Robert Snorn en Jana Andonovski, advocaten van de vader van de boerderijkinderen in Ruinerwold.

Advocaten Van D. spreken zich uit: 'Jongste vijf kinderen willen het liefst met vader terug naar de boerderij in Ruinerwold'

Robert Snorn en Jana Andonovski, advocaten van de vader van de boerderijkinderen in Ruinerwold. Foto: Niels de Vries

Een jaar geleden kwam aan het licht dat Gerrit-Jan van D. zes van zijn kinderen hun hele leven lang verborgen heeft gehouden voor de buitenwereld. Advocaten Robert Snorn en Jana Andonovski van de verdachte vader vertellen voor het eerst uitvoerig over de geruchtmakende zaak van het geïsoleerde gezin in de boerderij in Ruinerwold.

„Wanneer wordt hij verhoord?”, is de eerste vraag die advocaat Robert Snorn (53) vanuit zijn kantoor in Heerenveen aan de politie stelt. Het is vrijdagmorgen 18 oktober 2019, vier dagen nadat vader Gerrit-Jan van D. en vijf van zijn jongste kinderen door de politie zijn gevonden in een af te sluiten ruimte van een afgelegen boerderij in Ruinerwold.

In navolging van Josef B. - de huurder van de boerderij die bij de inval direct is opgepakt - wordt een paar dagen later ook Van D. gearresteerd.

Snorn krijgt op de dag na de arrestatie van de vader (68) een melding van de politie met het verzoek om hem juridische bijstand te geven. Het geheime leven van Van D. en zijn gezin is dan al de hele week wereldnieuws. ‘Sektegezin wacht in kelder in Ruinerwold op einde der tijden’, is het eerste bericht dat direct mondiale aandacht trekt. Ook de Friese advocaat heeft over het bizarre verhaal gehoord. De raadsman kon toen nog niet bevroeden dat hij zo nauw bij de zaak betrokken zou raken.

Puur toeval

Het is puur toeval dat Snorn en zijn kantoorgenoot Jana Andonovski (25) de advocaten van Van D. zijn geworden.

De vader en zijn vijf kinderen zijn na de inval door de politie naar een geheime opvangplek gebracht. De eerste nacht verblijven ze op een vakantiepark in Ruinen. Daarna is het gezin naar een onbekende locatie verplaatst.

„Ik denk dat zij waren ondergebracht in de regio Friesland toen Van D. werd aangehouden”, vertelt Snorn. „Ik ben de volgende dag gebeld. Ik had piketdienst voor advocaten in onze regio. Na de piketmelding heb ik direct contact opgenomen met de politie om te checken wanneer het verhoor zou beginnen. Van D. was al overgebracht naar het penitentiair ziekenhuis in Scheveningen, omdat hij zorgbehoevend was.”

loading

Volgens de advocaat zijn de politie en het Openbaar Ministerie vanaf het eerste begin op de hoogte van de medische situatie van zijn cliënt, namelijk dat hij als gevolg van een hersenbloeding niet kan praten. De agent zegt tegen Snorn dat ze druk doende zijn met uitzoeken hoe hij verhoord kan worden. „Ik kreeg te horen dat de politie hem niet verhoord had en dat het voorlopig ook niet zou gebeuren.”

De advocaat en Van D. ontmoeten elkaar een paar dagen later voor het eerst, kort voor de voorgeleiding aan de rechter-commissaris in de gevangenis in Scheveningen. ,,Ik had een samenvatting van het dossier gekregen met de stand van het onderzoek op dat moment. Het dossier heb ik kort met hem doorgenomen, zoals ik dat doe met alle cliënten. Omdat Van D. niet kan praten, was het wel behelpen.”

‘Ze waren helemaal zelfvoorzienend’

Bij de eerste stukken die de advocaat heeft ontvangen, zitten ook verklaringen uit de verhoren van de dan 25-jarige Jan Zon: de zoon van Van D. die weggelopen was uit de boerderij en zijn verhaal deed in een lokale kroeg, waarna de politie is gewaarschuwd.

Niemand in het dorp Ruinerwold wist van het bestaan van het gezin tot Jan Zon de stilte verbrak. Maar volledig geïsoleerd van de buitenwereld leefde vader Van D. allerminst, bleek al snel. Op internet schreef hij onder de alias John Eagles , lange epistels over oorlogen in de geestenwereld, over hoe een mens zich moet voegen naar de wil van God.

Van D. wilde vanuit zijn zelf opgezette religie in de boerderij een nieuwe Hof van Eden stichten. Een tuin die volgens de Hebreeuwse Bijbel gelijk staat aan het perfecte en prachtige Paradijs waar Adam en Eva leefden. „En dat was hem gelukt”, zegt advocaat Snorn, die samen met de rechters en de officieren van justitie de situatie op en rond de boerderij met eigen ogen heeft gezien. ,,Het zag er prima uit. Ze waren helemaal zelfvoorzienend.”

‘Een wereld op zichzelf’

De advocaten hebben zich in de religie van Van D. verdiept, maar echt doorgronden kunnen ze zijn geloofsovertuiging niet. ,,Een wereld op zichzelf”, constateren zij.

Van D. heeft maar een handjevol volgelingen, onder wie enkele buitenlanders die via sociale media contact met hem hadden. Oostenrijker Josef B. is ongetwijfeld zijn meest trouwe en fanatieke volgeling, al zeker 30 jaar. Hij heeft zijn leven in het teken gesteld van Van D. Ook nadat de Ruinerwold-vader vier jaar geleden halfzijdig verlamd raakte door een hersenbloeding onderhield hij het gezin op de boerderij met geld en boodschappen.

Vijf van zijn jongste kinderen steunen hun vader en zijn geloof onvoorwaardelijk. Ze gaan ook regelmatig bij hem op bezoek in de gevangenis.

Advocaten Snorn en Andonovski hebben al geruime tijd goed contact met de kinderen die „ergens in Nederland” samen wonen. „Het zijn jongvolwassen, intelligente mensen. Ze redden zich goed. De kinderen vormen een harmonieus gezin behalve dat hun vader in de gevangenis zit. Dat vinden ze heel naar.”

loading

Ongeveer een keer per maand gaan de advocaten bij Van D. op bezoek. „Hij weet dat er veel publiciteit is rond zijn zaak. Van D. zit niet op media-aandacht te wachten, anders was hij niet zo teruggetrokken gaan leven. Maar het gaat naar omstandigheden redelijk met hem. Van D. accepteert de situatie zoals die is.”

Echt contact maken is ingewikkeld voor de advocaten. „Een van de kinderen gaat daarom altijd met ons mee om te helpen bij de communicatie met vader. De kinderen zorgen al jaren voor hem. Ze kunnen zijn bewegingen en non-verbale signalen voor ons vertalen.”

Toch verlopen de gesprekken uiterst moeizaam door de handicap van Van D., zeggen de advocaten. „Er zitten beperkingen aan, een echt gesprek kun je niet voeren. Een eenvoudige vraag, zoals of hij wil afzien van zijn recht om bij een zitting te zijn, gaat nog. Hij knikt of schudt zijn hoofd. Echte woorden spreekt hij niet”, zegt Andonovski. „We begrijpen ondertussen wel wanneer hij ‘ja’ of ‘nee’ bedoelt. Maar je moet dubbelchecken en misschien wel drie keer checken of je elkaar wel goed begrijpt.”

Snorn zegt dat medewerkers van het gevangenisziekenhuis hem vertelden dat Van D. wel met een spraakcomputer kan communiceren. „Toen heb ik een keer geprobeerd om met hem te spreken met behulp van een spraakcomputer. Maar dat werkte helemaal niet.”

loading

Van D. wordt verdacht van zeer ernstige strafbare feiten. Of er voldoende bewijs is, moet nog blijken. Mogelijk zal de rechtbank zich er nooit over uitspreken, want het is nog steeds de vraag of de verdachte met zijn spraakhandicap wel een eerlijk proces kan krijgen. En daar heeft hij wel recht op. Deskundigen van het Pieter Baan Centrum (PBC), vermoedelijk een psychiater, een psycholoog en een gedragsneuroloog, hebben hem deze zomer gedurende een periode twee keer per week onderzocht. „Welke deskundigen er exact bij betrokken waren en hoe ze met hem hebben gecommuniceerd, weten we niet.”

De Ruinerwold-vader is ook twee keer vanuit de gevangenis naar de kliniek van het PBC vervoerd, waar Josef B. ter observatie zat. „Van de rechtbank moest onderzoek worden gedaan naar de interactie tussen de twee mannen. Of ze daadwerkelijk samen in een kamer zijn geplaatst, is mij niet bekend”, zegt Snorn.

‘Jongste vijf kinderen willen het liefst terug naar de boerderij in Ruinerwold’

Tot op de dag van vandaag is Van D. nog niet verhoord door de politie en dat is zeer uitzonderlijk voor een verdachte die in Nederland al zolang in voorarrest zit. Het heeft alles te maken met zijn onvermogen om te spreken. De deskundigen van het PBC moeten uitsluitsel geven of en hoe Van D. verhoord zou kunnen worden.

Het cruciale deskundigenrapport kan elk moment binnenkomen. Als blijkt dat de conclusie is dat er geen manieren zijn om Van D. te verhoren, is het waarschijnlijk onmogelijk om hem te berechten.

De advocaten gaan dan volgens Snorn vragen om schorsing en uiteindelijk beëindiging van het strafrechtelijk onderzoek. „In dat geval kan hij in theorie weer terug naar de kinderen. De vijf jongste kinderen zouden het liefst met vader terugkeren naar de boerderij in Ruinerwold. Of dat ook gaat gebeuren? Geen idee. Of ze dat zouden moeten willen met alle aandacht voor het gezin? Ze wilden daar rustig verblijven en een paradijs opbouwen. Dat kan in die boerderij niet meer, op die manier.”

loading

loading

loading

menu