Honden kunnen makkelijker overschakelen op plantaardig voedsel dan katten.

Baasje eet geen vlees, hond en kat ook niet?

Honden kunnen makkelijker overschakelen op plantaardig voedsel dan katten. Foto: Shutterstock

Vaak gehoord: baasje en hond gaan steeds meer op elkaar lijken. Maar wat als het baasje vegetarisch of veganistisch eet, krijgen hond en kat dan ook geen vlees meer? En kan dat wel, plantaardig voedsel op het menu van een carnivoor? Los van de vraag of het hebben van huisdieren strookt met een veganistische manier van leven.

,,Dat gaat prima’’, zegt Rick Scholtes, die met zijn webshop Vegavriend veganistisch voer voor honden en katten verkoopt. ,,Tot voor kort had ik twee katten. Een daarvan is onlangs aan ouderdom overleden op 17,5-jarige leeftijd. De andere is nu 14 jaar en in blakende gezondheid. Om er zeker van te zijn, laat ik elk jaar een bloed- en urineonderzoekje door de dierenarts uitvoeren.’’

Honden zijn niet zo kieskeurig

Honden schakelen makkelijk over op plantaardig voedsel. Van nature zijn ze minder kieskeurig. Ze eten zonder veel tegenzin ook vruchten en groentes. Dat heeft te maken met de evolutie van het dier, dat al duizenden jaren naast en met de mens leeft en zodoende ook steeds meer van diens eetgewoonten heeft overgenomen. ,,De hond is heel flexibel. Plantaardig voedsel kan prima in zijn behoefte voorzien. Het biedt de hond genoeg stoffen om gezond te blijven’’, zegt Esther Hagen-Plantinga, behalve dierenarts ook specialist diervoeding.

Katten zijn eigenzinnig

En huppelt de kat net zo makkelijk achter het baasje aan? Nee, want een kat heeft geen baasje. Een kat heeft personeel. De eigenzinnigheid van het dier geldt ook voor zijn of haar voeding. ,,Maar het gaat niet om de ingrediënten, maar om de voedingswaarden. Dus ook voor katten is uitgebalanceerd plantaardig voedsel van hoge kwaliteit te krijgen’’, zegt Scholtes.

Het gaat inderdaad om de voedingswaarden, maar als het om snorrende huisdieren gaat, is Hagen-Plantinga toch wat gereserveerder. ,,In principe is het plantaardige kattenvoer, zeker dat in Nederland is te krijgen, goed van samenstelling, maar soms toch wat krap in de eiwitten. Een kat is wat wij noemen een ware carnivoor, heeft vlees nodig om gezond te blijven. En dan vergt het toch veel kunst- en vliegwerk om voor deze dieren goede vegavoeding te maken.’’

Tekorten kunnen synthetisch worden nagemaakt en toegevoegd aan het plantaardige voer. ,,Voor een stof als taurine is dat geen enkel probleem, maar werken bepaalde vitamines en aminozuren net zo goed? Neem een stof als arachidonzuur. Dat is een voor katten essentieel vetzuur, dat alleen in vlees voorkomt. Als fabrikanten niet nadenken over een synthetische variant, en deze stof dus niet in het voer zit, dan zou het mijn keus niet zijn.’’

Pups en kittens hebben een hoge eiwitbehoefte

Datzelfde geldt volgens haar voor opgroeiende dieren, zowel katten als honden. ,,Pups en kittens hebben, om te groeien en zich te ontwikkelen, een hoge eiwitbehoefte. Zitten die eiwitten onvoldoende in het voer, dan kunnen ze achterblijven in hun groei. Zelf toevoegen? Kan, maar ik zou niet zomaar wat doen. Vraag advies aan een diervoedingsdeskundige. Of het opgroeiende dier toch vlees of vleeshoudend voedsel geven. Dat is altijd een optie.’’

Zoals gezegd doet een hond, zeker een volwassen dier, het prima op plantaardig voedsel. Het kan bij katten ook goed gaan, stelt Hagen-Plantinga, maar kan ook tot problemen leiden. ,,Vanwege de hogere zuurtegraad in de urine kunnen katten last krijgen van blaasgruis. Er zijn ook gevallen bekend van een doffe vacht, haaruitval. En als je dan alle soorten vegavoer hebt geprobeerd, dan kan de conclusie zijn dat het gewoon niet lukt. En dat je toch op ander, niet volledig plantaardig voer moet overstappen.’’

Niet-binnenkatten zorgen er doorgaans zelf voor dat ze geregeld hun portie vlees binnenkrijgen. Het vangen van muizen en het leeglepelen van vogelnestjes behoren tot de favoriete bezigheden van het dier. ,,Dat doen katten en dat krijg je er ook niet uit’’, beaamt Scholtes.

Ethische afwegingen

Leggen we met een plantaardig menu onze waarden en normen op aan kat en hond, die daar niet om hebben gevraagd? ,,Dat is een ethische afweging’’, stelt Hagen-Plantinga. ,,Van nature hebben deze huisdieren een ander eetpatroon. Natuurlijk hebben mensen goede argumenten om geen vlees meer te voeren, maar het blijft een lastige afweging. Aan de andere kant: termen als carnivoor, omnivoor en herbivoor zijn niet door dieren bedacht. Die hebben wij, mensen, bedacht om zaken logisch te kunnen ordenen.’’

Dieren zijn om van te houden en niet om op te eten, is een reden voor mensen om dierlijke producten af te zweren, maar ook het tegengaan van het dierenleed in de bio-industrie. Door geen vlees meer te eten, ben je er zelf niet langer verantwoordelijk voor en werk je niet mee aan de instandhouding van deze tak van de voedselindustrie.

Maar vlees de rug toekeren, kan ook voortkomen uit het werken aan of het streven naar een duurzame(re) samenleving. De productie van vlees vergt het nodige water, energie en grond. Boeren spreken van investeringen in een goed product, waar anderen vooral kijken naar schade aan milieu, klimaat en biodiversiteit.

De ecologische voetafdruk van dieren

Elk dier, hoe klein ook, heeft een zogeheten ecologische voetafdruk. Maar het zal duidelijk zijn dat de impact van een hamster aanzienlijk geringer is dan die van een Duitse dog. Scholtes: ,,Hoe je het ook wendt of keert, honden en katten eten veel vlees en de productie van vlees heeft een grote impact op de aarde. Alleen al daarom is plantaardig voer een stuk beter.’’

Is het niet zo dat honden en katten het slachtafval eten? Het vlees dat niet voor menselijke consumptie is geschikt en anders moet worden vernietigd? Scholtes: ,,Dat is soms het geval, maar dan kun je je de vraag stellen: wil je dat je hond of kat afval eet? En als we de producenten van vleeshoudend voer moeten geloven, is dat niet het geval. Die spreken juist van hoogwaardige kwaliteit vlees. De human grade , dezelfde kwaliteit als voor menselijk consumptie. Dat kan ook niet anders, want in heel Nederland is niet genoeg slachtafval om alle honden en katten te voeden. Dus voor diervoeders wordt extra vlees geproduceerd met alle gevolgen van dien.’’

Wat betreft de voetafdruk nemen honden en katten aanzienlijk minder ruimte in beslag dan hun baasjes. Om een kat te voeden, zo berekende de Wageningen Universiteit, heb je 1000 vierkante meter grond nodig. Voor een hond het dubbele en om een mens het hele jaar door van voedsel te voorzien, is 12.500 vierkante meter grond nodig.

In Nederland worden naar schatting 25 tot 33 miljoen huis- of gezelschapsdieren gehouden. Honden en katten zijn met een aandeel van ongeveer 1,5 en 2,6 miljoen zwaar in de minderheid. Vissen worden in aantal het meest gehouden: 7,7 miljoen in aquaria en nog eens 7,3 miljoen in vijvers. Op gepaste afstand gevolgd door zang- en siervogels. Reptielen, paarden en pony’s sluiten de rij.

Duurzaam huisdieren houden

Milieu Centraal geeft op de eigen websites tips voor het duurzaam houden van huisdieren. Van parkiet tot kat en van hamster tot hond. Speciale aandacht is er voor de kattenbakkorrels. Kies voor hernieuwbare korrels, adviseert de organisatie, zoals houtsnippers, maisstengel- of tarwestengelsnippers, hooi of houtpellets. Wie de huiskat toch zijn of haar behoeften wil laten doen op minerale korrels, doet er goed aan voor (witte) betoniet te kiezen. Dat zijn de kleikorrels die makkelijk te verwijderen klonten vormen zodra ze met de urine van het dier in aanraking komen. Ook de drollen van poes zijn er eenvoudig uit te vissen. De slechtste keus zijn volgens Milieu Centraal de zogeheten silicagel-korrels.

Over drollen gesproken. De honden op Nederlandse bodem produceren jaarlijks ongeveer 145 miljoen kilo poep. Goed voor het vullen van 730.000 kliko’s. Zet je die naast elkaar, dan krijg je een lint van Noord-Nederland tot bijna in Parijs. En het is niet zo dat vegan dieren minder poepen. Meer zelfs. Dat heeft te maken met de plantaardige vezels die niet allemaal verteren en wel hun weg naar buiten weten te vinden. Hagen-Plantinga: ,,Ik noem het het volkorenbrood-effect bij mensen, die voordien geen vezelrijk brood aten.’’

Het is niet zo dat volledig plantaardig voedsel voor hond en kat zaligmakend is als het om duurzaam gaat. Er is een heel breed scala aan diervoeders beschikbaar waar baasjes hun weg in moeten zien te vinden. Met en zonder vlees, vis, gluten, zuivel, eieren, soja, tarwe, toegevoegde suikers of zout. Ook zijn er voeders gemaakt van biologische producten, zowel plantaardig als dierlijk, en gemaakt van insecten, speciaal voor dieren met bepaalde allergieën. En wie denkt dat vleesbrokken voor honderd procent uit vlees bestaan, komt bedrogen uit. ,,De vleeshoudende diervoeders bestaan voor ongeveer een kwart uit vlees, aangevuld met allerlei plantaardige ingrediënten’’, zegt Hagen-Plantinga.

menu