Vlnr Reinout Douma, Ko van den Bosch en Hans Dagelet. FOTO CORNÉ SPARIDAENS

Op het ritme van Hendrik Nicolaas Werkman

Vlnr Reinout Douma, Ko van den Bosch en Hans Dagelet. FOTO CORNÉ SPARIDAENS

Het Noordpool Orkest speelt in Drachten en Groningen 'De Werkman Suite'. Voor het orkest staat acteur Hans Dagelet, met een tekst gebaseerd op een pamflet van de drukker/kunstenaar.

De musici zijn er niet bij deze dag. Zou ook wat krap zijn geworden, zo’n heel Noordpool Orkest in de Groningse woonkamer van orkestleider/componist Reinout Douma. Dat komt in het weekend wel weer, als er eerst gerepeteerd wordt in de Vrijdag Concertzaal – de voormalige muziekschool – en de dag erna in De Lawei, Drachten. Daar gaat woensdag De Werkman Suite in première, om een dag later te verhuizen naar de Stadsschouwburg Groningen.

Nu, in die huiskamer, schaven Douma, acteur Hans Dagelet en regisseur Ko van den Bosch aan de concertvoorstelling, die is gefundeerd op het pamflet Violet dat Hendrik Nicolaas Werkman in 1923 schreef. De drukker/kunstenaar riep daarin kunstenaars op tot hernieuwde moed en onafhankelijkheid. Schroom niet, doe – gezien deze strofe:

In vertwijfeling gaat gij neder, in wanhoop barst gij uit. Wat baat het U? Het handenwringen verlost U niet. Een orkaan kan de lucht zuiveren. Hij kome, dat hij kome!

Concert

Noem het inderdaad een concertvoorstelling, tot het tegendeel bewezen is: het ene moment heerst de tekst met de muziek als ‘underscore’ of zelfs in stilte, dan weer slaat het orkest toe, jazz, hiphop, klassiek, trash, rock, strak van de partituur afgewisseld met improvisaties. Voor wie ’t Noordpool nog niet kent: met De Lawei als uitvalsbasis heeft Douma dit orkest samengesteld uit van oorsprong noordelijke professionals, die over het land zijn uitgewaaid. Zet ze bij elkaar met bladmuziek voor de neus en het gaat los.

Voor Dagelet is Werkman geen onbekende. Hij speelde de Groningse drukker eerder in de film Ik ga naar Tahiti . In de suite speelt hij ook op zijn trompet, natuurlijk, geen Dagelet zonder trompet, dat zou zonde zijn. De tekst, gebaseerd op dat Violet en ook verder in de stijl van Werkman, is geschreven door Willem de Wolf, Groningse theatermaker bij De Koe in België.

Douma componeerde de suite. Daar was meer tijd voor nodig dan hij dacht. Zijn initiatief stond al voor 2015 op de rol, logisch, want dat was het Werkmanjaar. ,,Ik had het domweg niet af.’’ Niet zo schadelijk, dat uitstel, want het Werkmanjaar zat al aardig vol met Werkman, om het maar zo te zeggen.

Regisseur

Ko van den Bosch (NNT) is pas twee weken van de partij. ,,Ik wilde hem er graag bij hebben’’, zegt Dagelet. Van den Bosch was zijn regisseur in De Laatkomer . ,,Ik kan mezelf nu eenmaal niet zien.’’ Van den Bosch: ,,Hans had iemand nodig.’’

Pas twee weken regie dus. De week voor de première wordt er nog volop onderzocht, geschaafd. Intuïtief, in de geest van Werkman. Van den Bosch: ,,Stap voor stap. Waar speelt het orkest door, waar moet het stil zijn, of zacht. Daar stoeien we over.’’ Dagelet: ,,Het wordt niet biografisch, wel met een zekere chronologie.’’ Tempo draaien dus. Douma: ,,Leonard Bernstein zei: ‘Om mooie dingen te kunnen maken, heb je twee dingen nodig – een goed plan en net te weinig tijd’. Het komt allemaal goed.’’ Dagelet knikt bevestigend: ,,Zaterdag hadden we eerste repetitie met het orkest. Die heeft me enorm gerustgesteld.’’

Figuurzagen

,,Prachtig’’, noemt Dagelet Werkmans tekst, en daarvan afgeleid die van De Wolf. Van den Bosch: ,,Ik heb nog wat tekstuele toevoegingen gepleegd. Wat dadaïstische tekst.’’

'Ik wilde Ko van den Bosch er graag bij hebben. Ik kan mezelf nu eenmaal niet zien'

En Van den Bosch deed meer. ,,Ik heb heel het paasweekeinde staan figuurzagen. Voor een goed beeld. Wil je ’t zien?’’ Vanzelfsprekend. Dagelet net zo, die weet ook nog van niks.

Van den Bosch klapt zijn laptop open en tovert werk tevoorschijn dat Werkman tot leven brengt, althans, zijn druksels, zijn gebruik van cut-ups – Werkmans vormen en kleuren, van onderaf effectvol belicht met tl-licht. (Als Van den Bosch eind dit jaar bij het NNT vertrekt, betekent dat het einde van een tl-tijdperk.)

Hans Dagelet is verrast. ,,Fantástisch!’’ De geruststelling van de zaterdagrepetitie groeit naar zekerheid. Dit wordt wel wat.

Noordpool Orkest met Hans Dagelet speelt De Werkman Suite – Violet, muziek voor morgen, woensdag in De Lawei Drachten, donderdag in de Stadsschouwburg Groningen.

menu