Micha Wertheim in de Stadsschouwburg Groningen.

Recensie 'Niemand Anders' van Micha Wertheim: Wanhoop is een vorm van gekte... (★★★★☆)

Micha Wertheim in de Stadsschouwburg Groningen. Foto: Gijsbert van der Wal

De vraag luidt: wat voor geavanceerd navigatiesysteem bedenk je bij een optreden in een lege zaal? Micha Wertheim, cabaretier sinds 2004, heeft er iets op gevonden. Hij reist al een tijdje met drie laptops en zeven livestreams langs de theaters. Wie thuis voor de webcam plaats neemt voor het scherm en voor 15 euro een kaartje koopt, maakt het mee. Vrijdagavond speelde hij de show Niemand Anders in de Stadsschouwburg van Groningen, zijn geboorteplaats in 1972.

Interactief dus. In dit geval echter meer dan een prachtige vondst. Een indringende vorm van doordachte conceptuele kunst. Hij hanteert een voor de voorstelling aangepast streaming video-platform. Het verschaft hem het decor van het kille toneel, zijn werkkamer en spannende fietsroutes.

Dat vooral. Even in beweging om na te denken, minder wakker te liggen over de problemen van deze tijd. Het is duidelijk: Wertheim moet onder de mensen zijn, een depressie zal hem niet achterhalen. Een boek schrijven lukte niet. Wat wel lukte, was dat hij langzamerhand knettergek werd. Eenzaamheid gaat immers in alles in tegen de betekenis van theater.

De kuddedieren die we zijn, kunnen bij een voetbalwedstrijd niet zonder geluid. Dreigend gevaar trachten we af te wenden, het gedicht Vormen van Gekte van Judith Herzberg is een van zijn inspiratiebronnen om baas te blijven over de lastige mechanismen van de nieuwe manier van leven. En toen hij bezig was alles af te zeggen, kreeg hij een brainwave: dit kan ik gebruiken voor een voorstelling die afstand neemt van de doodsaaie verhalen over corona die we allemaal kennen.

Geen robot, maar lege stoelen

Tja, in een zaal voel je dat een lach verbondenheid veroorzaakt en blikken van verstandhouding. Mislukte grappen ventileert hij met behulp van een naargeestige, knalgele lachzak. Toch komt Micha Wertheim in de nieuwe setting dichtbij. Hij is de man die we kennen. Geen moralist. Somber, en vooral niet een conferencier die met de tong op de schoenen langs het nieuws van de dag rent. In geclusterde betogen doet hij een beroep op de kwaliteit van ons vermogen om na te denken.

Hij kan er niet omheen. Vier jaar terug was hij zelf niet aanwezig in de uitverkochte theaters bij het programma Ergens Anders ... Liet zich toen vervangen door een robot, maar wat hij er aan overhield was het plan voor een show zonder publiek.

‘Wanhoop is ook een vorm van gekte’

Hij draait het nu dus om. De zaal telt louter kale stoelen, maar zelf is hij present in de gedaante van ‘niemand anders.’... Een vertrouwenwekkend personage. Gebeeldhouwd met een substantie van fascinerende magie naar de figuur van Nils Holgersson, die op een gans naar de zon vloog en wuifde naar het jochie Micha. Op slag voelde hij zich op dat moment veilig en minder eenzaam.

Bizar soms, in de logica. Confronterend ook. Het werkt, al zit er een enkele wegzakker in de voorstelling. Dat hij het publiek nodig heeft, ontkent hij zeker niet. Af en toe verdringen de thuisshots (onderaan het scherm) echter de aandacht voor de solist. Het is een gegeven achter het concept. Niemand is er, niemand kan ons troosten. Toch onderdrukt Wertheim zijn verontrusting. Hoewel, de brandende epiloog blijft kervend hangen. ‘Wanhoop is ook een vorm van gekte.’

Je kunt deze onderwerpen volgen
Cultuur
menu