Hans van der Veen, samensteller van de tentoonstelling Vrij!? in Picura.

Kunstlievend Genootschap Pictura is min of meer vrij. En open voor publiek

Hans van der Veen, samensteller van de tentoonstelling Vrij!? in Picura. Foto: DvhN

Musea zijn dicht, galeries gesloten. Zijn we voor het kijken naar beeldende kunst veroordeeld tot de computer? Pictura in Groningen is nog steeds open.

Zoals vaker begon het met een oproep. Namens de expositiecommissie van Kunstlievend Genootschap Pictura nodigde Hans van der Veen eind vorig jaar kunstenaars uit Noord-Nederland uit een bijdrage te leveren aan de tentoonstelling Vrij!? Vijfentachtig werken van zestig kunstenaars leverde het op.

Maar kort voor die kunstenaars zich wilden verzamelen voor de opening van hun groepstentoonstelling ging er iets mis. ,,Rutte gaf zijn persconferentie”, blikt Van der Veen terug. ,,Een verbod op bijeenkomsten met meer dan honderd mensen. Zelfs als niet alle gasten zouden komen, kwamen we nog op die honderd uit. Dus geen opening.”

Geen opening, wel een tentoonstelling

Maar wel een tentoonstelling. Sinds 15 maart is Vrij!? te bezoeken in het monumentale pand in hartje Groningen. Niet veel mensen hebben dat gedaan, geeft Van der Veen toe. ,,Want na het afblazen van de opening is aan de tentoonstelling geen ruchtbaarheid meer gegeven. Toch zijn er wel mensen geweest. Soms vijf, soms tien. ”

In normale tijden waren de kunstwerken inmiddels al weer opgehaald. Maar omdat de normale tijden nog even op zich laten wachten, is Vrij!? tot 21 juni verlengd. Met als belangrijkste verschil dat bezoekers sinds 1 mei entree moeten betalen. Drie euro per persoon. Wie vriend van Pictura wordt, mag gratis naar binnen.

Voor het eerst wordt entree gevraagd

Entree voor bezoek aan Pictura, opgericht in 1832, het is even wennen. ,,Het hoort bij de nieuwe koers”, legt Van der Veen uit. ,,We hebben een nieuw bestuur. Dat wil Pictura meer onder de aandacht brengen en er voor zorgen dat er een beetje geld binnenkomt. We hebben geen subsidie. Het geld moet ergens vandaan komen.”

Vrij!? is een activiteit waarmee Pictura zich nadrukkelijker wil manifesteren. ,,Dat uitroepteken verwijst naar de vreugde die hoort bij het einde van de Tweede Wereldoorlog, 75 jaar geleden. Het vraagteken is bedoeld om je af te wat vragen vrijheid betekent. Wat houdt het nu in? Hoe vrij voelen we ons?”, vertelt Van der Veen.

De vreugdevolle betekenis van het begrip vrij

Hij geeft een rondleiding door het pand. Te beginnen in de Overdiepkamer, waar leden van de kunstenaarsgroep Drents Portret verworven vrijheden van na 1945 hebben verbeeld. Vervolgens naar de Van Houtenkamer, waar werken zijn te zien die uiting geven aan de vreugdevolle betekenis van het begrip vrij: dansende koeien in brons van Heleen Kater, maar ook abstract expressionisme van Rento Heins.

In de tuin is een installatie van John Dilling te zien, de wind doet handen op stokken wuiven. In de Ruurt Hazewinkelkamer staan een porseleinen schaal ( Vooruitgang ) en een vaas ( Vrije vogels ) gemaakt door Irene van Breest Smallenburg. In het trappenhuis hangen schilderijen van Hans van der Mark ( Freedom in color ), Frenky Liu ( Uitvliegen ), Jos de Wiljes ( Vrijheidsboom ) en Guus Slauerhoff ( Vergankelijkheid ).

Kunst met een randje en een twist

De Beukemazaal kan volgens het nieuwe bestuur ook gebruikt worden voor muziek, lezingen en voordrachten, maar is nu gevuld met kunst met een randje en een twist. Zoals gebruikelijk zijn de betrokken kunstenaars – jong en oud – zeer vrij met de thematiek omgesprongen. Soms zo vrij dat een aantal werken niet zou hebben misstaan op een tentoonstelling getiteld Grofstoffelijke trilling en, eh, dinges .

Tot de opvallend werken behoren de sculptuur Symbool van Cindy Sprokel, een hervertaling van de bekende 4 en 5 mei-fakkel van Ton Giesbergen, en een video waarin Aletta Top de samenleving neerzet als een snelkookpan vol nieuwe bedreigingen, waaronder overbevolking, nepnieuws en het coronavirus. Linet Battjes tekende met zilverpen op een paneel een uitkijktoren achter prikkeldraad en noemde het Westerbork 2020 .

2 x 6 = plusminus 13

Luchtiger is Protestmars van Joanna Paszkiewicz: twaalf dezelfde sommen op karton, 2 x 6. Waarvan de uitkomst plusminus 13 is, zodat de exacte wetenschap in twijfel wordt getrokken. Mirjam Offringa creëerde met een broodje, rosbief, melk en fotoshop een reusachtige vulva. Als het resultaat op Facebook wordt getoond, zal het vermoedelijk worden verwijderd.

Van Van der Veen is een doosje met een collage van verschillende afbeeldingen te zien: opgestoken middelvingers, een laptop en een klein, vrijstaand huisje. Zijn Fuck!? (Bij ons in het dorp) blijkt een protest tegen de onderbuik, zowel in de stad als op het platteland. ,, Je hoeft het niet overal mee eens te zijn, maar waarom zou dat tot scheldpartijen en verloedering moeten leiden? Denk eerst even na voor je ergens op reageert.”

Waarmee Vrij!? ook een pleidooi is vóór aarzeling en tégen het ongeremde. Te zien tot en met 21 juni. ,,We hopen dan een finissage te kunnen houden, met alsnog de kunstenaars erbij”, zegt Van der Veen. ,,Tot die tijd eerst maar eens publiek over de vloer zien te krijgen. Die anderhalve meter afstand hoeft hier geen probleem te zijn.”

menu