Ook modehuis Viktor & Rolf ontwerpt klompen.

Museumtest: Internationaal Klompenmuseum in Eelde wil de klomp hipper maken

Ook modehuis Viktor & Rolf ontwerpt klompen. Foto: Corné Sparidaens

Het Noorden telt tientallen bijzondere musea, klein en groot. Cultuurredacteuren leggen een aantal ervan langs de meetlat. Wat valt op? Wat valt tegen? Hoe doen ze het? Vandaag het Internationaal Klompenmuseum in Eelde.

De klomp kampt met een imagoprobleem. ,,Ik wou dat ik er een betere benaming voor had”, verzucht Bertus van den Hof. Wooden shoes klinkt al beter, maar ja, dat is Engels. ,,Als iemand een goed alternatief heeft dan horen wij het graag!” In ‘klomp’ zit het woord ‘lomp’ verscholen, merkt uw verslaggever op. ,,Dat is precies het probleem”, beaamt Van den Hof. Eigenlijk moet je een popartiest hebben die de klomp omarmt, meent de fotograaf. Maar waar vind je die?

‘Geef klompen een ander aanzien’

We zijn op bezoek in het Internationaal Klompenmuseum in Eelde, waarvan Van den Hof bestuurslid is. Het is ook een beetje de schuld van de Nederlandse klompenmakers, dat suffe imago van de houten schoen, vertelt hij. Want die Nederlandse klompen zien er doorgaans nogal… eh… lomp uit. ,,Dat beeld van de gele klomp met die drie kruisjes proberen we hier te nuanceren. We roepen al jaren: geef klompen een ander aanzien. Laat er modeontwerpers op los.”

Van den Hof laat een modieuze Portugese klomp zien. ,,In Nederland zouden we ook meer die kant op moeten”, zegt hij. Op de expositie Hout couture , die nu in Eelde te zien is, worden de nodige voorzetten gegeven. Hippe gouden klompen met hoge hakken van de Spanjaard Alberto Geada, fraaie ontwerpen van de Tsjechische Pavlína Miklasová en de Duitse Katharina Beilstein. Of de klompen van Viktor & Rolf, die het klassieke Nederlandse model van hakken hebben voorzien.

De ene neus is wat puntiger dan de andere

Meer Nederlandse ontwerpers laten in Eelde zien dat het anders kan. Maar de dertien nog actieve traditionele klompenmakers in ons land willen er vooralsnog niet aan. In het Noorden zijn er nog twee: Van der Meulen in Eenrum, die een zwarte tripklomp maakt (met een leren riempje), en Scherjon in Noordbergum. ,,Elke klompenmaker heeft zijn eigen kleur, tekening en vormvariant; als een soort handtekening”, zegt Van den Hof. ,,Je herkent ze meteen.”

Tekst loopt door onder foto.

loading

De ene neus is net wat puntiger dan de andere, maar in de basis lijken ze allemaal wel erg op elkaar. Dat er veel meer variatie mogelijk is, blijkt uit de collectie Franse klompen die het museum rijk is. Zoals de puntklompen uit het dal van Bethmale, in de Franse Pyreneeën. ,,Daar is een oud verhaal aan verbonden”, vertelt Van den Hof. ,,In de middeleeuwen roofden de Moren meisjes uit het dal. De belangrijkste jager was zijn bruid verloren. Onder zijn leiding sneden ze klompen met scherpe punten en overvielen de Moren. Ze sneden hun harten eruit en prikten die op de punten. Tot in de vorige eeuw schonken jongemannen uit het dal een paar puntklompen aan hun toekomstige bruid.”

2400 paar klompen

Het museum kocht in 2009 een unieke collectie van 600 paar klompen uit Frankrijk aan. Momenteel beschikt het over 2400 paar klompen uit 43 landen. Daarnaast zijn er nog 400 paar andersoortig houten schoeisel, honderden stuks gereedschappen en verschillende machines. En deel daarvan is te zien in ‘de werkplaats’. ,,Wij denken dat we over de meest uitgebreide collectie klompen ter wereld beschikken”, zegt Van den Hof, die ook bestuurslid is van de European Wooden Shoes Foundation.

Dertig jaar bestaat het museum nu. De Gebroeders Wietzes uit Eelde – de laatste klompenmakers van het dorp – gaven er ooit de aanzet voor. Hun verzameling stond, na de dood van Egbert Wietzes in 1988, aan de basis van het museum. ,,We draaien al 30 jaar op vrijwilligers”, vertelt Van den Hof. ,,We hebben er tussen de 50 en 60, maar willen er graag nieuwe bij. Veel van hen zijn op leeftijd. Ze zijn nu, vanwege corona, niet inzetbaar. Daarom zijn we momenteel twee middagen per week open in plaats van zes.”

Nieuw museum in het centrum

Het museum trekt tussen de drie- en vierduizend bezoekers per jaar. Dat mogen er veel meer worden, zegt Van den Hof. ,,We hebben een stip op de horizon: een nieuw museum in het centrum van Eelde. Daar zijn we al sinds 2004 mee bezig. Nu kunnen we maar een klein deel van onze collectie laten zien. We hebben nóg 300 strekkende meter aan klompen.”

De ruimte is nu te beperkt voor alle ambities. ,,We willen meer aan de geschiedenis van de klomp doen en meer ruimte voor kinderactiviteiten.” Van den Hof denkt dat het goed komt. ,,Er ligt nu een totaalplan voor het dorp waar wij ook op zijn ingetekend.”

De KLM-klomp

Japanse priesterklompen met witte kussentjes, Syrische bruidsklompen met ingelegd parelmoer, paardenklompen uit de Andes, kinderklompjes bekleed met damast – de variatie in Eelde is groot. Vlakbij de uitgang hangt een KLM-klomp aan de muur. ,,We dachten dat een Gronings reisbureau deze had laten maken”, zegt Van den Hof. ,,Later ontdekten we dat KLM begin jaren vijftig een eigen houtafdeling had waar deze klompen werden gemaakt! Je kunt er folders in stoppen. Ze waren bedoeld om reclame te maken voor een nieuw fenomeen: vliegvakanties. Zo ontdek je steeds weer nieuwe verhalen”, zegt Van den Hof.

Nu nog een nieuwe naam.

Eelde – Internationaal Klompenmuseum: Wolfhorn 1A, za en zo 14-17. Hout Couture is t/m 2021 te zien. www.klompenmuseum.nl

menu