Theatermaker Yan Duyvendak vertelde via een videoverbinding bij de bijeenkomst in Grand Theatre in Groningen over zijn voorstelling 'Virus'.

Noorderzon: 'Kunst daagt je uit om te gaan met onzekerheden, dat is juist nu van belang'

Theatermaker Yan Duyvendak vertelde via een videoverbinding bij de bijeenkomst in Grand Theatre in Groningen over zijn voorstelling 'Virus'. Foto: Jan Westerhof

Als aanloop naar een debat worden tijdens festival Noorderzon avonden gehouden over de effecten van crises op de kunstwereld, de cultuur en maatschappij.

Tijdens de tweede bijeenkomst, in het Grand Theatre in Groningen, ging het over hoe we nu en straks kunst kunnen beleven. Moderator Jelte Posthumus sprak daartoe woensdagavond via een videoverbinding met theatermaker Yan Duyvendak in Lyon. Volgende week probeert hij in Groningen zijn voorstelling Virus uit. Bovenal liet Posthumus hij filosoof Maarten Doorman aan het woord over ‘het museum van de toekomst’.

Met ‘David’ in bed

Dat museum zou zomaar eens vanachter onze beeldschermen kunnen worden bezocht. Doorman spiegelde een tijd voor waarin de technologie zo ver is ontwikkeld dat we thuis meer van een kunstwerk meekrijgen dan op zaal. ,,Wie weet kunnen we dankzij computertechnologie met de David van Michelangelo in bed liggen, of deelnemen aan Het laatste avondmaal van Leonardo da Vinci.”

Dat vooruitzicht bleek opmaat voor een uiteenzetting over de verschillende manieren waarop en de redenen waarom we nu graag kunst tot ons nemen: om samen te zijn met anderen, om met eigen ogen te zien waar we over hebben horen spreken, vanwege de historische sensatie, vanwege een religieuze ervaring, vanwege de beleving van het authentieke, om kennis te maken met iets anders.

Het bleek tevens opmaat voor bedenkingen bij de eisen die aan kunst worden gesteld. ,,Steeds meer vinden we dat een museum maatschappelijk relevant moet zijn. Het moet ook wat opleveren: verbinden, vastleggen, verhalen vertellen, een boodschap dragen, groepen mensen zichtbaar maken, nieuwe doelgroepen aanboren.” Doorman sprak van serieuze verlangens die mogelijk worden gemaakt met belastinggeld.

‘Kunst, daar moet je zelf iets mee doen’

,,Maar”, vervolgde hij, ,,kunst biedt de mogelijkheid om zélf met een interpretatie te komen van wat we zien. ,,Kunst is niet een mededeling. Kunst toont ons iets waar we zelf nog iets mogen doen. Kunst leert ons om te gaan met ambivalentie, met onzekerheden. Juist omdat kunst geen eenduidige betekenis heeft. Dat is heel relevant. Vooral nu. Omdat de grote problemen waar we mee te maken hebben onhelder zijn.”

Op dit punt aangekomen, toonde Doorman een afbeelding van het schilderij La trahison des images van René Magritte, een pijp met daaronder de tekst: Ceci n’est pas un pipe. En citeerde hij uit het gedicht Awater van Martinus Nijhof: ‘Lees maar, er staat niet wat er staat.’ ,,Wij worden door een kunstwerk uitgenodigd zélf iets te vinden. We nu moet leren omgaan met ambivalenties, met onzekerheden. We moeten zélf leren betekenis te geven.”

Nadat Doorman dat had gezegd, ging het in het Grand Theatre over nog heel veel meer zaken, verwante onderwerpen en thema’s. Het publiek mocht van Posthumus vragen stellen en deed dat ook. Maar het belangrijkste was gezegd. Of gedacht. Volgende week woensdag weer een bijeenkomst. Dan over totalitaire systemen met hoogleraar geesteswetenschappen Samir Gandesha en museumdirecteur Harry Tupan.

menu