Onrust in muziekwereld door adviezen Kunstraad Groningen; klassieke muziekinstellingen dreigen subsidies te verliezen

Ekaterina Levental in ‘La voix humaine facetime’ tijdens het Peter de Grote Festival in 2019. Dit soort voorstellingen dreigt uit Groningen te verdwijnen Foto: Het Hoge Noorden

Onrust in de Groninger muziekwereld. Oorzaak zijn adviezen van de Kunstraad Groningen waardoor vooral klassieke muziekinstellingen subsidies dreigen te verliezen. ,,De pluriformiteit verdwijnt’’, waarschuwen vier organisaties.

Boos is het woord niet. Verbazing, verwondering en teleurstelling zijn eerder hun plaats. ,,Het kan toch niet zo zijn dat in een goed functionerend systeem gaten worden geslagen”, klinkt het verontrust. ,,Als dat gebeurt, heeft Groningen straks een muziekklimaat dat de vijfde stad van Nederland onwaardig is”, luidt de waarschuwing

Aan tafel zitten dirigent Jan-Ype Nota van het Haydn Jeugd Strijkorkest, artistiek leider Paul Komen van het Peter de Grote Festival, manager Frits Selie van festival Soundsofmusic en Ton Kee en Tymen Jan Bronda, respectievelijk voorzitter en artistiek leider van het Luthers Bach Ensemble. Ze uiten hun verbazing over een advies van de Kunstraad Groningen aan provincie en gemeente om hun organisaties de komende vier jaar geen subsidie te geven.

‘We kunnen niet meer doen wat ons gevraagd wordt’

Wat betekent dat concreet voor de vier? ,,Soundsofmusic zal dan verdwijnen”, voorspelt Selie, wiens festival vernieuwende en experimentele muziek, en aanstormende jonge musici programmeert. ,,Wij verliezen 35 procent van ons budget”, schat Nota. ,,Wij worden teruggeworpen op het niveau van tien jaar geleden”, stelt Komen. ,,Precies dat wat door subsidiegevers van ons gevraagd wordt, kunnen dan niet meer doen”, zeggen Bronda en Kee.

loading

Een maand geleden presenteerde de Kunstraad Groningen aan gedeputeerde Mirjam Wulfse en wethouder Paul de Rook Op steviger grond , een stapel adviezen over de culturele instellingen in Groningen. De organisaties van Nota, Selie, Komen en Bronda & Kee kregen alle vier een B-status toegekend. Het betekent dat ze hun gevraagde subsidies kunnen krijgen als er geld voor gevonden wordt.

‘Inconsequent en slecht onderbouwd advies’

,,We hebben het over een advies”, benadrukt Selie ,,Ik kan mij niet voorstellen dat als gedeputeerde staten en gemeenteraad dit goed doordenken en overzien wat het betekent, toch niet ergens geld kan worden gevonden.” Komen: ,,Ook omdat dit een inconsequent en slecht onderbouwd advies is dat de gehele klassieke muziekketen onherstelbare schade toebrengt.”

Nota van het Haydn Jeugd Strijkorkest legt uit: ,,Onze corebusiness is talentontwikkeling, een speerpunt van het Groninger cultuurbeleid. De internationaal doorgebroken violiste Simone Lamsma is bij ons begonnen en heeft later kunnen optreden bij het Peter de Grote Festival. Bij ons spelen kinderen uit families die misschien niets met klassieke muziek hebben, maar wel naar onze optredens komen en zo in aanraking komen met klassieke muziek.”

‘Discriminatie van grote groep cultuurliefhebbers’

,,Onze mensen”, vervolgt hij, ,,gaan door naar het Prins Claus Conservatorium en kunnen dan bij het Noord Nederlands Orkest terechtkomen. Ze kunnen gaan spelen in kerkjes en op festivals en lesgeven aan anderen. Wij zijn de schakel die je niet uit die keten moet verwijderen. Het begint bij de allerjongsten. Ik vertrouw erop dat de gemeente en provincie dat ook beseffen. Waarom zouden ze anders zo enthousiast zijn over het landelijke programma ’Meer muziek in de klas’?”

In Op steviger grond uit de Kunstraad zorgen over de klassieke muzieksector. ‘Een aantal aanvragers binnen deze categorie reflecteert onvoldoende op uitdagingen waarmee deze sector zich geconfronteerd ziet, in het bijzonder de vergrijzing’, schrijft de raad. ‘Er lijkt – op enkele uitzonderingen na – weinig ambitie en urgentie te bestaan om betekenis en uitvoering van klassieke muziek binnen de huidige maatschappij te herdefiniëren.’

Komen van het Peter de Grote Festival heeft grote bedenkingen bij die kritiek. ,,Wij hebben jaarlijks 7000 bezoekers. Van die 7000 zijn er 5000 ouder dan veertig jaar. Nederland vergrijst. Die groep wordt alleen maar groter. Met dit advies zegt de Kunstraad: iedereen van boven de veertig is voor ons niet relevant. Dat is een ongelofelijke discriminatie van een grote groep cultuurliefhebbers.”

Kunstraad enthousiast over Groninger theater- en popwereld

Bronda en Kee van het Luthers Bach Ensemble vallen hem bij: ,,Mensen hebben tijd nodig om deze muziek te leren kennen. De barokmuziek wordt meestal op oudere leeftijd gekozen. Het lijkt erop dat je er een zekere rijpheid voor nodig hebt. Het helpt wel als je het op jongere leeftijd leert kennen.”

Het klopt dat de beleving van muziek verandert, zegt Selie. ,,Maar anders dan de raad veronderstelt, weet de muzieksector heel goed wat de tijdgeest is. Daar wordt op een creatieve manier mee omgegaan. Het podium ziet er anders uit. Er wordt geëxperimenteerd met presentatievormen. De etiquette wordt steeds meer losgelaten. Wat wordt gevraagd, kunnen we heel goed bieden. Daar is dan wel geld voor nodig.”

Lezend in Op steviger grond valt op dat de Kunstraad grote muziekorganisaties wel steunt en dat de raad enthousiast is over de Groninger theaterwereld en popmuziek. ,,De Kunstraad volgt de markt en is blijkbaar niet langer geïnteresseerd in pluriformiteit. Voor een gezonde samenleving zou dat wel moeten”, stelt Komen.

Selie valt hem bij: ,,De dominantie van popmuziek in de markt wordt steeds groter, want er zit een omvangrijke industrie achter. Klassieke muziek , hedendaagse muziek en jazz dreigen te worden weggedrukt in een markt die steeds commerciëler wordt. Het is twijfelachtig of de stad juist datgene moet ondersteunen, wat al overheersend is en door zijn populariteit al sterk zelfvoorzienend zou moeten zijn.”

Kee: ,,Wij hebben nadrukkelijk gezegd dat wij er niet naar streven om barokmuziek op een kunstmatige manier te verbinden met hedendaagse, maatschappelijke vraagstukken. Je gaat klimaatverandering niet tegen met barokmuziek. Met onze concerten kunnen we wel een rol spelen bij het beleven van emoties die gebonden zijn aan geboorte, huwelijk, ziekte en dood. Wij hebben muziek voor liefde, vreugde, verdriet, angst en acceptatie. Dat is niet hedendaags. Dat is tijdloos.”

Samen met het Kamerorkest van het Noorden, dat ook de aanvraag zag afgewezen, hoopten het Haydn Jeugd Strijkorkest, het Peter de Grote Festival, festival Soundsofmusic en het Luthers Bach Ensemble opgeteld op zo’n 250.000 euro van provincie en gemeente. Hebben ze het, anders dan het Noordpool Orkest en het Noord Nederlands Orkest, verkeerd aangepakt?

,,Als je aan talentontwikkeling doet, kun je niet zoals het Noord Nederlands Orkest iedere week drie concerten geven. Dan ben je minder in beeld. Er zou gedifferentieerd beoordeeld moeten worden”, zegt Nota.

‘Musici behoren betaald te worden’

Volgens de raad voldoen de aanvragen vaak niet aan de codes, zoals voor fair pay. ,,Als je dat als overheid wilt, moet je budgetten verhogen. Anders leidt het tot een afname van activiteiten”, zegt Selie. ,,Wat daar op tegen is? We hebben hier geen gigantisch overaanbod. Misschien wel op het gebied van popmuziek en entertainment. Niet als het om pluriformiteit van het muziekleven gaat.”

Dan is er nog de code diversiteit en inclusiviteit. ,,Onze ensembles zíjn divers. Mensen komen overal vandaan, niet alleen uit Groningen. Wat een beperking is: in de barokmuziek kom je niet zoveel mensen tegen die hun roots hebben liggen in, bijvoorbeeld, Somalië. Onze mensen zijn nu eenmaal opgeleid in Europa, Amerika of Azië”, zegt Kee. ,,Je moet het wel de tijd geven”, zegt Nota.

Helpen gratis toegankelijke concerten voor een nieuw publiek? ,,Dan moet je wel geld hebben om die te kunnen geven. Musici behoren betaald te worden.”

Nota vat de kwestie nog eens samen. ,,Wat we nu in Groningen hebben en moeten koesteren, is over een heel lange periode ontstaan. Het kwam te voet, maar het gaat straks te paard. Kijk naar Friesland. Daar had je een vakopleiding, daar had je een orkest, daar was een groot aanbod. Het is allemaal verdwenen. Willen we dat? Wij zijn niet de pap. Wij zijn de krenten in de pap. Die maken het juist zo lekker.”

menu