Het gymnasium in Assen gold in 1940 als mobilisatiebureau.

Het begin van de Tweede Wereldoorlog 'jubileert' ook: Bij Coevorden werd de Duitse opmars 80 jaar geleden urenlang opgehouden

Het gymnasium in Assen gold in 1940 als mobilisatiebureau. Foto: Asser Historische Vereniging

Met alle aandacht voor 75 jaar bevrijding is het risico groot dat we vergeten dat het begin van de oorlog ook ‘jubileert’. Op 10 mei was het tachtig jaar geleden dat het Nederlandse leger de Duitse bezetting probeerde te voorkomen.

Voor de geschiedschrijving is het verhaal heel snel verteld: de Duitsers hadden maar vijf dagen nodig om Nederland tot overgave te dwingen. Maar dat daarvoor Rotterdam moest worden weggevaagd, hadden de Duitsers zelf eigenlijk niet voorzien. Voor veel Duitse militairen die Nederland in marcheerden was de vijand eigenlijk niet het Nederlandse leger, maar de Engelsen.

(Tekst leest door onder de foto)

loading

Manmoedige inspanningen

Daarmee lijkt het of de Nederlandse weerstand niets voorstelde, maar dat is een misvatting en doet zeker geen recht aan de manmoedige inspanningen die er wel degelijk zijn geweest. Volgens kenner van de Tweede Wereldoorlog Jan Bruggink (Drents Museum) hoefde het Nederlandse leger zich echt niet te schamen voor het verzet tegen de Duitse inval.

De Duitsers hebben duidelijk meer moeite gehad om Nederland te veroveren dan ze hadden voorzien. De gedachte was dat twee dagen wel genoeg moesten zijn. Het werden er vijf en de Afsluitdijk kwamen de Duitse troepen niet over.

In Noord-Nederland stonden zo’n drieduizend Nederlandse militairen voor de taak om vijftienduizend Duitse militairen tegen te houden en dat met veelal verouderde wapens. Voor de verovering van het Noorden had Hitler ook niet zijn elitetroepen ingezet, maar het enige cavalerieonderdeel dat nog gebruikmaakte van paarden: de 1ste Cavaleriedivisie.

(Tekst leest door onder de foto)

loading  

Kazematten

Net voor de oorlog waren al wel op tal van strategische punten kazematten aangelegd, de Nederlandse versie van de Duitse bunkers. En die hebben in ieder geval in Drenthe goede diensten bewezen. De Nederlandse verdediging was gericht op een vertragingstactiek, waarvoor een reeks verdedigingslinies waren ingericht. De grensbewaking had slechts de opdracht om te waarschuwen en waar mogelijk te vertragen.

Bij elke grensovergang stonden wachtdetachementen klaar van een man of elf. Van hen kon niet worden verwacht dat ze de Duitsers even tegen zouden houden. Voor de noordelijke troepen was feitelijk het belangrijkste doel de overtocht over de Afsluitdijk te voorkomen. Maar onderweg waren er voor de Duitsers nog vier verdedigingslinies te overwinnen.

In Drenthe lagen de zogenoemde Q-linie (Hoogeveense Vaart-Oranjekanaal-Zuider Hoofdvaart-Stadskanaal en verder richting Delfzijl) , de F-linie (tussen Hoogeveen en IJsselmeer) en de A-linie (Drentsche Hoofdvaart-Noord-Willemskanaal-Eelderdiep). Belangrijk daarbij was de verdediging van de bruggen. Die zouden worden opgeblazen en zodra de verdediging niet langer te handhaven was, zou worden teruggetrokken op de volgende linie.

(Tekst leest door onder de foto)

loading

Brug van Goselink

Het opblazen van bruggen slaagde op de meeste plekken, maar niet overal. Ook terugtrekken lukte niet altijd, maar feit is dat de Duitsers kostbare uren hebben verloren door de tegenstand van het Nederlandse leger. Beroemd is geworden de verdediging van de dan al opgeblazen ‘brug van Goselink’ bij Coevorden, waar sergeant Van der Baarn met de soldaten Beetstra, Vugteveen en Schuiling flinke verliezen hebben toegebracht aan Duitse zijde en de opmars urenlang hebben opgehouden. Toen ze uiteindelijk werden overmeesterd, telde de Duitse overmacht zeker zestig doden en gewonden. Het verhaal staat uitgebreid in het boek Die lange morgen in mei van ir. H. Brand.

En zo zijn er ook succesvolle heldhaftige gevechten gevoerd bij Oosterhesselerbrug, Sleen en Meppel. Niettemin stonden de Duitsers aan het eind van de middag op die 10de mei al bij de Drentse Hoofdvaart en was ook Assen ingenomen. In die stad waren ook alle bruggen opgeblazen of onklaar gemaakt, waardoor de Duitse troepen pas verder konden toen er in de sluis bij de Sluisstraat een schip was afgemeerd met planken erover.

In het Noorden werd desondanks schande gesproken over de snelle terugtrekking van het Nederlandse leger op de stellingen bij de Afsluitdijk. Feit is dat de Duitse verslagen van die strijd juist veel respect tonen.

loading

menu