Zonder titel (1991) van Bas Lugthart is het startpunt van een audtiotour door het Noorderplantsoen in Groningen.

Noorderzon: Treed buiten de gebaande paden, adviseert de gids tijdens de audiotour door het Noorderplantsoen

Zonder titel (1991) van Bas Lugthart is het startpunt van een audtiotour door het Noorderplantsoen in Groningen. Foto: DvhN

Beeldende kunst vormt een wezenlijk onderdeel van festival Noorderzon. Dat is tijdens de alternatieve editie dit jaar niet anders.

Dankzij het Centrum Beeldende Kunst (CBK) in Groningen is tot en met zaterdag een audiotour te volgen langs een tiental kunstwerken in het Noorderplantsoen. Deelnemers hebben niet meer nodig dan een toegangsbewijs en een mobiele telefoon met een volle batterij. Bij het startpunt, Theater Vrijdag aan de Noorderbuitensingel, kan een app worden gedownload en is een hoofdtelefoon beschikbaar.

Kunstenaar Albert Westerhoff fungeert als gids. Wie de route wil volgen, hoeft weinig anders te doen dan naar een telefoonscherm turen en naar de basstem van Westerhof luisteren. Het cruciale kijken gaat daarna vanzelf. Zoals naar de waterspuwende blauwe buis van Bas Lugthart, in de randvijver schuin tegenover het theater: de buis toont het silhouet van een vrouwengezicht, het water is haar haar.

Groningen als verblijfplaats voor de lepelaar

Bij ieder kunstwerk geeft Westerhoff tekst, uitleg en duiding. Zo leren we bij kunstwerk nummer twee, De lepelaar van Jan van Baren op een eiland in de randvijver, niet alleen iets over Groningen als verblijfplaats voor de lepelaar, maar ook over de reis die de sculptuur van brons sinds 1977 door de provincie aan het maken is. Niet alle beelden in de route zijn speciaal voor het plantsoen gemaakt. De lepelaar staat pas sinds 2005 op de huidige plek.

Het nut van een deskundige gids, blijkt bij Grachtstraat 70. Normaal loop je er aan voorbij, maar dankzij Westerhoff wordt duidelijk dat we hier met een afwijkend geplaatste aluminium pui in de gevel te maken hebben. De pui is een kunstwerk waarmee John Körmeling het Noorderplantsoen van een voortuin in een achtertuin heeft veranderd. Een kwestie van kijken vanuit ongewoon perspectief en vervolgens de bestaande situatie visueel omdraaien.

Geen anderhalve meter, maar bij vijftig vierkante meter

Recht tegenover de pui staat een elektriciteitskastje met op de achterzijde een straatkunstwerk van Harm Tuyn, ook dat weet Westerhoff te melden. Wat hij niet meldt, is dat even verderop in het plantsoen een tijdelijk kunstwerk is te zien van Studio 212 Fahrenheit, Personal Square , een geel lijnenspel over de maximale ruimte die een Nederlander in normale tijden tot zijn of haar beschikking heeft. De oppervlakte van ons land gedeeld door het aantal inwoners: geen anderhalve meter, maar een vierkant van 49,03 x 49,03 meter.

Tussen de beelden bevat de audiotour intermezzi. Zoals het gedicht Noorderzon , waarin Coen Peppelenbos het festival neerzet als een cocktail vol hormonen en rosé. Vermakelijk zijn de minibetogen waarin Westerhoff de lof zingt van variëteit en diversiteit (‘Het houdt je zintuigen, je waarnemingsvermogen, wakker en fris.’) en uitlegt hoe kunst bijdraagt aan empathie: ‘Elk kunstwerk is een oefening om een voorstelling te maken van hoe het is iemand anders te zijn.’

‘We moeten elk tot onze eigen conclusies komen’

Dat kunstwerken op zijn minst een uitnodiging zijn, blijkt aan het einde van de tour. Dan moet gezocht worden naar werk van Frans Nieuwlaat: tegels met de raadselachtige teksten ‘Zie hier’, ‘Zie daar’ en ‘Zie zo’. Ze kunnen buiten de gebaande paden worden aangetroffen in het gras, niet ver van de Wisent van Wladmir de Vries. Wat het betekent? Zelfs onze deskundige gids Westerhoff weet het niet. ,,We moeten elk tot onze eigen conclusies komen”, adviseert hij.

menu