Onbarmhartig, beklemmend Fries ongemak

Nowelle Barnhoorn schreef een roman over conciërge Pier die zich na veel ellende terugtrekt in het Friesland van zijn jeugd. Niets lijkt veranderd, en toch verandert er van alles.

De scènes zijn soms onbarmhartig, beklemmend Fries. Als de broer van Pier een feestje geeft staat er een partytent in de achtertuin. Om een set lege statafels zit de visite, in een grote kring, op witte plastic stoelen.

De kordate schoonzus van Pier heeft opgeknipt haar, en is, net als haar man, kortaf lief. Nowelle Barnhoorn (29) over haar debuutroman Schemerdieren: ,,Ik hoop dat je kunt merken dat ik niet de draak met Friesland steek. Dat ik er met liefde over schrijf.’’

Roots

Nowelle werd geboren in Utrecht, maar groeide op in Hurdegaryp. Dag in dag uit fietste ze langs de saaie rechte autoweg naar de Montessori-school in Leeuwarden. ,,Pas na de middelbare school zag ik hoe groot de wereld echt was. Ik was een beetje een nerd, zat veel thuis te schrijven.’’

Ze voelde zich een buitenstaander. ,,Het allerliefst wilde ik gewoon zijn, maar dat waren we niet. Ik kom uit een samengesteld gezin met een moeder en een stiefvader, en mijn zusje is spastisch en zit in een rolstoel.’’ Ze vielen op, tijdens de buurtbarbecues.

,,Nu vind ik dat niet erg meer, maar in die tijd wel. Ik kon me ongemakkelijk voelen met andere mensen, en ik voel andermans ongemak ook heel erg.’’ Haar voelhorens staan altijd uit. Lastig soms, zegt ze. Maar het levert ook inspiratie voor het schrijven.

Neem Pier, die geen leraar is geworden, maar conciërge. Hij is niet onknap, en behoorlijk slim; het leven overkomt hem. Hij is getrouwd met een vrouw die hem uitkoos, hun dochter gaat haar eigen weg omdat ze niet langer voor haar ouders wil zorgen, en op school voelt Pier zich ondergewaardeerd. Alleen de leerlingen zien hem zoals hij is, denkt hij.

Burn-out

Het thema van Schemerdieren? ,,Dat kreeg ik pas in de gaten toen ik eraan schreef. We schenken kinderen het leven, zeggen we. Alsof het een gift is, terwijl je ze het cadeau natuurlijk door de strot duwt. En dan krijgen kinderen vaak ook nog een opdracht mee, al is alleen maar de boodschap om gelukkig te worden. Dat legt druk op je schouders. In het boek zit verweven hoe dat voelt. Ik wil laten zien dat je als kind bijna evenveel verantwoordelijkheden hebt als je ouders.’’

Nowelle Barnhoorn schreef haar eersteling na een zware burn-out. Ze was journalist en ging kopje onder in de hectiek. ,,Ik bleef constant aan staan, was altijd alert, had continu grote pupillen van de stress. Mijn lichaam kon niet meer ontspannen. Ik sliep twee maanden lang drie uurtjes per nacht.’’

,,Toen ik niet langer kon werken zei mijn huisarts: Ga leuke dingen doen. Dus dat deed ik. Ik ging naar de film, en sprak veel met mensen af, ik hyperde gewoon door. Soms viel ik bijna flauw.’’

‘Ik sta neutraler tegenover dingen’

Ze kon de rem niet meer vinden tot een psycholoog opperde dat ze een week in bed moest blijven liggen. De geadviseerde zeven dagen werden een half jaar. De vermoeidheid kwam stapsgewijs los. Maar daardoor heeft ze nu wel de rust om fictie te schrijven.

,,Ik sta neutraler tegenover dingen, laat me niet meer meeslepen, ook niet door mijn boek. Er hangt minder vanaf dan vroeger.’’ Peinzend: ,,Ik neem mezelf minder serieus en het leven eigenlijk ook.’’

Net als haar hoofdpersonage Pier? Misschien, zegt Nowelle. Pier heeft Friesland nodig om tot zichzelf te komen. Zijzelf niet.

Of is dat een misvatting? ,,De omgeving waarin je opgroeit blijft altijd in je zitten omdat je er herinneringen hebt gemaakt. Vroeger zat er vaak een duif in onze voortuin te koeren. Als ik dat geluid nu hoor, ben ik weer in Friesland. In de momenten van toen. In een soort van gedachteloosheid.’’

Toon reacties

Word wakker met het belangrijkste nieuws uit het Noorden met onze ochtend-nieuwsupdate.

Meer dan 22.249 nieuwsbriefabonnees

Je kunt je op elk moment weer uitschrijven

Lees hier ons privacy statement.