkje geven in het leven van de zeevarende, negentiende-eeuwse Groningse vrouw. ,,Soms gaat het over heel alledaagse zaken, echte ditjes en datjes die lezen als het Facebook van de negentiende eeuw.’’

Van al die puzzelstukjes maakte hij een coherent geheel. ,,Dat heb ik geprobeerd. Ik wilde de vrouwen belichten die naast hun mannen zo’n belangrijke rol hebben gespeeld in de veenkoloniale zeevaart. Hun rol is vaak onderbelicht terwijl ze even belangrijk waren’’, stelt Hachmer. ,,Zeevaart is blijkbaar een stoere mannenzaak. Als je dan weer een foto in handen krijgt met als bijschrijft: Foto: Kapitein H.J. Hazewinkel en zijn vrouw, dan denk ik, leuk. Maar heeft die vrouw geen naam?’’

Zeevaartbedrijf was een familiebedrijf

Vooral in de negentiende eeuw speelde de vrouw een belangrijke en actieve rol in de veenkoloniale zeevaart. Omdat het zeevaartbedrijf vooral een familiebedrijf was, voeren veel vrouwen mee.

,,Overal kwam je ze tegen, ze werden alleen niet gelijk beloond, mannen verdienden veel meer. Terwijl ook zij aan het roer stonden, konden navigeren en handel drijven. Het waren echt ondernemende vrouwen die ook op het gebied van onderwijs, mode en emancipatie hun stempel op de veenkoloniale dorpen hebben gedrukt.’’

Een goede kennis van Vincent van Gogh

De schrijver maakte ook dankbaar gebruik van digitale bronnen van de Koninklijke Bibliotheek in Den Haag, Delpher en de websites als Scheepsindex, Marhisdata en Alle Groningers. ,,Dat geeft je niet alleen de mogelijkheid om dingen te checken. Zo kom je ook op het spoor van andere verhalen’’, zegt Hachmer.

,,Zo wisten we van een scheepsjournaal van de in Winschoten geboren Egbert Rubertus Borchers (1849-1932). De zoon van kapitein Rubertus Borchers en Haike Middel schreef op 7-jarige leeftijd een eigen scheepsjournaal. Toen ik verder zocht op zijn naam, ontdekte ik dat hij later een goede kennis werd van Vincent van Gogh. En uit correspondentie blijkt dat Van Gogh ook de zeevarende Haike Middel heeft gekend.’’

Het boek is voor 19,50 euro verkrijgbaar in de museumwinkel en is te bestellen via de webwinkel van het Veenkoloniaal Museum.

menu