Stenen krijger of danser?

Een van de topstukken op de tentoonstelling in het Drents Museum is de stenen krijger: een liggend beeld van 2.17 meter lang. ,,Het is een unicum'', zegt Sofia Paredes. ,,Er is geen enkel ander object bekend dat ermee vergelijkbaar is.''

Paredes is directeur van La Ruta Maya, een Guatemalteekse organisatie die voor de expositie Maya's – Heersers van het regenwoud zo'n honderd objecten uitleent aan het Drents Museum. Het beeld is afkomstig uit een privécollectie en sinds 2013 in het bezit van La Ruta Maya.

De betekenis van het enorme beeld is vooralsnog een raadsel voor archeologen. ,,Uit foto's van de opgraving blijkt dat het is gevonden op landbouwgrond bij een veeboerderij in de buurt van het Meer van Petén Itzá'', vertelt Paredes. Op die plek heeft nooit een Maya-stad gestaan en er zijn ook geen andere archeologische vondsten gedaan.

Danser
,,Het is waarschijnlijk gemaakt in de periode 400 tot 600 na Christus, in de klassieke periode van de Maya-beschaving'', zegt Paredes. ,,Het is absoluut een Maya-beeld, ook al ziet het er een beetje Chinees uit. Maar het jaguarmasker is typisch voor de Maya-iconografie. De jaguar was voor de Maya's een van de belangrijkste dieren.''

Conservator Vincent van Vilsteren van het Drents Museum bij de stenen krijger.

Door zijn aanvalshouding wordt het beeld ‘de stenen krijger' genoemd. ,,Maar misschien stelt het wel een danser voor'', zegt Paredes. ,,De ‘krijger' draagt ook juwelen, zowel armbanden als enkelbanden, en een shirt met chevrons. De aanvalshouding kan dus ook een danshouding zijn.''

De stenen krijger is nooit eerder te zien geweest in Europa en dat geldt voor alle 97 objecten die La Ruta Maya uitleent aan het Drents Museum, op 1 na. Van de meeste archeologische vondsten die de organisatie beheert, is de herkomst onduidelijk. Paredes: ,,Ons doel is archeologische objecten uit privécollecties wetenschappelijk te onderzoeken en weer toegankelijk te maken voor een breed publiek.''

De organisatie is gevestigd in een buitenwijk van Guatemala-Stad en beheert inmiddels zo'n 500 privécollecties met in totaal ongeveer 3000 artefacten van precolumbiaanse herkomst. ,,Wij zijn afhankelijk van giften'', zegt Paredes. ,,Handel in archeologische vondsten is in Guatemala streng verboden. Maar een heleboel objecten die we uit privé-collecties krijgen, zijn waarschijnlijk gestolen bij opgravingen of geplunderd. De context is in elk geval vaak onbekend.''

Sofia Paredes en Vincent van Vilsteren in het depot van La Ruta Maya.

Dat is de reden dat het Nationaal Historisch Museum van Guatemala, dat de grootste collectie Maya-objecten ter wereld herbergt, objecten als de stenen krijger niet wil hebben. Paredes: ,,Het museum zegt: ‘Context is alles. Als je niet weet waar iets is gevonden en in welke omstandigheden, dan heb je er niks aan.' Maar ik vind dat ook illegaal verhandelde objecten iets kunnen vertellen over de Maya-cultuur.''

Zo werkt La Ruta Maya bijvoorbeeld samen met een laboratorium in de Verenigde Staten dat middels materiaalanalyses de herkomst van aardewerk kan bepalen. Paredes: ,,Je kunt bijvoorbeeld een kleimonster onderzoeken en heel soms zitten er nog sporen van de inhoud in een pot, al wassen de meeste illegale handelaars de objecten meteen heel grondig, waardoor veel informatie verloren gaat.''

Aardewerk
La Ruta Maya leent voor de tentoonstelling naast de stenen krijger ook veel aardewerk uit aan het Drents Museum, zoals prachtig beschilderde cacaobekers. Ook zijn er in Assen bijvoorbeeld wierookbranders, kleine beeldjes, juwelen en een stuk beschilderde stalagmiet, afkomstig uit een grot, te zien. Ook het Nationaal Historisch Museum levert overigens ongeveer honderd objecten, waaronder enkele stèles.

Een tweede topstuk uit de collectie van La Ruta Maya is het masker van jade dat als beeldmerk van de expositie wordt gebruikt. ,,De betekenis van dat masker is eveneens niet helemaal duidelijk'', zegt Paredes. ,,Waar het vandaag komt weten we niet. Het is te klein voor een grafgift. Misschien was het een ornament van een koninklijke riem.''

De volledige collectie van de Fundación La Ruta Maya is te vinden op hun website.

Toon reacties

Word wakker met het belangrijkste nieuws uit het Noorden met onze ochtend-nieuwsupdate.

Meer dan 22.249 nieuwsbriefabonnees

Je kunt je op elk moment weer uitschrijven

Lees hier ons privacy statement.