Het Haydn Jeugd Strijkorkest trad vorig jaar op tijdens het slotconcert van Soundsofmusic. Hopelijk was dat niet de zwanenzang van het festival voor nieuwe muziek.

Waarom muziekfestival Soundsofmusic in Groningen niet mag verdwijnen

Het Haydn Jeugd Strijkorkest trad vorig jaar op tijdens het slotconcert van Soundsofmusic. Hopelijk was dat niet de zwanenzang van het festival voor nieuwe muziek. Foto: Corné Sparidaens

Over anderhalve week gaat, corona volente , in Groningen Soundsofmusic van start. Het dreigt de laatste editie te worden van het ‘festival voor nieuwsgierige oren’. Doodzonde, volgens muziekredacteur Job van Schaik.

Het zou zomaar kunnen dat het laatste concert van Soundsofmusic al geklonken heeft. Door de zorgwekkende coronacijfers is het immers de vraag of het festival voor actuele muziek dit jaar door kan gaan. Voorlopig staat het nog op de agenda, voor 3 tot en met 8 november. Maar morgen kan alles anders zijn.

Muziek die je nergens anders hoort

In de cultuurnota’s van de gemeente en provincie Groningen over de periode 2021-2024 wordt, in tegenstelling tot voorgaande jaren, geen geld vrijgemaakt voor Soundsofmusic. De provincie heeft de besluitvorming al afgerond. En als de gemeenteraad van Groningen het college van B en W niet corrigeert, komt er een einde aan het bestaan van de stichting Prime, die al dertig jaar lang festivals en concerten met avontuurlijke muziek in Groningen organiseert.

Dat zou een groot verlies zijn voor het Noorden. Het is de afgelopen decennia vaak opgemerkt in deze krant: bij de concerten van Prime (die de laatste 10 jaar onder de naam Soundsofmusic plaatsvinden) hoor je muziek die je nergens anders hoort. Actuele, vernieuwende, experimentele muziek, vaak uitgevoerd door talentvolle jonge musici. Waarbij nadrukkelijk de samenwerking wordt gezocht met andere muziek- en kunstinstellingen.

De muziek is lastig vast te pinnen. De grenzen van pop, jazz, elektronische, wereld- en klassieke muziek zijn in de actuele muziek vaak vloeibaar. Dat resulteert in concerten die doorgaans een klein publiek aanspreken, maar die essentieel zijn voor de ontwikkeling van musici, de oren van luisteraars en de ontwikkeling van muziek in het algemeen. ,,Het belang van dit festival is moeilijk te overschatten”, zei Harrie van den Elsen, de dean van het Prins Claus Conservatorium, een paar jaar geleden.

Verbijsterend concert van het Jack Quartet

Hij had toen net een verbijsterend concert van het Jack Quartet uit New York bijgewoond. Want het lukt Prime elk jaar weer om met een bescheiden budget topmusici die gespecialiseerd zijn in nieuwe muziek naar Groningen te halen. En toonaangevende levende componisten: in de periode dat Prime samen met het NNO het jaarlijkse componistenfestival organiseerde, kwamen bijvoorbeeld Arvo Pärt (2004), Sophia Gubaidulina (2006) en Philip Glass (2007) naar Groningen.

In Nederland staat de nieuwe muziek zwaar onder druk. Er zijn naast Soundsofmusic nog slechts twee vergelijkbare festivals: November Music in Eindhoven en de Gaudeamus Muziekweek in Utrecht. Net als die festivals krijgt Soundsofmusic landelijk wel erkenning en structurele subsidie. Het Fonds Podiumkunsten heeft voor de komende vier jaar 25.000 euro per jaar toegekend, een verdubbeling vergeleken met de afgelopen vier jaar.

Voorwaarde is echter dat de regionale overheden dat bedrag ‘matchen’: als er op 14 december geen toezegging binnen is voor minimaal 25.000 euro structurele steun per jaar uit de regio, dan vervalt de bijdrage van het Rijk. Dat dreigt nu dus te gebeuren. En zoals Prime-voorzitter Geert Drion woensdagavond tijdens de inspraakronde over de cultuurnota voor gemeenteraadsleden stelde: dan is het einde verhaal.

JacobTV: Festival van ‘onschatbare waarde’

In 2016 ging het ook al bijna mis in het vierjaarlijkse subsidiecircus. Oud-Groninger Jacob ter Veldhuis, die onder zijn componistennaam JacobTV wereldwijd successen boekt, sprak destijds in een brief aan het college van B en W van een ‘historische vergissing’. Hij schreef ook: ‘Koester deze avontuurlijke en gedurfde factor in het muziekleven van uw stad!’ en sprak van een festival van ‘onschatbare waarde’. Toen kwam het gelukkig nog goed. Vier jaar later is het blijkbaar nog lastiger geworden om de Groningse bestuurders te overtuigen.

Je zou willen dat ze er een keer bij waren geweest. Bij dat concert twee jaar geleden in de Lutherse Kerk bijvoorbeeld, van het Franse Diotima Quartet. Dat speelde toen het Tweede Strijkkwartet van Georg Friedrich Haas, de Bach van onze tijd, wiens muziek nu nog zelden is te horen. Muziek waar geen woorden voor zijn. Of vorig jaar, toen violiste Diamanda Dramm wandelend door de Der Aa-kerk voor een unieke luisterervaring zorgde. Of al die andere keren.

Belangrijke en noodzakelijke pijler onder muziekcultuur

Al bijna dertig jaar wordt de stichting Prime ondersteund door de regionale overheden in Groningen en het Rijk. Het is onbegrijpelijk als de (bescheiden) regionale ondersteuning nu zou ophouden, temeer omdat daarmee ook de Rijkssubsidie wordt weggegooid. Maar veel belangrijker: met Soundsofmusic, dat geen concessies doet aan publieksbereik of commercie, zou een belangrijke en noodzakelijke pijler onder de noordelijke muziekcultuur wegvallen. Zonder nieuwe muziek geen muziekvernieuwing.

Wat het allemaal nog onbegrijpelijker maakt is dat de provincie, die haar cultuurnota nauw heeft afgestemd op die van de gemeente, een nieuwe incidentele regeling voor vernieuwingen in de klassieke muziek in het leven heeft geroepen, die naadloos lijkt te passen op Soundsofmusic. Die gelden komen echter op zijn vroegst volgende zomer beschikbaar, als de Rijksgelden al zijn verspeeld. Het zou doodzonde zijn als het avontuurlijkste muziekfestival van het Noorden op deze manier ten onder zou gaan.

menu