Elf lijkenhuisjes in Groningen zijn de plek voor een bijzondere kunstroute. Kunstenares Gea Koopman bedacht ‘Gedenkwaardig’, een expositie in het teken van verlies en herdenken.

Lijkenhuisjes, elke begraafplaats van ons land moest er een hebben volgens de Wet tot Voorzieningen tegen Besmettelijke Ziekten uit 1872. De cholera-epidemie waarde door het land en deze ‘huisjes voor de tijdelijke bewaring van mensen die stierven aan een besmettelijke ziekte’ bleken een doeltreffend middel om verspreiding te voorkomen. De provincie Groningen telt er nog altijd meer dan 170.

Gea Koopman (46) uit Midlaren zou geen betere plek weten voor de expositie ‘Gedenkwaardig’ die ze afgelopen zomer bedacht, een kunstroute rond verlies en herdenken, plekken om stil te staan en troost te bieden in een tijd van die nieuwe ziekte: corona.

Troostzakdoeken

Aan het begin van het idee voor die route staat de voorstelling Adios, een voorstelling van het Houten Huis over verlies. Die ging vorig jaar februari in reprise en onderdeel van de tentoonstelling vormde een kunstwerk van Koopman: Troostzakdoeken. Bezoekers van de voorstelling konden op twee zakdoeken een woord borduren dat ze deed denken aan iets of iemand van wie ze afscheid hadden genomen. De ene zakdoek konden ze bij zich steken, van de andere maakte Koopman een steeds verder groeiend kunstwerk dat aan het eind van de theatertournee zou worden onthuld. Totdat alles stilviel.

,,Ik zocht naar een manier om toch het eindresultaat te kunnen tonen. En om iets met dat thema van troost en gedenken te doen. Corona heeft voor zoveel mensen betekend dat ze niet bij een uitvaart konden zijn.” Zo is ‘Gedenkwaardig’ ontstaan.

Koopman ging op zoek naar lijkenhuisjes waar ze kunstwerken kon laten zien, naar kunstenaars wier werk hetzelfde soort sfeer en gevoel uitdraagt als het hare en naar subsidies en fondsen om de kunstroute mogelijk te maken. Het had wat voeten in de aarde, maar het is haar gelukt: 11 lijkenhuisjes tussen Middelstum en Appingedam en kunstenaars van Zeeland tot Bierum maken deel uit van het project. ,,Sommige kunstwerken zijn heel persoonlijk. Zo maakte Katrine van Klaveren een werk voor haar vader die ze in het najaar verloor.’’

360-graden tour

Het is nog met een slag om de arm, zoals alles in deze tijd, maar als het goed is, is de kunstroute het Hemelvaartsweekend te bezoeken. Kan het toch niet doorgaan, dan is er altijd de 360-gradentour, gemaakt door Carola de Poel die ook de tentoonstelling van de Rolling Stones in het Groninger Museum digitaal toegankelijk maakte.

,,Maar de andere kunstenaars en ik hopen dat het door kan gaan. De lijkenhuisjes hebben in de negentiende eeuw al bewezen dat ze veilig te bezoeken zijn. En sommige kunstwerken kun je toch het beste ervaren als je ze in het echt ziet.”


Je kunt deze onderwerpen volgen
Cultuur