Het Quartetto Maurice neemt applaus in ontvangst na drie kwartier muziek van Georg Friedrich Haas in het duister.

Soundsofmusic: met de muziek van Haas en Nono tastend wandelen door het menselijk bestaan ★★★★☆

Het Quartetto Maurice neemt applaus in ontvangst na drie kwartier muziek van Georg Friedrich Haas in het duister. Foto: Soundsofmusic/Knelis

Het is al vaker opgemerkt: tijdens festival Soundsofmusic hoor je muziek die je nergens anders hoort. Dat levert unieke luisterervaringen op, als je je ervoor kunt openstellen.

Neem het werk van Georg Friedrich Haas. Op eerdere edities van Soundsofmusic waren uitvoeringen van zijn Achtste (in 2014) en Tweede strijkkwartet (vorig jaar) intense, overweldigende belevenissen, waarbij de microtonale, extreem lyrische muziek van de Oostenrijkse componist morrelde aan de begrenzingen van het lichaam en tegelijk door de ziel sneed. Luisteren naar zijn muziek leverde een diepe, existentiële ervaring op.

Behoefte aan nazorg

Ook donderdagavond in de Der Aa-kerk waren er luisteraars die na afloop van de uitvoering van Haas’ Negende strijkkwartet de behoefte aan geestelijke nazorg uitspraken. De donkere, dramatische lijnen in de muziek grepen bij hen diep in op de menselijke ervaring van tijd en ruimte, wat nog eens versterkt werd doordat de uitvoering in het duister plaatsvond.

Bij uw recensent bleef een dergelijke sensatie dit keer helaas uit. Vooraan gezeten, vlakbij het Italiaanse Quartetto Maurice, leek het alsof de gelaagde klankvelden op deze plek te direct doorkwamen, waardoor de noten te weinig ruimte kregen om te resoneren. De uitvoering werd, zo dicht op de musici, op een of andere manier geen geheel en dus geen muziek, maar bleef te veel in klank en techniek hangen.

Nono’s ‘La lontananza’

Dat was na de pauze, bij La lontananza nostalgica utopica futura van Luigi Nono, anders. Bij de uitvoering van deze experimentele compositie uit 1988/89 voor viool en elektronica, wandelde violiste Diamanda Dramm door de Der Aa-kerk om bij enkele schaars verlichte lessenaars de dialoog aan te gaan met opnames (met vioolmuziek van Gidon Kremer en omgevingsgeluiden), die Wouter Snoei bediende en die vanuit allerlei plekken van de kerk (acht in totaal) tot ons kwam.

In La lontananza (‘afwezigheid, verte’) biedt Nono de uitvoerenden de nodige vrijheid bij wat ze van de partituur en opnames tot klinken brengen. De Italiaan beoogt met dit werk het onderscheid tussen opname en live uitvoering, en muziek en bijgeluiden, op te heffen en dat lukte in Groningen op wonderbaarlijke wijze. Niet alleen de voetstappen van Dramm, ook het gehoest van toeschouwers en de geluiden van buiten de kerk, versmolten in deze droomachtige, fragmentarische compositie met veel stilte en aarzeling tot een geheel.

Het was alsof we deelgenoot werden van een spirituele wandeling langs muzikale droombeelden en verschijningen, waarbij de flarden lyrische muziek struikelend en tastend samenvloeiden tot een verkenning van het menselijk tekort en nieuwe mogelijkheden. Er sprak hoe dan ook een grote troost uit en dat het slot opging in het elf keer slaan van de kerkklokken, was een toeval dat de musici en de toeschouwers als genade toeviel.

menu