Jonmar van Vlijmen en Ronald Boer (links) geven uitleg over planten en zaden.

Noorderzon: Ontdekkingstocht door vloeivelden achter Suikerfabriek biedt blik op onze 'gezouten toekomst'

Jonmar van Vlijmen en Ronald Boer (links) geven uitleg over planten en zaden. Foto: Jan Westerhof

Op ontdekkingsreis in je achtertuin, dat is het idee achter Expeditie Tasman , onderdeel van het zomerprogramma van Noorderzon. In de tweede wandeling geeft De Onkruidenier een inkijkje in onze ‘gezouten toekomst’.

,,Kijk, dit is wilde kool”, zegt Ronald Boer van De Onkruidenier . We staan met zijn tienen aan het begin van de vloeivelden van de voormalige Suikerfabriek in Groningen. Op dit immense terrein groeit van alles. ,,En dit is zwarte mosterd”, vervolgt hij, wijzend op een geel bloeiende plant, vlak naast de grote bladen van de wilde kool. ,,Samen met raapzaad vormen ze de Driehoek van U .”

Hoe de zee te omarmen

Uit kruisbestuiving tussen deze drie planten en hun nazaten zijn namelijk honderden koolsoorten ontstaan: spruitjes, boerenkool, bloemkool, broccoli, et cetera. ,,En de moederplant van wilde kool is zeekool”, vertelt Boers collega Jonmar van Vlijmen. ,,Die vind je op verzilte grond en groeit sinds 100 jaar ook in Nederland. Hij doet het heel goed op de Afsluitdijk en op andere plekken aan de kust waar basaltblokken warmte vasthouden.”

Om die zeekool is het de ‘onkruideniers’ te doen. De wandelvoorstelling die ze maakten voor Platform Gras heet Een gezouten toekomst . In twee uur tijd onderzoeken ze met hun publiek hoe we als mensen de zee kunnen kunnen omarmen. Want de zeespiegel gaat door klimaatverandering stijgen, terwijl het land binnen de dijken daalt. Een van de gevolgen zal zijn: buitendijkse akkerbouw op verzilte grond. Zoals die ook vroeger plaatsvond bij wierden en terpen, toen er nog geen zeedijken waren.

‘Onze suiker heeft een zoute oorsprong’

De tweede stop is een voederbiet. Die stamt, net als de suikerbiet, ook al van een ‘zoute’ soort af: de zee- of strandbiet. ,,Onze suiker heeft dus een zoute oorsprong”, zegt Boer. En net als de zeekool is ook de strandbiet prima eetbaar. Er wordt door akkerbouwers al mee geëxperimenteerd. Van Vlijmen: ,,Deze planten zeggen dus niet alleen iets over het verleden, maar misschien ook iets over de toekomst.”

Het is een fascinerende wandeling die De Onkruidenier heeft uitgezet, met vele uitstapjes naar planten die we onderweg tegenkomen. ,,Wat wij nu onkruid noemen, of wilde planten, was honderden jaren geleden misschien wel vast onderdeel van de dagelijkse maaltijd”, vertelt Van Vlijmen. Boer: ,,Wilde gagel en andere wilde planten waren bijvoorbeeld lange tijd belangrijke ingrediënten van bier, voordat hop werd gebruikt.”

Drentse waddeneilanden

Maar de hoofdlijn van Een gezouten toekomst is de stijgende zee, die een ‘aquatische cultuur’ met zich mee zal brengen. Terwijl Boer na de wandeling in een loods lekkere hapjes en een drankje van diverse ‘wilde planten’ bereidt, toont Van Vlijmen enkele toekomstscenario’s. ,,De zee gaat stijgen, maar hoe gaat het landschap eruitzien? Er zal sowieso meer ruimte moeten komen voor water.”

In een scenario dat aan de Universiteit van Utrecht is uitgewerkt, zijn de grote steden eilanden geworden. ,,Dit gaat over het jaar 2300”, vertelt Van Vlijmen, terwijl hij op de kaart wijst. ,,Groningen bestaat niet meer en daar heb je de Drentse waddeneilanden.” Of dit scenario werkelijkheid wordt, kan niemand zeggen. ,,Maar dat de rol van de zee groter wordt is duidelijk.”

Expeditie Tasman 2: Een gezouten toekomst wordt tot donderdag 6 augustus tweemaal daags gehouden.

menu