Uitzicht op het Lauwersmeer.

Nieuwe kunstwerken vlak voor de boot naar Schiermonnikoog

Uitzicht op het Lauwersmeer.

Sense of place in het klein: vier nieuwe kunstwerken bij Lauwersoog vragen aandacht voor de ingrepen van de mens in het Waddengebied.

Wie wel eens met de boot naar Schiermonnikoog gaat weet het: Je hebt Lauwersoog, Lauwersmeer en de dit jaar een halve eeuw geleden verdwenen Lauwerszee. Minder bekend is dat er ook zoiets als Lauwersom bestaat, een tocht door de omgeving. Opgezet om bezoekers aan het Waddengebied langer vast te houden zodat ze meer van de omgeving meekrijgen.

De tocht voert langs verschillende faciliteiten en bezienswaardigheden, zoals dat in toeristisch- recreatie-jargon heet. Kort samengevat komt het er op neer dat wie zijn auto of fiets bij restaurant Het booze wijf parkeert al aangenaam kuierend langs de jachthaven de N361 kan oversteken om richting Het Informatie Paviljoen (HIP) te wandelen en de zeehaven te bewonderen.

Twee gelegenheidsduo's

Speciaal onderdeel van dit door de provincie Groningen, de opgeheven gemeente De Marne en het Waddenfonds gefinancierde project zijn vier kunstwerken op de dijk tussen het meer en de zee, niet ver van de sluizen. Ze zijn gemaakt door twee gelegenheidsduo's gevormd door een ontwerper en een architect. Melle Koot & Dianne Maas-Flim kregen de meerzijde toegewezen voor hun Fuiknetten en Uitkijkdijk . Lambert Kamps & Ben van der Meer de zeezijde voor hun Statief en Vizier .

Officieel maakte het ene duo twee dijkbalkons en het andere duo twee dijkstoelen. ,,Zeg maar: mooie dingen”, vat Van der Meer samen. ,,Iedereen kent deze plek vooral van het sjezen naar de boot naar Schier. Terwijl dit net zo goed deel uit maakt van een gebied met een werelderfgoedstatus. Idee is dat mensen om zich heen kijken en gaan zitten”, vult Maas-Flim aan.

Radicaal afhakte dijk

Kamps & Van der Meer hadden voor Statief aanvankelijk een uitkijktoren in gedachten. ,,Daar kwamen we op terug omdat de horizon hier al veel gevuld wordt door verticale objecten: UMTS-masten, vlaggenmasten, een molentje”, vertelt Van der Meer. ,,Toen kwamen we op het idee om de dijk beter zichtbaar te maken door hem op te hogen en dan radicaal af te hakken. We hopen dat het tot verwondering leidt.”

Het idee viel niet meteen goed. ,,De dijk is een primaire waterkering, eigenlijk mag er niks”, vervolgt Van der Meer. ,,Toen dachten wij: ophogen mag altijd. Dat bleek anders te zitten. Een dijk is zeer zorgvuldig opgebouwd. Er is van de hellingshoek tot en met de worteling van het gras over nagedacht. Pas toen we de leverancier van de grasmaaiers hadden opgespoord, wisten we hoe steil onze dijk mocht worden.”

Uitnodiging om te klauteren

Koot & Maas-Flim bedachten een kunstwerk gemaakt uit drie grote fuiknetten, als verwijzing naar de tijd toen de haven nog landinwaarts lag. ,,De netten moesten uitnodigen om in te klauteren”, vertelt Maas-Flim. ,,Normaal heb ik als architect te maken met het bouwbesluit, maar nu moest rekeningen worden gehouden met het speeltoestellenbesluit. Het moest TUV-gecertificeerd worden en aan allerlei andere veiligheidseisen voldoen.”

De duo's werden vooraf om visionaire ideeën gevraagd: geëngageerd iets maken met gebruikte visnetten die in zijn gevonden. Iets maken met oud hout van sluisdeuren. Circulair. Hergebruik. Duurzaam. ,,Gaandeweg blijkt er dan toch minder mogelijk dan gehoopt. De netten moeten aan eisen voldoen. Het hout mag niet vol spijkers zitten. En dan kom je toch weer uit bij nieuwe materialen. Jammer, maar het is niet anders”, zegt Van der Meer. ,,Dat heb je met uitzonderlijke opgaven. Dit maak je één keer, one of a kind ”, zegt Maas-Flim.

Ingreep in het landschap

Van de vier kunstwerken springen Fuiknetten en Statief het meest in hen oog, om verschillende redenen. Op de eerste plaats omdat ze tegenover elkaar staan. Op de tweede plaats omdat ze visueel lijken te botsen: een ode aan het ambacht versus en geometrische ingreep in het landschap. Op de derde plaats omdat ze domineren. Vooral vanuit Friesland gezien, vallen ze op.

De twee andere kunstwerken gaan meer op in de omgeving. Vizier staat aan de zeekant op een pleintje en wordt iets aan het zicht onttrokken door de nabijheid van de sluizen. Opvallend is dat dit werk van Kamps & Van der Meer van vaste bezoekers inmiddels een andere naam heeft gekregen: de Kreeft , geïnspireerd door de houten poten. ,,Het zou mooi zijn als hier een keer buurtfeest wordt gehouden”, mijmert Van der Meer.

Uitkijkdijk van Koot & Maas-Flim heeft een plek gekregen vlakbij een bushalte en kan bij slecht weer als schuilplek worden gebruikt. Aan de binnenzijde zijn in het hout tekeningen van zwemmende alen gekerfd. Door de trechtervorm, die eindigt bij een raam met zicht op het Lauwersmeer, zullen kinderen beslist plezier aan de Uitkijkdijk beleven. ,,En mensen die van een Alice in Wonderland-ervaring houden”, duidt Maas-Flim. ,,Wie hier binnengaat, merkt dat de wereld ook kleiner kan worden.”

menu