Muzikale scène, muzikale acteurs, in het beklemmende decor.

Recensie 'Weg met Eddy Bellegueule': Eline Arbo's sublieme regie geeft ijzig verhaal een hartverwarmend karakter ★★★★★

Muzikale scène, muzikale acteurs, in het beklemmende decor. Foto: Sanne Peper

De Franse schrijver Édouard Louis, 27 pas, zal niet alles woordelijk hebben meegekregen in de Haarlemse Toneelschuur. Maar hij pikte ongetwijfeld de essentie op van de sensationele bewerking die de ook nog jonge regisseur Eline Arbo heeft losgelaten op zijn boek Weg met Eddy Bellegueule .

Arbo heeft het particuliere verhaal in de openhartige roman over Louis’ lijdensweg als tienerhomo universeel gemaakt, zonder de hoofdpersoon Eddy (Louis zelf) als hoofdpersonage te kort te doen, zonder zijn persoonlijke geschiedenis te bagatelliseren. Razendknap laat ze de sterke acteurs om beurten, telkens van rol wisselend, de jonge Eddy spelen, aangevend: dit is weliswaar het verhaal van één jongen, maar tegelijkertijd dat van een massa jongens met soortgelijke ervaringen. De montage is hyper scherp en secuur, zodat bij alle rolwisselingen geen moment onduidelijk is wie wie uitbeeldt.

Op naar het Nederlands Theater Festival

Edouard Louis wierp zijn oorspronkelijk naam, Eddy Bellegueule inderdaad, van zich af. En zo zijn verleden. ‘Weg met’. Zijn boek werd een succes, en leidde internationaal tot toneelbewerkingen. Die van Eline Arbo is de eerste in Nederland. De regisseur is samen met Liliane Brakema verbonden aan het talententraject van het NNT in Groningen. De kwalificatie ‘talent’ is het duo inmiddels al lang voorbij. Het moet gek lopen wanneer Arbo’s voorstelling niet als een van de topproducties van het seizoen wordt geselecteerd voor het jaarlijkse Nederlands Theater Festival.

Het verhaal: Eddy Bellegueule wordt als jonge tiener in zijn benepen dorpsgemeenschap gepest en mishandeld door medescholieren. Hij probeert uit alle macht te voldoen aan de verwachtingen van zijn alcoholische vader, een klassieke macho, een straatvechter. Hij strijdt om ‘te genezen’ van zijn homoseksualiteit.

Mishandelingen en vergaande seksspelletjes

Geregeld prent hij zichzelf in ook ‘een vechter’ te worden. Zijn moeder, die alle illusies in dat arme, grote gezin al tijden kwijt is, ziet het permanent rokend en met uitgebluste praatjes aan. De tragikomische invulling van die rol door Jesse Mensah garandeert de verlangde luchtigheid, zonder kolder, zonder dat de ernst vervaagt.

Het stuk bevat heftige scènes, zoals dat dagelijkse potenrammen, zoals de (prachtig vormgegeven) uit de hand lopende seksspelletjes van de jongens in de schuur, waarbij Eddy ongemerkt zichzelf kan zijn. Even voor het beeld: hij is dan pas 10. Er zijn de nikserige alcoholsessies van pa met zijn vrienden voor de tv, er is Eddy’s hopeloze poging met een vriendinnetje, de slet van de school. Zijn leven lijkt een ramp te worden, totdat hij op een kunstgericht lyceum in Amiens wordt aangenomen en zich kan storten op zijn passie: toneel.

Van een kille iglo naar een blauwe lucht

Het verhaal heeft zich tot dat laatste moment ontrold in een ijzig decor, een uit zeil opgetrokken iglo. Deze maakt symbolisch plaats voor een blauwe lucht bij Eddy’s bevrijding. De vier jonge, muzikale acteurs, weten in zang en spel wel raad met de rake inbreng van componist Thijs van Vuure, soms aangevuld met bestaand, toepasselijk materiaal als My Body is a Cage (mijn lichaam is een kooi, Peter Gabriel) en Wicked Game (zondig spel, Chris Isaak).

Weg met Eddy Belleguele toonde als boek al aan hoe getalenteerd en krachtig het menselijk individu kan zijn in een achtergebleven, verstikkende omgeving. Er is hoop. Arbo’s bewerking ervan verdient het door velen te worden gezien. In een wellicht wat aangepaste versie zou er, qua impact, een schoolvoorstelling van moeten komen.

menu