Ruim vijf maanden later dan gedacht is eindelijk de Eregalerij van de Nederlandse fotografie in het Nederlands Fotomuseum in Rotterdam geopend, met daarin 180 jaar fotografie samengevat in 99 foto’s.

Het idee voor de Eregalerij van de Nederlandse fotografie komt van museumdirecteur Birgit Donker zelf. Zij beoogde geen canon van de Nederlandse fotografie; de Eregalerij is samengesteld vanuit het idee de fotografie ‘te vieren’ en daarmee een breder publiek naar het Nederlands Fotomuseum in Rotterdam te trekken.

Voor de samenstelling van de Eregalerij werden zes experts benoemd, die een keuze moesten maken uit de vele miljoenen foto’s die sinds 1841 zijn geschoten door Nederlandse (amateur-) fotografen en buitenlandse fotografen die in Nederland werkzaam waren. Dat waren drie ervaren fotografiecuratoren (Frits Gierstberg en Loes van Harrevelt van het Nederlands Fotomuseum en Mattie Boom van het Rijksmuseum), twee jonge fotografen (Kevin Osepa en Khalid Amakran) en een ‘specialist in meerstemmigheid’, Guinevere Ras. De commissie moest niet alleen kiezen op grond van artisticiteit, maatschappelijke relevantie en vernieuwing, maar diende ook oog te hebben voor de diversiteit van de Nederlandse samenleving.

loading  

Parcours afleggen

De foto’s zijn bevestigd op donkerblauwe wandjes, die kriskras staan opgesteld in een nieuwe, 2000 vierkante meter grote zaal. Je kunt zelf kiezen welk parcours je aflegt tussen de eerste foto – een portretje dat Eduard Isaac Asser in 1842 maakte van zijn dochtertje – en de laatste, een voor de gelegenheid bedachte kunstfoto van een ouderwetse bak met fotochemicaliën, gemaakt door Jaya Pelupessy.

Er hangen foto’s van wereldvermaarde fotografen en van fotografen die wereldberoemd zijn in Nederland. Er zijn foto’s van fotografen die door hun innovaties het medium hebben veranderd, van fotograferende schilders en van kunstenaars. Er hangt een foto van het maanoppervlak, in 1862 genomen vanuit de sterrenwacht in Leiden, en van een microscopische opname van een plantenstengel, in 1873 gemaakt voor botanisch onderzoek. Er is ook een vel met 48 pasfoto’s van de 10-jarige Anne Frank, in 1939 gemaakt door een anonieme Polyfoto-fotograaf. Het zijn foto’s die nooit als kunst bedoeld waren.

Het Nederlands Fotomuseum, dat zichzelf afficheert als ‘nationaal museum met internationale uitstraling’, mag dan op de Kop van Zuid in Rotterdam staan, het aandeel Amsterdam is groot. Zo is er een foto van Amsterdam onder de Duitse bezetting, in 1943 gemaakt door Frits J. Rotgans. Er hangt een portret van ‘Vieze Vicky’, die een stukje brood eet in de Hongerwinter, gemaakt door Cas Oorthuys, en ook de aangrijpende foto van een broodmager jongetje met een pannetje, in diezelfde winter gemaakt door Emmy Andriesse, ontbreekt niet.

loading  

Punkmeisje Paradiso

De iconische, meermaals gekopieerde foto die Paul Huf in 1967 voor de cover van Elseviers Weekblad maakte van de vermaarde Ajaxspelers Klaas Nuninga, Sjaak Swart, Piet Keizer en Johan Cruijff, kreeg ook een plekje. In de catalogus wordt Ajax overigens niet genoemd; daarin gaat het over ‘een Amsterdamse voetbalclub met de naam van een bekend schoonmaakmiddel’. Iets verderop hangt een fraaie zwart-witfoto van Ajaxfans in De Kuip, in 1969 gemaakt door Vincent Mentzel (Ajax won met 0-1), weer wat verder hangen de twee portretten die Ilja Meefout in 2014 in Amsterdam maakte van Snoop Dogg – in Ajaxshirt.

Cor Jarings foto van John Lennon en Yoko Ono tijdens hun ‘bed-in’ voor de vrede in het Hilton Hotel in 1969, hangt natuurlijk in de Eregelarij, maar er is ook plek voor het ontwapende zwart-witportret dat Max Natkiel in 1981 in Paradiso maakte van een punkmeisje, en voor Céline van Balens bloedstollend mooie portret van een moslimmeisje uit de Dapperbuurt.

Honderdste foto

Ed van der Elsken, Johan van der Keuken en Ad van Denderen zijn allen present, net als Erwin Olaf en Rineke Dijkstra, Hans Aarsman en Elspeth Diederix, maar – hoe kan het ook anders – ook een heleboel fotografen niet. Over de keuze valt soms ook te twisten; waarom Gouda, D.O.N.K. 2-Schoonhoven 4 van Hans van der Meer en niet die keeper die mistroostig naar een bal in de sloot staat te kijken? Gelukkig is daar wat aan te doen: bezoekers kunnen met een app een ‘honderdste foto’ toevoegen.

Je kunt deze onderwerpen volgen
Beeldende kunst
Fotografie