Carin van de Wal van museum Het Behouden Blik in Uithuizermeeden heeft mooie verhalen in petto.

Museumtest: Het Behouden Blik in Uithuizermeeden herbergt een rijke schat aan verhalen

Carin van de Wal van museum Het Behouden Blik in Uithuizermeeden heeft mooie verhalen in petto. Foto: Corné Sparidaens

Het Noorden telt tientallen bijzondere musea, klein en groot. Cultuurredacteuren leggen een aantal ervan langs de meetlat. Wat valt op? Wat valt tegen? Hoe doen ze het? Vandaag museum Het Behouden Blik in Uithuizermeeden.

,,Dat beroemde roodgele Van Nelle-blik wordt tegenwoordig gezien als een icoon van Dutch Design”, zegt Carin van de Wal. Ze wijst naar een stapel grote winkelblikken van het koffiemerk. ,,Het markeert de overgang van jugendstil naar nieuwe zakelijkheid. Maar wist je dat het in de jaren dertig bij de introductie verfoeid werd? Ik heb brieven gezien van vertegenwoordigers die de directie van Van Nelle er boos over aanschreven. Dat strakke, roodgele ontwerp was zo schokkend voor de mensen in die tijd...”

Koffie, thee en cacao als speerpunten

Van de Wal (58) is oprichter, beheerder en conservator van Het Behouden Blik. Ze heeft een enorme verzameling blikken, verpakkingen en reclamemateriaal van Nederlandse bedrijven tussen 1880 en 1980, met koffie, thee en cacao als speerpunten van de collectie. ,,In 2001 zijn we begonnen met 600 objecten”, vertelt ze. ,,Nu hebben we er 5000, waarvan ongeveer eenderde te zien is. Elk jaar wisselen we de opstelling in zijn geheel. En elke drie maanden lichten we een verhaal eruit in het Seizoensblik , onze wisselexpositie.” loading

In Dagblad van het Noorden werd Het Behouden Blik in 2002 omschreven als ‘het kleinste museum van Nederland’. Of dat klopt is de vraag, maar groot is het museum niet: het is gevestigd in de ruime garage van een jarendertigwoning in het centrum van Uithuizermeeden. ,,Toch blijven mensen hier gemiddeld anderhalf uur”, vertelt Van de Wal. ,,Want wij zijn klein in omvang maar groot in verhalen.” Dat klinkt als een reclameslogan, maar het is absoluut waar: Van de Wal weet ontzettend veel over de achtergronden van de objecten en is een zeer begenadigd verteller.

‘Verhalen delen is zo belangrijk’

Ze runt het museum met 15 vrijwilligers. Er wordt alle tijd genomen wordt voor gesprekken met de bezoekers. ,,Het leuke van museum zijn is de uitwisseling van verhalen”, zegt Van de Wal. ,,Het contact is in zo’n klein museum veel persoonlijker, zeker nu we in coronatijd maximaal 4 bezoekers binnen mogen hebben. Verhalen delen is zo belangrijk. Het is het cement van onze samenleving. Maar je moet er tegenwoordig moeite voor doen. Iedereen is zo druk bezig achter zijn eigen schermpje.”

Er valt heel veel te vertellen over de decoratieve blikken van merken als De Gruyter, Droste, Tiktak en al die andere. ,,Alle dingen die hier staan vertellen over de sociaaleconomische geschiedenis van Nederland”, zegt van de Wal. ,,Ze vertellen over wie wij zijn en wat we belangrijk vinden.” Ze pakt er drie gele Verkadeblikken bij. ,,Decoratieve blikken komen vaak in drievoud. Je had lange tijd de drie-eenheid koffie, suiker, thee in de keuken. En daarvoor zand, zeep en soda. Deze serie bestaat uit de beschuitbus, het halfje beschuit en biscuit, ontworpen door Cees Dekker.” loading

Zonnetje op de ontbijttafel

Het idee was dat die Verkade-bussen het zonnetje op de Nederlandse ontbijttafels zouden worden. Om de decoratieve blikken met Oost-Indische kerspatroon in huis te krijgen, moest je echter wel punten verzamelen. ,,Daar zijn wij Nederlanders gevoelig voor, want wij sparen zegels en punten. Ieder zichzelf respecterend merk heeft een spaarsysteem. En het werkt. De omzet gaat omhoog omdat je meer koopt dan je nodig hebt om die zegels te bemachtigen. En het gebruik stijgt omdat je meer in huis hebt.”

Deze spaaractie liep dertig jaar, van 1930 tot 1959, en was zeer succesvol. ,,Maar Verkade maakte één denkfout: beschuit was destijds een luxeproduct dat niet elke dag op tafel stond. Daarom is er later een vierde blik bij gekomen, voor ontbijtkoek. Dat stond wel elke dag op tafel.”

‘Ons cultureel erfgoed staat gewoon in de keukenkast’

Zo hebben alle blikken en verpakkingen hun eigen verhaal. Vraag tijdens een bezoek maar eens naar het Douwe Egbertsvrouwtje. Wat volgt is een spannend en onthullend verhaal. Van de Wal: ,,Ons cultureel erfgoed staat gewoon in de keukenkast. Het is zo belangrijk om te weten waar je vandaan komt.”

Ze geeft regelmatig lezingen over haar blikken, voor alle leeftijdsgroepen. En ze schrijft er boeken over, zoals Koffie vers(ch) gebrand! over 31 koffiebranderijen in Noord-Nederland. In 2017 maakte Van de Wal er een expositie over voor het Scheepvaartmuseum in Groningen. Eerder was er al de expositie In blik verbeeld in het GRID. ,,Stiekem hoop ik op een plekje in het nieuwe Museum aan de A in Groningen”, zegt Van de Wal. Materiaal en verhalen genoeg om ook daar een zaal te vullen. loading

Boek over blikfabrikanten in Groningen

Maar eerst het eigen jubileum. ,,Gemiddeld trekken we tussen de 1000 en 1200 bezoekers per jaar, maar dit jaar is het door corona 70 procent minder. Toen we dicht moesten, ben ik een nieuw boekje gaan schrijven over blikfabrikanten in Groningen. Dat verschijnt volgend jaar ter gelegenheid van ons 20-jarig bestaan.”

Haar onderzoek heeft alweer veel nieuwe verhalen opgeleverd. Ga op bezoek en u krijgt er vast een paar te horen in wat misschien niet ‘het kleinste museum van Nederland’ is, maar wel een van de leukste.

Uithuizermeeden – Het Behouden Blik, do 10.00-17.00 uur en op afspraak.

hetbehoudenblik.eu

menu