Portugese onderzoeker Mariana Alves-Pereira start nieuwe serie onderzoeken naar laagfrequent geluid in Mondengebied.

‘Ik zie te veel mensen lijden om er aan te kunnen verdienen’

Portugese onderzoeker Mariana Alves-Pereira start nieuwe serie onderzoeken naar laagfrequent geluid in Mondengebied. Foto: Harry Tielman

Decennia lang ligt ze er letterlijk wakker van. Laagfrequent geluid van windturbines. In het holst van de nacht, als iedereen in diepe rust is, komt Mariana Alves-Pereira tot leven. De Portugese wetenschapper duikt de komende week in verschillende huizen in het Mondengebied op om metingen te doen naar laagfrequent geluid.

Dat doet ze in opdracht van Platform Storm. De boerderij van Janet Holtkamp in Nieuw-Buinen is uitvalsbasis en tevens vertrekpunt van een voor de Portugese onderzoeker buitengewoon slopende nachtelijke meetmarathon. ,,Nu is ze nog fris, nu kan het nog. De komende dagen slaapt ze overdag alleen maar”, lacht Holtkamp terwijl Alves Pereira haar meetstation met microfoon opbouwt en haar laptop openklapt. Op het scherm verschijnt een foto van de huiskamer van Holtkamp. Die heeft ze bij haar eerste meting gemaakt. Lijnen en cijfers geven de afstand van het meetpunt tot de muren aan. ,,Het is belangrijk voor het onderzoek dat het gebeurt vanaf exact dezelfde positie als bij de nulmeting”, legt ze uit.

Timing voor terugkeer perfect

De timing voor haar terugkeer in het Mondengebied lijkt perfect, juist in de week waarin de eerste windturbine van windpark Drentse Monden en Oostermoer in bedrijf werd gesteld. Janet Holtkamp woont binnen een straal van 2 kilometer van die turbine. Voor Alves-Pereira haar apparatuur heeft aangesloten weet zij de uitkomst al. ,,Natuurlijk kun je dat zien. Bij een eerder onderzoek in Finland waren de effecten zelfs op 50 kilometer afstand meetbaar.” Ter illustratie laat ze een grafiek zien van een dubbele meting. De blauwe lijn is een meetresultaat toen er nog geen windturbine was, de rode lijn van de meting na de bouw van een turbine steekt daar ver bovenuit.

Dode nertsen en koeien met infecties aan uiers

De Portugese wetenschapper is al vanaf 1988 bezig met onderzoek naar de schadelijke effecten van met name geluid wat niet hoorbaar is. Van 0 tot 20 hertz is sprake van infrasound, van 20 tot 100 hertz van laag frequent geluid. Tijdens haar onderzoeken in het veld in Denemarken, Engeland, Ierland, Frankrijk, Nederland en Nieuw-Zeeland zegt ze op diep menselijk leed te zijn gestuit. ,,In Frankrijk waren koeien helemaal van slag na de komst van een windpark. In de stal kropen ze in één hoek dicht tegen elkaar aan, in het weiland keken ze allemaal omhoog, ze kregen infecties aan de uiers en de kwaliteit van hun melk ging achteruit. In Denemarken werd in 2014 een windpark aangelegd in de buurt van een nertsenfokkerij. In de jaren daarna stierf een groot aantal nertsen. Vorig jaar heeft de boer dat bedrijf moeten sluiten. Ik heb nog steeds contact met hem. Sommige mensen vluchten. Maar wat als je boer bent en economisch afhankelijk van waar je woont? Waarheen moet je dan? Dan heb je geen keus en moet je wel doorgaan tot het bittere eind. Mensen worden wanhopig. Nu hebben ook de vissers uit een groot aantal Europese landen al alarm geslagen omdat vissen na de komst van windparken op zee massaal vertrekken.” Pereira’s bevindingen zijn echter tot dusverre nog niet breed omarmd in de wetenschappelijke wereld.

Nachtrust

Chinees onderzoek op ratten heeft volgens Pereira in 2000 al onomstotelijk aangetoond dat laag frequent geluid tot ernstige hersenschade kan leiden. De vraag rijst: is al die heisa over die windturbines niet zwaar overdreven als je bedenkt dat vliegvelden, treinen en dubbelbaans snelwegen ook een bron zijn van laag frequent geluid? Pereira: ,,Een vliegveld is ‘s nachts meestal dicht en op de snelweg is het een stuk rustiger dan overdag. Maar een windturbine? Die rust niet maar draait gewoon in hetzelfde tempo door. En dat tijdens onze recuperation time, de tijd dat wij ‘s nachts moeten rusten.”

‘Ik heb niets tegen windturbines’

Slaapproblemen, concentratieverlies, ademhalings- en geheugenproblemen zijn symptomatisch volgens Pereira. Overheden sluiten volgens de Portugese nog steeds hun ogen voor de gevolgen van de komst van windturbines. ,,Politiek en wetenschap liggen mijlenver uiteen. Neem het roken. De Nazi-doktoren wisten al hoe schadelijk dat voor de gezondheid was, maar hoe lang heeft het niet geduurd voordat dit ook door de regering werd erkend? Met die windturbines is nu hetzelfde aan de hand. Begrijp me goed: ik heb niets tegen windturbines. De windboeren hebben niet de schuld. Het is hun taak niet om de bevolking te beschermen, maar de regering. Die is verantwoordelijk voor hun gezondheid.”

Geen verdienmodel

Pereira krijgt het zwaar voor de kiezen de komende dagen. Nachten, beter gezegd. Haar dagelijkse meetmarathons door het Mondengebied duren van 8 uur ‘s avonds tot 6 uur ‘s ochtends. Platform Storm heeft de bewoners gevraagd een bijdrage naar draagkracht aan Mariana te geven. Zelf vraagt ze geen geld omdat ze het ook voor mensen met een krappe beurs mogelijk wil maken een meting te laten uitvoeren. ,,Mijn motivatie put ik uit de compassie voor het lijden dat ik in de loop der jaren heb gezien bij mensen die hinder ondervinden van laag frequent geluid.”

menu