Loflied op Frans Haks en dat wat hij naliet: Het Groninger Museum

Still uit de documentaire 'Een eigen planeet. Frans Haks en het Groninger Museum'

Met een feestweekend en een documentaire viert het Groninger Museum zaterdag en zondag het 25-jarig bestaan van het museumgebouw.

De eerste beelden zijn van het strakke Groninger platteland. De laatste beelden zijn van wat ooit een rommelige zwaaikom was, waar nu een uitbundig museum staat. Tussen dat begin- en eindpunt worden in de documentaire Een eigen planeet - Frans Haks en het Groninger Museum een bijzonder gebouw en een bijzondere directeur de lof gezongen.

Afgaand op de beelden en vooral de uitspraken in de film kost dat niemand moeite. Van Erwin Olaf tot en met Joyce Eijkhout, van Jacoba Wijk tot en met Daan Roosegaarde, van Marie Hélène Cornips tot en met Dale Chihuly – allemaal zijn ze het er over eens dat in 1994 iets bijzonders is opgeleverd, een gebouw met allure waar Groningen nog steeds vruchten van plukt.

‘Een bunker met een behangetje eromheen’

Alleen Eric Runhardt, eigenaar van een monumentale woning met uitzicht op het Museumeiland, mist het ‘open gebied’ van weleer nog steeds. ,,Hij is lek. Hij is al een keer overstroomd. Hij is al een keer helemaal gerenoveerd omdat de beplating verkleurd was. De toren was vroeger goud en is nu geel”, moppert buurman op wat hij ‘een bunker met een behangetje eromheen’ noemt

De repliek op de kritiek dat het gebouw met de omgeving zou vloeken, komt van Haks zelf. Regisseur Eric Blom en interviewer Frénk van der Linden laten in hun film een aantal malen het snerpende lachje van de directeur in hun film horen. Ook citeren ze zijn uitspraak: ,,Een gebouw moét typerend zijn voor de tijd waarin het gebouwd is. Jugendstil is ook niet verouderd.”

Met een vlaflip de laatste adem uitblazen

Als het om zijn visie op tentoonstellingen ging, was Haks zijn tijd vooruit. Dat wordt onderbouwd met een verwijzing naar het net gerenoveerde Museum of Modern art (MoMa) in New York. Sinds deze week hangt daar kunst uit verschillende culturen gelijkwaardig door elkaar. Haks deed dat al 25 jaar geleden. Daarvan getuigen zijn aankopen van én Russische én Afrikaanse én Aboriginal art.

Blom en Van der Linden maakten Een eigen planeet gedurende de nadagen van Het volle leven met Freek en Hella de Jonge in 2018, de opbouw van Pronkjewails met keramiek van verzamelaar John Veldkamp en de aanloop naar het onlangs geopende Mondo Mendini . Ze bezochten niet alleen Groningen, maar ook Milaan en Amsterdam, de plek waar Haks met een vlaflip in de hand zijn laatste adem uitblies.

Een mini-Groninger Museum met bad

Naast een interview met Johannes Moehrlein, de man die bedacht dat er een museum in de zwaaikom kon komen, vormt het bezoek aan de lege woning van Haks in Amsterdam een van de vele verrassingen in de film. Haks sleet zijn laatste jaren in een mini-Groninger Museum, mede vormgegeven door Alessandro Mendini en Peter Struycken. Met opvallend veel ruimte voor een weldadig bad.

‘Een eigen planeet - Frans Haks en het Groninger Museum’ beleeft zondag een besloten première. 3 november is de documentaire te zien in Forum Groningen. Op 10 november volgen uitzendingen via NPO Start en RTV Noord. Zie ook www.groningermuseum.nl/25.

menu