Terug naar de tijd van Galerie Waalkens

Stichting Beeldlijn heeft een nieuwe documentaire voltooid over beeldende kunst in Groningen. In Boer tussen kunst en koren staat de legendarische Galerie Waalkens centraal.

Zaterdag gaat de film in première, tijdens de start van de manifestatie Rondom Waalkens in Finsterwolde. Het evenement wil laten zien dat het Oldambt nog steeds een streek kan zijn waar op kunstgebied iets bijzonders mogelijk is. Zo zijn tot in september tentoonstellingen te zien en worden bovendien landart-projecten gepresenteerd gemaakt door Marc van Vliet, Alexandra Engelfriet en Merijn Vrij.

Eigenzinnige herenboer

Dagblad van het Noorden mocht de film van regisseur Buddy Hermans en journalist Lejo Siepe alvast bekijken en zag een tijdsbeeld en portret in één, over een eigenzinnige herenboer die Finsterwolde in de jaren zestig tot centrum van avant-gardistische kunst wist maken. De film lijkt op maat voor vertoning op festivals en de door overheid gefinancierde televisie.

De hoofdrol in Boer tussen kunst en koren is weggelegd voor Albert Waalkens (1920-2007). Hermans en Siepe spraken hem kort voor zijn overlijden. Een aantal fragmenten werd eerder gebruikt voor de documentaire Jong in Groningen (2009) waarin Henk van Os vertelt over Groninger kunstenaars in de jaren zestig en zeventig.

Reputatie

Het gesprek van toen is tien jaar na de dood van Waalkens aangevuld met prachtig archiefmateriaal en gefilmde gesprekken met mensen die van nabij hebben meegemaakt dat het publiek zich in Oost-Groningen op de hoogte kwam stellen van de toenmalige actuele kunst en de reputatie van Waalkens tot in de Randstad reikte.

Vooral Frederika Mellema, de eerste echtgenote van Waalkens, maakt in de film een stevige indruk. Zij was het die in 1962 opperde om de koeienstal open te stellen voor Siep van den Berg. Ze deed dat toen een expositie met diens kunst in het gemeentehuis van Finsterwolde werd afgeblazen omdat er geen spijkers in de muur mochten worden geslagen.

Landart in een graanveld

Uiteraard wordt ook stilgestaan bij kunstroute Beeld en Route in 1967, in oppervlakte de grootste manifestatie van moderne beeldhouwkunst die ooit in de openbare ruimte van Nederland heeft plaatsgevonden. En bij het besluit om Dennis Oppenheim in 1969 toestemming te verlenen van een Groninger graanveld een landart-werk te maken.

Wat sterk naar voren komt in de documentaire is dat Waalkens, daarbij geholpen door onder anderen Karl Pelgrom, precies wist welke beeldende kunst er toe deed, vaak nog voor die kunst elders werd opgepikt. Hij noemde zichzelf een 'gelegenheidsgever', was niet onder de indruk van autoriteiten en beroemdheden, maar stelde middelen beschikbaar om beeldende kunst buiten musea en galerieën te tonen.

Hoewel de koestal waar alles begon begin jaren tachtig door brand werd verwoest, waarna architect Gunnar Daan een nieuwe kunstruimte mocht ontwerpen, bestaat Galerie Waalkens nog steeds, zij het in sluimerende toestand. Twee maanden geleden werd het pand in Finsterwolde naar verluidt gekocht door een nieuwe galeriehouder, die overweegt een andere naam te gaan voeren.

Je kunt deze onderwerpen volgen
Cultuur