Eef van Breen gaat met zijn muziek voor Borgen (NNT) zelfstandig op pad

Eef van Breen wil filmbeelden in de hoofden van zijn publiek oproepen. Foto: Suzanne Arts

Eef van Breen was de componist van de negen uur durende, ononderbroken soundtrack onder de monumentale voorstelling Borgen van het NNT. Hij heeft zijn monsterwerk nu ingedikt, tot Walk of Doubts, en gaat ermee de zaal in én de straat op.

Een ‘film zonder beeld’. Zo omschrijft Eef van Breen (Westerbork, 1978) zijn nieuwste project Walk of Doubts. ,,Tekst, geluid en muziek moeten samen bij de bezoeker beelden laten oplichten.” Die formule hanteerde hij ook al bij zijn vorige productie, Chapman For President.

Die bereidde de componist, musicus en orkestleider van de Eef van Breen Group nog compleet met scenario en camera voor, alsof ‘t wél een echte film betrof, om vervolgens de camera te negeren en de verbeelding van het publiek haar werk te laten doen. Van Breen heeft deze verbeelding ontwikkeld tot zijn persoonlijke stramien: voor 2020 staat Playing New York op de agenda, in Groningen in het najaar te beleven in EM2.

Filmbeelden in de hersenen geschoten

Film geprojecteerd in de hersenen dus. Van Breen: ,,’t Mooie is dat elke financiële beperking ontbreekt. Je kunt als het ware New York optillen en weer laten neerploffen. Of laat bijvoorbeeld in een scène die speelt in een denkbeeldige kantoorruimte ineens het geluid van een aanstormende metro aanzwellen. Dat wekt zéker spanning op. Lijkt me een geniaal concept.”

De voorbereidingen van zijn New York-project begonnen al in 2011. Van Breen vloog met een flinke ploeg naar de stad, maar eenmaal terug werd hij ingehaald door leed, door ziekte en zelfs de dood van een muzikale partner. Bizar moeilijke tijd. Ik kon ook mentaal niet door met het plan, het belandde in de ijskast.”

Zo werd het ingehaald door eerst Chapman en nu Walk of Doubts, dat op 5 oktober in de Oosterpoort staat. ,,Het oorspronkelijke idee was om weer eens een nieuw album op te nemen. Dat was er door al dat werk bij het NNT - Misdaad en Straf, Fellini, De Laatkomer, Borgen en All Inclusive - bij ingeschoten.”

‘De muziek voor Borgen was echt goed’

De muziek van Borgen was echt goed, constateert hij nog vol overtuiging. ,,Toen ik die maakte, wist ik al dat ze weliswaar de voorstelling zou dienen maar ook autonoom overeind moest blijven. Niet alleen een underscore dus, maar zoals goeie filmmuziek: composities die op zichzelf kunnen staan. Neem de Sacre du Printemps van Stravinsky, eigenlijk geschreven voor ballet. Alleen, hoe te beginnen? Met negen uur voor een normaal album?”

Om hem op weg te helpen spijkerde zijn vrouw Eva kartonnetjes met titels op een groot stuk hout. De keuze eruit moest gevarieerd zijn in stemming, van rust tot climax. Een getekend poppetje maakte er kriskras een wandeling langs. Voor de concretisering.

Drie essentiële thema’s

Van Breen: ,,Uiteindelijk zijn daar variaties op drie elementaire muziekstukken in Borgen uitgerold. Kun jij je nog die scène herinneren waarin de politici op een rij staan, een paar stappen naar voren doen en dan vijf naar achteren? Daar zat een compositie vol weifeling onder. Die gebruiken we nu ook. En dat idee van een wandeling, zoals die van dat poppetje, vond ik mooi. Het publiek maakt als het ware een wandeling in het eigen hoofd.”

In Groningen speelt Van Breen dus in de zaal, maar voor de stad is ook een audiowandeling in de maak, zoals die in Amsterdam en Zwolle al de ronde doen. ,,Die loopt via GPS-punten.”

De basis onder Walk of Doubts, ook in de zaal, is verlies en de angst ervoor. ,,Dat je verkering het uitmaakt en jij drie dagen apathisch op de bank hangt. Eva en ik hebben er bewust voor gekozen om geen kinderen te nemen, en alle tijd te hebben om steeds nieuwe dingen te maken. Dat doen we samen. Dat geeft me lef en kracht. Zonder Eva zou ik het echt niet meer weten.”

Het publiek zit er omheen

Hij zal straks in de Kleine Zaal omringd zijn door het publiek, hij en zijn vijfkoppige ensemble in het midden, alle kanten uit spelend. ,,Je kunt ze alle sferen laten proeven, van de Sahara naar de Mount Everest, naar New York en via de Savanne naar de Noordpool.”

Wie de Van Breen Group vaker heeft gezien weet dat hij kleine liedjes kan doen op de ukelele, met een soms Chet Baker-achtige stem, dat er een snerpende, haast paniekerige cellosolo langs komt, dat hij de fanfare niet schuwt, en dat dan opeens Sjostakovitsj aanbelt, maar wel in de persoon van Van Breen zelf. Je mag wat van hem verlangen. Zoals hij wat van zijn publiek verwacht. Verbeeldingskracht.

Waar en Wanneer

Walk of Doubts door Eef van Breen Group, 5/10 De Oosterpoort Groningen (Kleine Zaal), aanvang 20.15 uur, entree 15 euro. Zie spotgroningen.nl.






menu