Traumatische ervaringen op een idyllisch eiland

In Retour Calypso, de debuutroman van Matthijs Eijgelshoven (Noordhorn, 1975), laat een man zich overhalen op een eiland bij Malta een restaurant te beginnen. Hij is verliefd en hij heeft genoeg van de wereld. Jaren achtereen sleept hij een terrasstoel naar een heuvel om over de zee naar het onzichtbaar geworden continent te kunnen kijken. Daar zegt hij: ‘Die wereld is hebzuchtig. Kapitalisme regeert. Iedereen wil de eerste zijn. Liefde is er schaars.’

Dertig jaar later is de liefde voorbij. De vrouw van de restauranteigenaar heeft in verwarde toestand een taxi genomen naar God-mag-weten-waar om nooit meer terug te keren. Zijn dochter heeft het eiland verlaten om kunstenaar te worden. Plichtsgetrouw houdt de man zijn zaak op orde. Dan wordt hij ziek. Zo ziek dat zijn dochter naar het eiland terugkeert om hem bij te staan.

Wat er daarna gebeurt – en nog meer wat er daarvoor is gebeurd – komen we te weten dankzij de dochter, de ik-figuur in dit boek. Dat wil zeggen: voor zover die dochter iets over het verleden kwijt wil. Net als al haar vader is ze op het idyllische eiland getraumatiseerd geraakt. Haar herinneringen zijn als flarden zeemist, ze komen en gaan en vermengen zich met het ongrijpbare heden.

Het trauma van de dochter is ingewikkeld. Ze is niet alleen op jonge leeftijd haar moeder kwijtgeraakt waardoor ze zich een buitenstaander is gaan voelen, in de tijd dat ze op het eiland woonde is ook een jongetje verdwenen. Aanvankelijk lijkt het om haar broertje te gaan. Later wordt door Eijgelshoven de indruk gewekt dat het om haar kind gaat.

Retour Calypso is een merkwaardig boek. Lange tijd speelt Eijgelshoven een spel met meerduidigheid en losse eindjes. Bijvoorbeeld door de ondoorgrondelijke dochter een moederrol te geven en die weer af te nemen, door rol van de vader steeds verder uit te gummen en aldus begrippen als vrijheid, verantwoordelijkheid, ouderschap en binding ter discussie te stellen.

Bovenal roept Retour Calypso verwarring en vervreemding op. Bijvoorbeeld door in korte hoofdstukken eenvoudige taal gebruiken die veel suggereert en het raadsel bewust vergroot, door een aantal mooie zinnen af te wisselen met enkele lelijke, door fletse bijfiguren een prominente plek te geven naast gesloten hoofdpersonages en uiteindelijk door zijn lezer gevangen te houden op een eiland dat net iets te weinig te bieden heeft.

Toon reacties

Word wakker met het belangrijkste nieuws uit het Noorden met onze ochtend-nieuwsupdate.

Meer dan 22.249 nieuwsbriefabonnees

Je kunt je op elk moment weer uitschrijven

Lees hier ons privacy statement.