Scars of War in de game Horizon Zero Dawn.

Kunst in games? Jazeker. Museum Belvédère in Heerenveen duikt erin. Kijk maar.

Scars of War in de game Horizon Zero Dawn.

In games is sprake van nieuwe kunst, die voorzichtig door publiek en musea wordt ontdekt. Museum Belvédère in Heerenveen zal er volgend jaar aandacht aan besteden. Initiator Merijn de Boer is al druk met de voorbereidingen.

Het grote publiek is het zich misschien niet zo bewust, maar alle beelden die ze bekijken als ze een game spelen, zijn geprepareerd. Schilderijen en meubilair, hoofden, gezichtsuitdrukkingen en lichamen, landschappen... tot zelfs de glimmende grassprietjes aan toe. Werk dat is gedaan door zogeheten digitale beeldhouwers of 3D modellers .

Elk onderdeel kent zijn eigen specialisten. Om die uit hun kantoortuinen en game rooms te halen en in het zonnetje te zetten bereidt Merijn de Boer een expositie voor met als werktitel Gearrangeerd realisme . ,,Die mensen werken heel hard, maar krijgen vaak niet de credits die ze verdienen.’’

Assasin's Creed Valhalla

Vorige week werd Assasin’s Creed Valhalla gepresenteerd, het derde deel in de Assasin’s Creed serie. De studio deed dat met een timelapse video, waarop te zien was hoe de concept artist de wereld van de Vikingen neerzet op zijn scherm. ,,Heel passend en terecht om dat zo te doen’’, vindt De Boer.

Ook hij wil de makers op het schild hijsen en daartoe zijn tien onderdelen in voorbereiding. Van een inkijkje in de manier van werken van twee kunstenaars tot het toelichten van bepaalde technieken zoals rotoscoping en photogrammatry . Van giclées van game art tot driedimensionaal geprinte scènes. ,,Daar ben ik zelf heel enthousiast over. We gaan een grens over, die niet vaak overschreden wordt’’, aldus De Boer.

Gepassioneerd games ontwikkelen (en geld verdienen)

Hij kent de gamewereld als geen ander. Niet alleen is hij zelf een gamemaker. Met zijn non-profit bedrijf Indietopia in Groningen vervult hij ook de rol van incubator, accelerator and publisher of games – ontwikkelaar, versneller en uitgever van games.

,,Ik help kleine game teams bij het opstarten. Onze missie is ervoor te zorgen dat iedereen die gepassioneerd werkt in het ontwikkelen van games daar zelfvoorzienend in kan worden.’’ Daarnaast heeft hij tijd voor een ander project, en dat andere project is dit keer deze expositie.

loading

Het is de tweede keer dat hij games op een bijzondere manier onder de aandacht probeert te brengen. ,,Drie jaar geleden heb ik het Noord Nederlands Orkest muziek uit games laten spelen. Dat was een project gericht op audio. De componisten vonden het geweldig dat hun muziek eens op een andere manier ten gehore werd gebracht.’’ Volgend jaar komt daar video bij, het tweede belangrijke element van een game. ,,Wat nog mist is het deel over interactie, maar wanneer dat komt weet ik nog niet. Dan is de trilogie compleet.’’

Games maken kost tijd, heel veel tijd

Het maken van een game kost doorgaans jaren. ,,Aan Horizon Zero Dawn van Guerrilla Games bijvoorbeeld hebben ruim tweehonderd mensen zeven jaar lang gewerkt.’’ Dat begint met conceptuele kunstenaars, die bouwstenen leveren voor de parallelle wereld, waarin de game zich afspeelt. Ze bedenken karakters, kleding, legenden en ook kunst. ,,Dat kunnen grottekeningen zijn, maar ook werk dat aan de muur hangt.’’

Onder de makers zijn ,,realisme-experts, die nadenken over het verstrijken van tijd (en dus het licht en de seizoenen). Of wolkengenerators die allerlei weertypen kunnen realiseren, of mensen die zich specialiseren in gras of de glinstering van regen.’’ Guerilla Games bijvoorbeeld noemt zijn aanpak licht BBC-realisme (,,van de natuurfilms’’) dat met allerlei systemen wordt nagebootst.

Ongekende problemen

Elke scène, elke wereld, elk personage kent een eigen ontwikkeling. Games waarin de speler beweegt, zoals de nu populaire open wereld games, leveren voor makers ongekende problemen op. ,,Je weet niet wat de speler gaat doen. Je probeert je op alle situaties voor te bereiden, maar dat lukt niet altijd. Als iemand in een heel spannende situatie terecht komt, gaat de muziek naar een climax toe... Dan heb je een probleem als de speler opeens stopt of vlucht, en de muziek klinkt nog steeds bombastisch.’’

De Nederlandse makers van Horizon Zero Dawn (die in 2017 een Gouden Kalf kregen voor deze game), hebben dit heel goed opgelost. ,,Als je een gevecht inrent, dan wordt het ritme van trommels steviger. Loop je rustig weg, dan verstomt het geluid. Dat is allemaal in balans.’’

Wonder verrichten

Hoe een game-kunstenaar werkt laat De Boer zien in een documentaire, die in de maak is. ,,Dat kan zijn met een virtueel palet en kwasten of met een virtual reality helm, zoals de grote studio’s in Amsterdam en de rest van de wereld.’’

De middelen zijn in principe voor alle makers gelijk. Dus waar grote studio’s honderden specialisten inzetten, hebben ook kleine studio’s een kans ‘een wonder te verrichten’. ,,Als de tools goed zijn, zoals photogrammatry , dan kan ook een klein team (indiestudio - oftewel independent studio) een goed verhaal opbouwen.’’

De Boer haalt het voorbeeld aan van drie Poolse makers, die met The vanishing van Ethan Carter heel hoge ogen gooien. ,,Zij zijn een Pools bos in gelopen en hebben allerlei structuren gescand, van bomen en bladeren tot bakstenen aan toe. Door deze op een handige manier te gebruiken, spaarden ze tientallen tekenaars uit.’’

loading

Met de driedimensionale scènes krijgt Museum Belvédère straks een soort kijkdozen. ,,Het museum heeft zelf een beetje de vorm van een kijkdoos en ís er zelf ook een. Nu kunnen we iets – dat in jaren is gerealiseerd – tonen aan een groot, ander publiek.’’ In wezen doen deze prints denken aan diorama’s zoals traditionele musea die soms nog hebben. Koepels, die beschilderd zijn met een landschap, met daarin opgezette dieren, bijvoorbeeld. Het Natural History Museum in New York is daar een mooi voorbeeld van. ,,Het heeft toch meer dan alleen een afbeelding.’’

Virtual reality

Uiteraard bevat de expositie de nodige techniek. Met een virtual reality (VR) bril kan het publiek een kijkje nemen in twee kunstwerken van Durk van der Meer: Maranga en Terrarium . ,,In die tweede zie je een kamer, met daarin een glazen bak. En daar kan je in. Een andere persoon kan jou weer zien lopen in dat terrarium. In theorie kun je daar ook weer op een bankje zitten, en een VR-bril opzetten...’’

loading

Net als in andere games kun je in deze virtuele Droste-opstelling activiteiten ondernemen, zoals vissen of jagen. ,,In een ander genre, walking simulator , kun je bijvoorbeeld brieven vinden op een eiland die leiden naar een doel, een beloning of een afstraffing. Echt een ‘lineair verhaal’ met een begin en een eind.’’

Wat ook kan is fotograferen. ,,De fotomodus is wel zo geproduceerd, dat die past bij de bewuste game. Er zijn mensen die met de fotomodus uit een spel al zulke mooie foto’s ín games kunnen maken, dat ze door de ontwikkelaars worden ingehuurd voor promotiedoeleinden.’’

Ilya Repin

De Boer is van plan zelf een gamefotowedstrijd uit te schrijven, waarmee hij museumbezoekers hoopt te inspireren zich ook aan dit genre te wagen. Maar eerst bezoekt hij nog een Utrechtse galerie gespecialiseerd in game art om giclées te selecteren. ,,Dat is een plek waar ik veel inspiratie haal voor concept art die (nu al) aan de muur hangt bij mensen over de hele wereld. Met hen bekijk ik welke werken gewoon moeten worden getoond omwille van de hoge kwaliteit.’’

Dit werk doet volgens De Boer niet onder voor ,,en is bovendien geïnspireerd op, werk van sleutelpersonen binnen het negentiende-eeuwse realisme, onder wie Ilya Repin. Je ziet dat goed aan de concept art binnen de Franse studio Arkane Studios. Gelukkig heb ik nog even tot het najaar van 2021.”

menu