Tom Zwitser van De Blauwe Tijger: sceptische uitgever van boeken waaruit een dwars wereldbeeld spreekt

Tom Zwitser is de man achter De Blauwe Tijger, uitgeverij van boeken met een dwars wereldbeeld – afhankelijk vanuit welke hoek je gewend bent te kijken.

Tom Zwitser heeft een krat met boeken meegenomen naar het café. Op verzoek stalt hij wat uit op tafel.

We zien Oorlog is misleiding en bedrog van Fré Morel uit Winschoten. We zien Het godvergeten Spanje van Sergio del Molino. We zien een heruitgave van de dystopische roman De ontscheping van Jean Raspail. We zien Heerlijk platte wereld van Tom Zwitser zelf, een introductie op zijn filosofische trilogie Oppervlaktes waarvan het eerste deel Permafrost over de Westerse geopolitiek van 1914 tot heden inmiddels is verschenen bij zijn eigen uitgeverij De Blauwe Tijger.

We zien geen ons bekende namen, laat staan boeken die in de Bestseller 60 staan. Geen kookboeken, geen zelfhulpboeken, geen amusement. In plaats daarvan veel non-fictie titels waaruit een dwars wereldbeeld spreekt – afhankelijk vanuit welke hoek je gewend ben te kijken. Boeken over geopolitiek, de invloed van de islam, de werking van media, over de rol van Brussel, de vluchtelingenstroom en het functioneren van de democratie.

,,Het gaat er niet om of ik achter de inhoud van een boek sta”, zegt Zwitser over de samenstelling van zijn fonds. ,,Het gaat om de rol van het boek. Het moet een functie hebben in het publiek debat. Ik hoop dat mijn auteurs worden opgepikt, dat ze aandacht krijgen op wat ze vertellen. Zoals deze: Waarover men niet spreekt van Wim van Rooy over het gevaar van de islam en het politiek-correcte denken – 12.000 exemplaren van verkocht.”

Het begon met het antifeministische werk De bevoorrechte sekse van de Israëlische wetenschapper en krijgshistoricus Martin van Creveld, vertelt Zwitser (Groningen, 1979). ,,Hij deed mij een aanbod: ‘Wil jij dat vertalen en uitgeven, dan kom ik een week naar Nederland toe. Lezingen doen.’ Daarna volgden titels van andere schrijvers die heel goed liepen.”

Wat is het idee achter uitgeverij De Blauwe Tijger?

,,Na de crisis van 2008 heeft zich in Nederland een versmalling in het boekenaanbod voorgedaan.

Als je in een boekwinkel kwam en je wilde een boek over Poetin dan kon je kiezen uit tien titels die allemaal hetzelfde vertellen. Ik had het idee dat zowel op linkse thema’s – staatskritiek, mediakritiek, geopolitiek – als op rechtse thema’s – islamkritiek, migratiekritiek, cultuurkritiek – te weinig te doen was. Ik wil dat breder trekken om een bijdrage aan het maatschappelijk debat te leveren.’’

Hij begint te vertellen over Poetin & Assad hebben ons leven gered van Daniël Maes, een Vlaamse pater die sinds 2010 in Syrië woont. ,,Hij kwam bij mij om een moraal-theologisch boek uitgegeven te krijgen, maar houdt ook een dagboek bij waarin hij zijn bekommernis om het Syrische volk beschrijft. Die oorlogsdagboeken vond ik minstens zo belangrijk.”

Maes hekelt in Poetin & Assad hebben ons leven gered de Westerse berichtgeving over het conflict in Syrië. Nog opvallender: hij stelt dat Bashar al-Assad een bevrijder is die de Nobelprijs verdient.

Dat lijkt mij een denkfout.

,,Typisch Westers om zo te denken. Als een leider in het buitenland ons niet bevalt, moet hij maar weg. Een paar maanden na het verschijnen van het oorlogsdagboek van Maes kwam Amnesty International met een rapport over tienduizend mensen die in Syrië in de martelgevangenissen van Assad zouden zitten.’’

,,Dat nieuws ben ik gaan volgen. Het rapport werd overal opgepikt. Het was wereldnieuws. Bewijs van de slechtheid van Assad. Via onderzoeksjournalisten op Twitter ontdekte ik dat het getal van die tienduizend een extrapolatie is, dat het rapport is gebaseerd op verklaringen van acht Syrische getuigen van wie de verhalen zijn opgetekend in Engeland. Er hebben zich vaker in de geschiedenis grote momenten voorgedaan die enorm veel aandacht hebben gekregen in de wereldpers. Iets vergelijkbaars is in de Eerste Wereldoorlog gebeurd met het James Bryce-rapport over wandaden door het Duitse leger. Alleen maar verhaal. Nul bewijs. Dan ga je toch nadenken.”

Zeg jij dat Westerse media hun werk niet goed doen?

,,Ik hou me bij de feiten. Het Westen is deelnemer in de oorlog in Syrië. Engeland doet mee. Frankrijk doet mee, de Verenigde Staten doen mee. België doet mee. Bijna alle journalisten zijn embedded bij het leger. Ook de Nederlandse, op een na: Arnold Karskens. Als wij verhalen krijgen uit Afghanistan of Irak, landen waar het Nederlands leger geweest is, krijg je embedded-verhalen.”

Zwitser beleeft plezier in het volgen van onderwerpen die zich achter de schermen afspelen, in Oekraïne en Rusland, in kringen van wat in de Verenigde Staten de alt-right-beweging wordt genoemd, berichten over internationale politiek die worden verspreid via sociale media, websites als The Post Online , Breitbart en, dichter bij huis, tijdschrift Elsevier .

,,Het plezier zit een beetje in de adrenalinekick. Maar het zit er nog meer in dat ik een bepaald idee heb hoe de wereld werkt. Een idee dat zich vormt met het lezen van veel historische boeken en nadenken. Wie zich goed inleest in de negentiende en de twintigste eeuw kan een beeld vormen van hoe de moderne wereld marcheert. Dat leidt tot een frame wat vervolgens botst met wat de media ons vertellen.

Het is ook het plezier van waarheidsvinding. Ik geloof dat mensen in staat zijn de waarheid te achterhalen, dat ze met feiten kunnen komen. Ik geloof dat je de werkelijkheid in lijn kunt brengen met hoe je denkt dat het zit. Ieder mens, vanaf het moment dat hij een wereldbeeld vormt, probeert dat. Als kleuter denk je al na over hoe de wereld in elkaar zit. Dat moet je kloppend zien te krijgen met wat je aangereikt krijgt.”

Liggen de verschillende werkelijkheden niet te ver uit elkaar om ze tot elkaar te kunnen brengen?

,,Er zijn veel verhalen. En er is één werkelijkheid waar ik onderdeel van ben. Die werkelijkheid kan ik niet helemaal in woorden vatten of in beeld brengen, maar ik kan wel proberen grip te krijgen op een deel van die werkelijkheid.”

Iets anders. Had jij de roman van Thierry Baudet willen uitgeven, Van elk waarheen bevrijd? Je hebt een boek van zijn opa uitgegeven, Het paradijs op aarde van Han Baudet.

,,Romans gaan in Nederland vaak over oneindige twijfelprocessen en de psychologische ontwikkeling van de hoofdpersoon. Mijn voorkeur gaat dan toch eerder uit naar een klassiek epos. Zoiets uitgeven in Nederland lijkt taboe, dat loopt voor geen meter. Ik had graag de roman van Baudet uitgegeven. Hij is een belangrijke stem in het publiek debat. Er zit leven in. Anders dan Wilders is hij in staat om meer te zijn dan defensief, om over bepaalde aanvallen heen te springen. Maar hij zit al bij Prometheus. Als je bij een grachtengordeluitgeverij zit, moet je daar lekker blijven.”

Heb jij Forum voor Democratie gestemd?

,,Ik stem niet meer. Ik heb drie keer in mijn leven gestemd. Ik ben heel erg voor democratische vernieuwing en referenda, maar iedere keer als ik van mijn democratisch recht gebruik maak, raak ik teleurgesteld. Referenda doe ik wel. Dat is een duidelijk ja of nee. Ik voel mij vrijer in mijn commentaar en kritiek als ik niet stem. Als ik stem voel ik mij gebonden aan die stem. Ik heb nu een paar keer meegemaakt dat ik daar niet gelukkig van werd. Er zijn wel politici waar ik sympathie voor heb: Martin Bosma, Kees van der Staaij, Harry van Bommel. Wat mij in hen aanspreekt is gedachtegoed, zelfstandig nadenken en iets van integriteit. Op geen van hen heb ik gestemd.”

Jij komt met een boek van Jan Roos, de man achter de campagne om een referendum af te dwingen over het Associatieverdrag tussen de Europese Unie en Oekraïne.

,,Hij vertelt over een man in een samenleving die naar de kloten is: het gas is afgesloten, er is maar een paar uur elektriciteit per dag. Die man komt er achter dat hij niks kan, behalve praatjes verkopen. Het gaat over de vraag over hoe te overleven als de pleuris uitbreekt. Het dwingt tot nadenken over het piramidespel dat we met zijn allen spelen. De laatste tien jaar zien we het systeem stokken. Jan Roos voelt een situatie aan die kán plaatsvinden.’’

Als je alle boeken in jouw fonds leest, heb je een mogelijk evenwichtiger beeld van wat er werkelijk gebeurt, ook op geopolitiek niveau. En dan?

,,Als wij op een gegeven moment doorhebben dat alles wat we uit handen geven aan politici, aan stuurgroepen, overlegorganen en tijdens rondetafelgesprekken, als we gaan inzien dat daar alles wordt omgedraaid en tegen ons belang wordt gebruikt, of niet in ons belang is – op een gegeven moment moeten we dan de conclusie trekken dat we zelf iets moeten doen.

Als je hoop steeds door politici de grond in wordt geboord, word je hopeloos – precies de situatie waar tienduizenden Groningers in hun gescheurde huizen in zitten. Wij geven ons mandaat aan politici in Den Haag. We moeten dat zien terug te krijgen. Maar zij hebben op hun beurt het mandaat doorgeschoven naar Brussel.”

Brussel doet goede dingen. Ze doen ongetwijfeld ook verkeerde dingen, maar neem dat plan om het gebruik van plastic terug te dringen. Dat zie ik Den Haag nog niet doen.

, ,Ik weet het niet. Het komt altijd weer neer op meer belasting en geld dat wordt weggesluisd. Ik ben anti-Europa. Natuurlijk ben ik voor een schoon milieu. Wat mij doet twijfelen is dat milieu-organisaties altijd komen aanzetten met afschrikwekkende beelden – de plasticsoep, de visstand, de CO2. Ze willen iets van ons, in ieder geval onze solidariteit en instemming en het liefst donaties. Ik heb een groot wantrouwen jegens grote organisaties die met miljoenensubsidies rapporten in elkaar zetten. Ik woon buiten de stad. Ik zie enorm veel groen, vogels en insecten om mij heen. Ik zie niks van insectensterfte.”

Mensen die dit lezen, zullen denken: die man is gek.

,,Ik ken veel mensen die net zo denken. Ik probeer sceptisch te zijn. Zodra ideologie om de hoek komt kijken, met de bijbehorende dreigementen en grote doembeelden, gaat bij mij een alarm af. Ik geloof in het herstellend vermogen van de natuur waar de mens in leeft.”

En je gelooft ook dat de Westerse samenleving over haar hoogtepunt heen is.

,,Dat baseer ik op het verlies van de menselijke maat. Onze lokale wereld is ingeruild voor een enorm grote wereld waar je verloren in raakt. We worden in Vinex-wijken gepropt, je mag nog flaneren op straat, je mag consumeren en een keer in de vier jaar een stemvakje invullen.’’

,,Al het ideologische gedachtegoed heeft wat mij betreft afgedaan. Het is misbruikt en uitgehold. Volgens mij houdt alles op als in de negentiende eeuw de ideologieën opkomen. Het liberalisme. Het socialisme. Het anarchisme. De reactionairen. De fysiocraten. Je kunt mij een conservatief noemen, maar ook dat is een reactie op iets waar ik niet op wil reageren. Ik hou het liever bij een werkelijkheid waar ik onderdeel van ben.”

menu