Trofeeën verzamelen tijdens Art Folly Norg

Alle kunst is tamelijk nutteloos, schreef Oscar Wilde. Dat geldt zeker voor folly’s. In de omgeving van Norg is een route uitgezet met dertien van deze onbestemde bouwsels.

loading

Hij: ,,Volgens mij zitten we verkeerd. We hadden er al moeten zijn. Volgens mij zijn we er voorbij.”

Zij: ,,Hoezo voorbij? Heb jij dat paadje gezien?”

Hij: ,,Ik zie alleen maar paadjes. Ik zie geen folly, daar gaat het om.”

Zij: ,,Lees de routebeschrijving nog eens voor.”

Hij: ,,Vervolg de weg rechtdoor – steek het fietspad over het smalle paadje in (bankje met uitzicht links) – aan het einde na 300 meter links een hek, voor je aan de zuidkant van de pingo, het Schillenveen – volg de weg rechtsom, tegen de klok tot de Oortwijnbank.”

Zij: ,,Ik stel voor dat we nog even doorfietsen. Het komt vast goed.”

Hij: ,,Ik stel voor dat we terugrijden en opnieuw beginnen.”

loading

Out of the box-creaties

Folly Art Norg is een initiatief van stichting Amonet in de vorm van een fiets- annex wandelroute langs dertien folly’s – een woord ontleend aan het Engelse ‘dwaasheid’. Volgens de Van Dale zijn het ‘bouwsels die alleen als ornament bedoeld zijn, zoals een namaakruïne, een nagebouwde Griekse tempel’. In Norg wordt folly gebruikt voor out of the box-creaties .

Het eerste exemplaar kan zonder problemen gevonden worden op een veldje bij de bosrand. Het is gemaakt door Edo Pronk en voldoet perfect aan de omschrijving in de Van Dale . Pronks Tubehenge is een namaakruïne die aan een Griekse tempel herinnert, naar Stonehenge en de hunebedden verwijst en uit buizen van pvc is vervaardigd. ‘Net als steen kan het de eeuwen doorstaan, zeker buiten zonlicht’, vertelt een begeleidend tekstbordje.

loading

Chagrijn hangt in de lucht

Zoekend naar nummer twee, Show yourself van Koen van Uden, gaan er verschillende dingen tegelijk mis. Het begeleidende kaartje is vaag. De routeomschrijving laat te veel ruimte voor interpretatie. Het pad is onverhard. De wielen glijden weg. Er dreigt een bui. Chagrijn hangt in de lucht.

De redding komt in de vorm van twee echtparen onder wie een man die een dag eerder alle bij de dertien folly’s behorende coördinaten in een computerprogramma heeft ingevoegd. ,,Hoeven we niet zo te zoeken”, zegt hij tevreden. Waarop hij met stellige gebaren de juiste richting wijst. ,,Als je het weet, is het niet moeilijk.”

Vier folly’s later lijken de echtparen het spoor alsnog bijster. ,,We komen net bij nummer acht vandaan”, vertelt de man met coördinaten. ,,Het pad is daar te slecht om te fietsen. We hebben een kilometer gelopen en zouden daarna nog zeker een kilometer moeten. Dat is niet te doen. Voor nummer zeven moet je overigens een stukje terug.”

loading

Ouderlijk huis in piramidevorm

Het gemetselde The nest van Pim Kraan oogt als een bouwval. De tekst op het begeleidende bordje spreekt van een ‘ouderlijk huis in een piramidevorm met of zonder dak, symbool voor het beginpunt waaruit ik nu kom, waarop ik kan doorborduren.’

loading

Nu komt het er op aan. Wat aanvankelijk een leuk dagje uit moest worden, begint een missie te lijken. Dat de tocht veel langer duurt dan de door de organisatie beloofde twee á drie uur fietsen, is bijzaak. Wat telt, is dat het wordt volbracht, dat alle folly’s worden gevonden. Opsporing verplicht. Het gaat hier om schatten en trofeeën. Hup, een tandje terug en alsnog het rulle zand door.

loading

Bij de Zwarte toren van Xek Breed, gemaakt uit het rubber van autobanden, staan twee dames. Ze rijden op advies van een lokalo tegen de numerieke volgorde in. Dat zou eenvoudiger zijn. ,,Het was even ploegen, maar verderop wordt het iets beter”, voorspellen ze. ,,Daar is bij de folly een roze fiets in de berm gezet. Anders zou je er voorbij rijden.”

loading

Op zoek naar het paradijs

Home sweet home is de titel van nummer negen. De tekst van de makers, Ton de Vreede en Reinier van den Berg, luidt aldus: ‘We zijn ons leven lang op zoek naar het paradijs, de plek waar we veilig zijn en rust hebben. Het huis is hiervoor het archetype. We voelen ons er veilig, of zouden ons er veilig moeten voelen.’ De werkelijkheid blijkt een frame in de vorm van een scheef huisje met een scheve schoorsteen en een scheve stoel.

Het is de eerste keer dat Art Folly Norg wordt gehouden. De makers zijn geselecteerd na een oproep. Het zijn vooral noorderlingen die hebben gereageerd en een paar Utrechters met wortels in het Noorden. Ieder mocht met een budget van 500 euro werken en maakt kans op een juryprijs van 5000 euro voor de beste folly.

loading

Nutteloos in tijden van cultuurtoerisme

Maar hoe beoordeel je een folly? Op papier zijn het creaties zonder functie en nut. Hier in het ontegenzeggelijk fraaie esdorpenlandschap van Norg zijn het onmisbare onderdelen van een kunstroute vergelijkbaar met Open Stal in Oldeberkoop of Into Nature in Frederiksoord. Noem dat maar nutteloos in tijden van cultuurtoerisme.

loading

Wat opvalt is de neiging van follybedenkers om huisjes en poorten te bouwen die het idee van stevig en stabiel ontregelen. Zoals het fraai gesitueerde Stormhuis van Margreet Klaverdijk. Geringer in aantal zijn de folly’s waar je werkelijk niets mee kunt. Zoals Dandelion van Victor S. Sanchez, een object dat zich nauwelijks laat omschrijven en waarvan de draden dansen in de wind en waar naar verluidt ook nog een witte bal inhoort. Die bal is even zoek.

loading

Diep religieuze ervaring

Het laatste stuk van de route voert over fietspaden en dorpswegen. In Westervelde staat op een splitsing een tijdelijk kerkgebouw, gemaakt uit ruw houten planken en net als alle andere folly’s met onmiskenbaar vakmanschap in elkaar gezet. (on)Zin luidt de titel. De maker, Raymond Dingemanse, heeft naar eigen zeggen een draai gegeven aan het nutteloze door een gebouw te maken dat refereert aan zingeving.

Bij de ingang ligt een gastenboek. ‘Mooi uitgewerkt en wat ruikt het lekker’, heeft iemand geschreven. En daaronder: ‘Direct een diep religieuze ervaring.’

loading

Je kunt deze onderwerpen volgen
Cultuur