Hoe je van 1 gulden een bijzonder museum kunt maken. De Buitenplaats in Eelde bestaat 25 jaar.

Openingsbeeld van de tentoonstelling Beeld van een verzameling in Museum De Buitenplaats. Foto: Peter Wassing

De musea zijn (nog) gesloten, maar achter de schermen gaat veel door. Museum De Buitenplaats in Eelde bestaat 25 jaar en wil iets laten zien.

Op 8 oktober 1996 ontving de politie in Groningen een anoniem telefoontje: een stem meldde dat er een bom was geplaatst in het net geopende Museum De Buitenplaats in Eelde. Kort daarop werd het aanwezige publiek naar buiten gewerkt en een onderzoek ingesteld. Er werd niets gevonden. Toch volgden extra beveiligingsmaatregelen, ook omdat de volgende dag koningin Beatrix op bezoek zou komen.

Nu, bijna 25 jaar geleden, is De Buitenplaats opnieuw voor publiek gesloten. Tijdelijk. Noodgedwongen. Om de verspreiding van het coronavirus tegen te gaan. Net als 25 jaar geleden wacht achter de deuren een tentoonstelling. Waar het destijds met de expositie De veelheid nadrukkelijk om figuratieve kunst ging, van Pyke Koch tot en met Matthijs Röling, wordt dit keer met Beeld van een verzameling een breder perspectief getoond.

Een vervallen gemeentehuis voor 1 gulden

,,Wat we willen, is laten zien hoe de initiatiefnemers van De Buitenplaats, Janneke en Jos van Groeningen, ooit tot hun keuze voor figuratieve en realistisch kunst zijn gekomen”, vertelt directeur Mariëtta Jansen over de jubileumtentoonstelling. ,,Dat was niet omdat ze waren uitgekeken op moderne en abstracte kunst. Dat was omdat ze in actief waren in het kunstleven in het Noorden en omdat ze in 1971 voor 1 gulden het vervallen Nijsinghhuis in Eelde hadden gekocht en wilden opknappen.”

loading

Bezoekers van Beeld van een verzameling worden ontvangen met schilderijen van Ruloff Manuputty, Martin Tissing en Henri de Wolf. Heel andere kunst dan wat normaal in Eelde is te zien. Het zijn abstracte en expressieve werken van jongeren die in de jaren vijftig en zestig de boel probeerden op te schudden. In 2009 stonden ze centraal op de tentoonstelling Jong in Groningen in het naburige Groninger Museum.

Schilderijen, schetsen en brieven op zolder

De link met Eelde is te vinden in een vitrine met geïllustreerde brieven van Henri de Wolf (1938 -1986) aan Janneke Hazenberg (1943 – 2007). De twee hadden zeven jaar een liefdesrelatie met elkaar. Toen Janneke in 1972 met de psycholoog Jos van Groeningen (1934 – 2018) trouwde, kregen de schilderijen, schetsen en brieven een plek op de zolder van het Nijsinghhuis. ,,Idee is de komende jaren meer te tonen van wat ze daar hebben verzameld”, vertelt Jansen.

Eerst moet de collectie in kaart worden gebracht. ,,Wat we weten, is dat Janneke de veranderingen in de jaren zestig van nabij heeft meegemaakt en dat echterpaar later veel figuratieve kunst heeft verzameld”, vertelt Jansen die een jaar geleden het Groninger Museum voor De Buitenplaats verruilde. ,,Het Nijsinghhuis zit vol spullen – boeken, paperassen, kunstvoorwerpen, huisraad. Wat het precies is, weten we pas als het is onderzocht, bij voorkeur door een kunsthistoricus. Het wordt een flink project.”

Interieurschilderingen maken het Nijsinghhuis een attractie op zich

loading

Anders dan over het museum en de tuin kan De Buitenplaats pas sinds het overlijden van Jos van Groeningen vrijelijk over het Nijsinghhuis beschikken. Voor die tijd was het uit 1654 stammende monument en voormalige gemeentehuis sporadisch voor publiek toegankelijk. Terwijl het een attractie op zich is. Dit vooral dankzij de interieurschilderingen door onder anderen de eerder genoemde Röling, maar ook Wout Muller, Olga Wiese, Pieter Pander en Clary Mastenbroek.

Het Nijsinghhuis is een huis vol verborgen schatten en verhalen. ,,De aankoop, de restauratie, de wandschilderingen, de aanleg van de tuin, de bouw van het museum, de aandacht voor figuratieve kunst”, somt Jansen op. ,,Denk aan het echtpaar Kröller-Müller en hun museum in Otterlo. Denk aan Fritzi Harmsen en Jagtlust bij Blaricum. Over wat hier is gebeurd en gepresteerd is een biografie te schrijven.”

Melle Oldeboerrigter, Diederik Kraaijpoel, Ger Siks, Trudy Kramer, Charlotte van Pallandt

Eerst maar eens de tentoonstelling open voor publiek. Na de entree laat Beeld van een verzameling werk zien van kunstenaars die nauw verbonden zijn aan De Buitenplaats. Het gaat daarbij niet alleen om de mensen die ooit het interieur van het Nijsinghhuis verfraaiden, maar ook om vaste gasten als Melle Oldeboerrigter, Diederik Kraaijpoel, Ger Siks, Trudy Kramer en sculpturen van Charlotte van Pallandt.

Voor wie dat allemaal niet genoeg is, is er een korte film met beelden van de bouw van het door architect Ton Alberts ontworpen museum. Ze zijn gemaakt door Nico Visscher en laten zien hoe in de jaren negentig in Eelde iets bijzonders werd gerealiseerd. Na de metselaars en grondverzetters zien we na verloop van tijd de coryfeeën, de kunstenaars en uiteindelijk ook het publiek het complex in bezit nemen.

Onder hen toenmalig koningin Beatrix, zich vermoedelijk van geen bommelding bewust.

#

Beeld van een verzameling in Museum De Buitenplaats gaat open zodra het is toegestaan. Verschenen: Het Nijsinghhuis. Een huis als muze, een boek met tekst van Jikke van der Spek en foto’s van Sake Elzinga. Uitgeverij Wbooks. Prijs: 16,95 euro.

Je kunt deze onderwerpen volgen
Cultuur