Still uit The trial of the Chicago 7.

'Kent State - Vier doden in Ohio' en 'The Trial of the Chicago 7': ongelofelijke gebeurtenissen uit 1968 verbeeld in strip en film - en uiterst actueel

Still uit The trial of the Chicago 7.

Tip als opwarmertje voor de Amerikaanse presidentsverkiezingen: de graphic novel Kent State - vier doden in Ohio en de Netflix-film The trial of The Chicago 7 . Over anti-oorlogsprotesten, paranoïde overheidsgeweld, gepolitiseerde rechtspraak en ook humor. Van een halve eeuw geleden, maar heel actueel.

Hoe zal het verdergaan met de Verenigde Staten? Tegenstellingen van nu doen sterk denken aan die van vroeger. Protesten, zoals die van vijftig jaar geleden tegen de oorlog in Vietnam, nu tegen racistisch geweld, mogen rekenen op stevig ingrijpen.

De president maant gouverneurs in onrustige staten - neem Michigan na de politiemoord op George Floyd, - de Nationale Garde in te zetten om de straten leeg te knuppelen, te spuiten of desnoods te schieten. De president wil met de benoeming van reactionaire opperrechters terug naar vroeger. Zijn meest geslaakte kreet op Twitter - nog veel vaker dan ‘Sloppy Joe Biden’ - is ‘LAW AND ORDER’.

1968, jaar van protesten tegen de Vietnamoorlog

De jaren zestig waren die van de grote protesten. In 1968 waren er in Amerika twee met een naargeestig vervolg, vooral die ene op de Kent State University, in Ohio, in mei van dat jaar. Daar verzamelde zich dagenlang een groep studenten op de campus, om op te staan tegen de Amerikaanse inbreng in de Vietnamoorlog. En juist in die dagen van protest kondigde president Nixon een uitbreiding van de oorlog naar Cambodja aan.

Het rumoer op de campus verhevigde, maar bleef verbaal, en er waren ook veel studenten die de acties langs zich heen lieten gaan. Zo niet de leiding van de Nationale Garde, een nogal krakkemikkig opgeleide verzameling reservisten. Tot in de top gingen verhalen rond over ultralinkse sluipschutters die ergens op de campus verborgen zaten. Kletspraat met grote gevolgen.

‘Vier doden in Ohio’, zong Neil Young

Uiteindelijk leidde de gekweekte paranoia ertoe dat een groep gardisten, die ook nog eens door hun commandant, brigade-generaal Robert Canterbury, in een benarde positie binnen een carré van studenten was gemanoeuvreerd, vanuit het niets op ongewapende studenten begon te schieten, meer dan zestig kogels. Vier studenten werden gedood, negen raakten gewond, van wie een voor het leven verlamd. Sommigen van hen hadden niet eens wat te maken met de protesten en werden door verdwaalde munitie geraakt.

De gebeurtenis leidde tot woede in het land. Al snel kwamen Crosby, Stills, Nash & Young met de door Neil Young geschreven song Ohio (‘Tin soldiers and Nixon coming/We’re finally on our own/This summer I hear the drumming/Four dead in Ohio’)

Vier dood in Ohio is ook de ondertitel van de knap gemaakte graphic novel Kent State door tekenaar/schrijver Derf Backderf, die eigenlijk John Backderf heet. Backderf raakte als jongetje van 9 in zijn geboortedorp vlak bij Kent onder de indruk van de langstrekkende Nationale Garde, op weg voor wat een rampzalige missie zou worden. Zijn boekwerk van vijftig jaar later is een nauwgezette reconstructie van die meidagen op de campus, tot stand gekomen na een fraai staaltje onderzoeksjournalistiek. loading

De laatste dagen van de slachtoffers

Backderf dook in het leven van de vier argeloze slachtoffers, Allison Krause (19), Sandra Scheuer (20), William Schroeder (20) en Jeffrey Miller (19). Een foto van de neergeschoten Miller met zijn om hulp schreeuwende vriendin achter hem won indertijd een Pulitzer Prijs. De strip focust zich in die dagen voor de fatale schietpartij op hun onbekommerde, dagelijkse activiteiten, waarbij ze ook de zin en de onzin van de protesten bespreken.

Backderf geeft daarnaast een totaalbeeld van het ‘speelveld’, inclusief de karakters en de handelingen van hoofdrolspelers, zoals de baas van de universiteit, de labbekak-burgemeester, de gardeleiding en de protesterende studenten, zowel gematigde als radicale. Dat doet hij in schitterende zwart-wittekeningen, met rake tekstballonnen, met aan het einde een geschreven historisch overzicht, verklaring en nadere uitleg van talloze bladzijden en uitgebreid bronnenmateriaal. loading

Inclusief een getekende epiloog, met de tekst geplukt van een bandopname van Nixon, die in september 1971 opdracht geeft een gevangenisopstand te beslechten met: ‘Schiet er een paar dood. Herinner je je Kent State nog?’

Protesten bij de Democratische Conventie

Ook in 1968, ruim drie maanden later, waren in aanloop naar de presidentsverkiezingen demonstraties gepland bij de Democratische Conventie in Chicago, opnieuw tegen de Vietnamoorlog. Republikeinen of Democraten, dat was voor de organisatoren één pot nat – de Democratische kandidaat Hubert Humphrey zou de troepen als hij werd gekozen heus niet terugroepen.

Nadat de burgemeester had geweigerd een park op 10 kilometer afstand vrij te geven voor de demonstranten en hij ook elders nergens zoiets wilde, zochten ze zelf dan maar een park uit dichter bij de conventie. Uiteindelijk ging het mis.

Dat leidde tot het fameus geworden proces tegen The Chicago 7, een bonte verzameling activisten met als voornaamsten student Tom Hayden, de beroemd geworden Abbie Hoffman en zijn mede-Yippie Jerry Rubin (Yippie komt van Youth International Party), de al wat oudere pacifist David Dellinger en hun advocaat William Kunstler. loading

Een rechter die zijn boekje ver te buiten gaat

Bont inderdaad, maar het bontst maakte het toch de oer-conservatieve rechter Julius Hoffman. Hij snoerde de achtste verdachte, Black Panther Bobby Seale, letterlijk de mond en liet hem gekneveld in de zaal zitten. Dat leidde opnieuw tot een song , Chicago , deze keer door Graham Nash, solo (‘Though your brother’s bound and gagged/And they’ve chained him to a chair/Won’t you please come to Chicago/Just to sing’).

Al in 2006 had Steven Spielberg het plan om een film te maken over het proces, en toen al benaderde hij ook Sacha Baron Cohen voor de rol van de kleurrijke Abbie Hoffman. De acteur speelt deze rol nu alsnog in de pas veertien jaar later gelanceerde Netflix-film The Trial of the Chicago 7 . Die is overigens geregisseerd door de oorspronkelijk scriptschrijver Aaron Solkin. Baron Cohen (ook Borat en veel meer) bewijst over de eeuwige jeugd te beschikken: hij is volmaakt geloofwaardig als de jonge activist Hoffman die op jacht is naar wat hij een culturele revolutie noemt. Niet alleen een andere politiek, een andere manier van leven dus. loading

Dit kán niet waar zijn

Wie de film ziet en denkt ‘dit kan niet waar zijn’, dat was het dus wel - die snerende humor van de verdachten, de nauwelijks voorstelbare botheid van de rechter. Als deze Julius Hoffman, na al een laatdunkend begin, wil benadrukken dat hij geen familie is van verdachte Abbie, roept Abbie voor een grinnikend publiek, verwijzend naar Jezus voor de kruisiging: ‘Vader, vader, heeft U mij verlaten?’

Echt gebeurd. Evenals het doorlopend afkappen door de rechter van de advocaten, het criminele monddood maken van Seale (waar de geschiedenis nog een schepje bovenop deed, want The Chicago 7 hadden indertijd best The Chicago 8 mogen heten) en die rechter strooiend met ‘Belediging van het Hof’, zowel richting verdachten als naar advocaten. Zeker als raadsman Kunstler, hier heerlijk gespeeld door Mark Rylance, hem toebijt: ‘Dit is geen rechtszaal, dit is een middeleeuwse martelkamer’. loading

Natuurlijk, het blijft een speelfilm, en hier en daar is ’t vast wat dikker dan de werkelijkheid, toch betreft het ware geschiedenis, waarin ook wat authentieke beelden zijn gemonteerd. Die geschiedenis heeft voor sommigen vast een bekend einde, maar voor de onwetende kijker is het toch leuker om er enigszins blanco in te gaan, dus daarover hier verder niks.

Geschiedenis maar actueel

Verwonder je over dit krankzinnige tijdsbeeld, dit totaal gepolitiseerde proces, waarin de tegenstellingen tussen links en rechts haarscherp en gewelddadig naar voren komen, voortkomend uit een maatschappelijke tweedeling die ook nu weer zo scherp voelbaar is in de VS. Alleen al dat maakt het naast onderhoudend ook interessant om in de aanloop naar de verkiezingen deze film te bekijken. En Kent State te lezen. loading

menu