De reis van de podagristen in 1842 heeft anno 2020 geleid tot een bijzonder literair project.

Oervaders van de Drentse literatuur krijgen gezelschap van andere schrijvers. Podagristenreis levert zeven boeken op

De reis van de podagristen in 1842 heeft anno 2020 geleid tot een bijzonder literair project. Foto: Uitgeverij Ter Verpoozing

Vier delen moesten het worden, misschien vijf. Het werden er zeven. Schrijver en uitgever Gerard Stout uit Peize heeft zijn podagristen-project voltooid.

Het idee leek overzichtelijk: een heruitgave van Drenthe in vlugtige en losse omtrekken geschetst door drie podagristen , de uit 1843 stammende mengeling van reisverslagen, columns en onderzoek. Vijf maanden na de aankondiging ligt een indrukwekkende verzameling boeken op tafel waarin de oervaders van de Drentse literatuur ineens gezelschap hebben gekregen van andere schrijvers.

Nationale bibliotheek van Duitsland

En het werk is ook nog eens in Duits vertaald. Na publicatie over het project in de Grafschafter Nachrichten , de krant van Nordhorn en omstreken, is vervolgens deel zes – Reisen durch das Erbe der Grafschaft Bentheim und Drenthe – opgenomen in de nationale bibliotheek van Duitsland, in Leipzig.

Daar was het niet om begonnen, vertelt Stout. ,,Het oorspronkelijke idee was dit erfgoed weer toegankelijk te maken. De podagristen vertellen het verhaal van Drenthe. Als je leest wat zij halverwege de negentiende eeuw zagen en opschreven, sta je versteld van de parallellen met onze tijd. Veel van wat toen gebeurde, gebeurt nog steeds. Mensen veranderen minder dan we denken.”

Inwoners van Drenthe zaten allerminst te wachten op inentingen tegen pokken

Als voorbeeld wijst Stout op wat de podagristen schreven over de inentingen tegen de pokken. Inwoners van Drenthe zaten daar destijds allerminst op te wachten. Ze gingen 180 jaar geleden alleen overstag omdat ze reeds schoolgeld voor hun kinderen hadden betaald en kinderen zonder inenting niet naar school mochten: ‘Zóó is de Drenthsche boer, waar hij voor betalen moet, daarvan wil hij ook de voordeelen genieten.’

Bij de heruitgave is er bewust voor gekozen om naast de oorspronkelijke teksten van de drie podagristen – Dubbeld Hemsing van der Scheer, Alexander Lesturgeon en Harm Boom – ook verwante teksten te publiceren zoals van Jacob van Lennep, het onderzoekersechtpaar Keur, de archeoloog Van Giffen, Titia Brongersma en wat professor Waterink schreef over het Nederlandse volkskarakter.

Hij praat Drents, zij Nederlands

Deel vijf van het project bevat verhalen van zeventien schrijvers die op uitnodiging van Stout in de voetsporen van de podagristen zijn getreden. Ook zij maakten wandelingen door Drenthe en de streken daar omheen, ook zij legden hun indrukken vast. Het slotdeel bevat reisimpressies van Stout zelf: een grootvader en een kleindochter gaan op pad. Hij praat Drents, zij Nederlands. Samen zoeken ze hun weg.

,,Wat de podagristen leren, is dat je om je heen moet blijven kijken. Dan kun je dingen zien die je anders over het hoofd zou zien. Ik ben door dit project ontzettend veel wijzer geworden over de Drentse cultuur en waarom mensen zich gedragen zoals ze zich gedragen”, zegt Stout over de zeven delen. ,,En ik ben verbaasd dat ik dit, samen met anderen, in zo’n korte tijd heb kunnen realiseren.”

Vizier gericht op een ander klassiek Drents boek

Helemaal afgelopen is de reis door het Drents erfgoed nog niet. Er staat nog een tentoonstelling op stapel met werk van beeldend kunstenaars die zich hebben laten inspireren door de podagristen. Als de omstandigheden het toelaten te zien in Coevorden en Nordhorn. Stout op zijn beurt heeft zijn vizier gericht op een ander klassiek Drents boek: Marthao Ledeng, de bloem van ‘t daarp van Harm Tiesing.

menu